Avansert søk

326 treff

Nynorskordboka 326 oppslagsord

økonomisk

adjektiv

Opphav

jamfør økonomi

Tyding og bruk

  1. som har med pengar å gjere;
    Døme
    • den økonomiske stillinga for kommunen var dårleg
  2. som gjeld økonomi som fag eller vitskap
    Døme
    • eit økonomisk studium;
    • økonomiske fag
  3. forsiktig i forbruk;
    sparsam
    Døme
    • ein må vere økonomisk skal pengane strekke til
  4. rimeleg eller billig i bruk
    Døme
    • ein økonomisk oppvarmingsmåte

sponsor

substantiv hankjønn

Opphav

frå engelsk; av latin spondere ‘garantere’

Tyding og bruk

  1. person eller firma som økonomisk eller med omdømet sitt stør ei forretning, ein kampanje, eit idrettslag, ei idrettsstjerne eller liknande

solidarisk ansvar

Tyding og bruk

i jus: økonomisk ansvar der alle heftar for eit gjeldskrav;
motsett prorataansvar;

solidarisk

adjektiv

Opphav

gjennom tysk, frå fransk; jamfør solid

Tyding og bruk

som har samkjensle med nokon;
som syner støtte eller lojalitet til noko eller nokon;
prega av solidaritet
Døme
  • opptre solidarisk;
  • stå solidarisk med fleirtalet;
  • dei stilte seg solidariske med sauebøndene;
  • syne ei solidarisk haldning

Faste uttrykk

  • solidarisk ansvar
    i jus: økonomisk ansvar der alle heftar for eit gjeldskrav;
    motsett prorataansvar

søt musikk

Tyding og bruk

Sjå: musikk, søt
  1. gjensidig erotisk tiltrekking
    Døme
    • han og ho møtest, og søt musikk oppstår
  2. noko som vekkjer glede
    Døme
    • tankar om økonomisk rettferd læt som søt musikk

søt

adjektiv

Opphav

norrønt sǿtr

Tyding og bruk

  1. med behageleg og god smak eller lukt som minner om sukker eller honning;
    motsett sur (1)
    Døme
    • søte kaker;
    • safta var litt for søt;
    • han kjøpte den søte sjokoladen;
    • den søte lukta av jordbær;
    • brødet er søtare enn eg er van med
    • brukt som adverb:
      • kakene smaker søtt;
      • det angar søtt av blomstrar
  2. brukt som substantiv: mat med søt smak
    Døme
    • noko søtt til kaffien;
    • han er glad i det søte
  3. Døme
    • søt mjølk;
    • søtt vatn
  4. som er lett å like;
    Døme
    • ei søt forteljing;
    • for ein søt unge!
    • den søte, raude sommarkjolen hennar;
    • dette huset er verkeleg søtt
  5. som uttrykkjer varme og inderlege kjensler;
    Døme
    • eit søtt kyss;
    • han kviskra søte ord i øyret mitt
    • brukt i tiltale:
      • god natt, søte du
  6. som gjev ei kjensle av hugnad, velvære, fred eller liknande;
    Døme
    • liggje i sin søtaste søvn;
    • søte draumar;
    • den søte juletida
    • brukt som adverb:
      • sove søtt
  7. Døme
    • vere søt mot alle

Faste uttrykk

  • det søte livet
    (etter italiensk la dolce vita) eit liv i fest og luksus
    • leve det søte livet;
    • draumen om det søte livet
  • hemnen er søt
    det kjennes godt å gjere opp etter noko ein ser som urett eller krenking
  • søt musikk
    • gjensidig erotisk tiltrekking
      • han og ho møtest, og søt musikk oppstår
    • noko som vekkjer glede
      • tankar om økonomisk rettferd læt som søt musikk
  • søte bror
    (oftast i den uoffisielle forma søta bror);
    Sverige, svenskar
    • Ola og Kari Nordmann dreg over til søta bror for å handle;
    • nordmannen kom i mål like etter søta bror
  • søte saker

skinnfell

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

teppe av skinn (2) med håra på;
jamfør fell (2)
Døme
  • ha skinnfell på sleden

Faste uttrykk

  • ikkje strekkje seg lenger enn skinnfellen rekk
    ikkje gå ut over det ein har økonomisk evne til
  • opp som ei løve og ned som ein skinnfell
    med sjølvsikker og energisk haldning på førehand, men feig eller kraftlaus når det verkeleg gjeld

moralsk

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som gjeld moral (1)
    Døme
    • landet leid eit militært nederlag, men vann ein moralsk siger;
    • ha moralske skruplar;
    • moralsk forfall;
    • moralsk opprusting;
    • vere moralsk forplikta til noko
  2. som er i samsvar med moralen eller allmenne etiske reglar;
    Døme
    • ein moralsk livsførsel
  3. som har kampmoral;
    jamfør moral (3)
    Døme
    • folket viste ei moralsk haldning

Faste uttrykk

  • moralsk stønad/støtte
    det å stø handlemåte eller synspunkt hos andre utan å binde seg til å stø dei praktisk eller økonomisk
    • blir du med som moralsk støtte?
    • eg har moralsk stønad heimanfrå

fore 1, fóre 1

substantiv hokjønn

Opphav

lågtysk; samanheng med fare (2

Tyding og bruk

  1. Døme
    • fórene hans
  2. Døme
    • fórer etter rev
  3. (økonomisk) evne;
    Døme
    • slikt er ikkje fattigmanns fóre

standardverk

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør verk (2

Tyding og bruk

  1. klassisk (2) verk i musikk eller litteratur
    Døme
    • standardverk av Beethoven og Bach
  2. bok som er autoritativ innan eit område, og gjerne brukt som ei grunnbok i eit fag eller på eit område
    Døme
    • eit standardverk i økonomisk teori;
    • eit standarverk innan kokebøker