Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
84 treff

Bokmålsordboka 0 oppslagsord

Nynorskordboka 84 oppslagsord

utval

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. det å velje ut;
    noko som er utvalt
    Døme
    • ikkje ta alt, men gjere eit utval;
    • boka inneheld eit utval av artiklane hans;
    • dikt i utval
  2. variert mengd
    Døme
    • forretninga har stort utval av varer
  3. Døme
    • setje ned eit utval for å greie ut saka
  4. i statistikk: populasjon (2)
Artikkelside

vaksinasjonsprogram

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

(offentleg) program for vaksinasjon av innbyggjarar mot eit gjeve utval av smittsame sjukdomar
Artikkelside

delebil

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. bil som ein ikkje køyrer med, og som ein tek reservedelar til ein annan bil frå
    Døme
    • nytte ein bil som delebil;
    • bilen treng reparasjon, men han duger som delebil
  2. bil som blir ått og nytta av fleire husstandar, til dømes gjennom ein bildelering
    Døme
    • medlemskapen gjev tilgang på eit stort utval delebilar
Artikkelside

tre 3

verb

Opphav

av lågtysk treden; av same rot som trø (3

Tyding og bruk

  1. gå med eitt eller nokre få steg;
    Døme
    • tre fram i lyset;
    • tre ut av rommet;
    • han bad dei tre inn i stova
  2. bli verksam i;
    byrje i
    Døme
    • snart trer ho inn i stillinga;
    • forskrifta trer i funksjon på nyåret
  3. kome eller bli brukt i staden for
    Døme
    • tre i staden for nokon

Faste uttrykk

  • tre attende
    seie frå seg;
    trekkje seg
    • leiaren trer attende før neste møte
  • tre av
    i militæret: løys opp og forlat geleddet
    • tre av!
    • kan eg få tre av, kaptein?
  • tre fram
    1. stige fram
      • tre fram frå dei bakre rekkjene
    2. kome til syne;
      syne seg
      • det trer etter kvart fram eit tydeleg mønster
  • tre/trå i kraft
    ta til å gjelde;
    bli sett i verk
    • lova trer i kraft 1. januar;
    • forbodet har allereie trådd i kraft
  • tre inn
    1. gå inn
      • tre inn i rommet
    2. i militæret: gå bort frå geleddet og inn i forlegninga
  • tre saman
    om styre, utval eller liknande: møtast og utøve sin funksjon
    • Stortinget trer saman i oktober
  • tre støttande til
    hjelpe til
    • barna tredde støttande til då mora vart sjuk
  • tre ut
    1. gå ut
      • tre ut av skuggen
    2. trekkje seg
      • tre ut av styret
  • tre ut av kraft
    slutte å gjelde
    • lova trer ut av kraft over nyttår
Artikkelside

nemne 2

nemna

verb

Opphav

norrønt nefna; av namn

Tyding og bruk

  1. seie (namnet på);
    rekne opp
    Døme
    • nemne nokon ved namn;
    • eg vil ikkje nemne namn;
    • han nemnde ikkje eit ord om det;
    • forfattaren nemner mange døme på omsorgssvikt;
    • kan du nemne dei rekneartene du kjenner til?
  2. snakke om;
    kome inn på;
    Døme
    • eg skal nemne saka for henne;
    • problemet er ikkje nemnt i boka;
    • som nemnt ovanfor er dette eit viktig argument

Faste uttrykk

  • ingen nemnd, ingen gløymd
    vending brukt i takketale eller liknande der ein takkar ei gruppe utan å namngje nokon einskild
  • nemne opp
    peike ut til dømes eit utval eller ei verje
  • nemne på
    ymte om
  • nemne ut
    gje verv eller orden;
    peike ut;
    utnemne (2
    • statsministeren skal nemne ut ein ny statsråd
Artikkelside

velje

velja

verb
kløyvd infinitiv: velja

Opphav

norrønt velja; samanheng med val (3 og vilje (1

Tyding og bruk

  1. av eigen vilje bestemme seg for (noko);
    Døme
    • velje å bli lærar;
    • velje orda sine med omhug;
    • velje ut det beste;
    • eg valde feil løysing;
    • ho valde å ikkje seie noko;
    • dei kjem til å velje det tryggaste alternativet;
    • i dag kan du få velje kva vi skal ete;
    • la barna velje sjølv;
    • eg er så glad for at eg valde deg
  2. peike ut ved røysting eller sjefsavgjerd;
    Døme
    • velje nytt styre;
    • velje nokon til lagkaptein;
    • bli vald inn på Stortinget;
    • vere einrøystes vald;
    • dei har valt feil person til oppgåva
  3. gjere bruk av;
    Døme
    • eg valde heilt klart feil tidspunkt å le på;
    • nei, no valde du feil avkøyring;
    • ho kjem til å velje sykkelen til jobb i dag;
    • dømet er ikkje tilfeldig valt

Faste uttrykk

  • ha/vere å velje i
    kunne velje mellom
    • festivalen har mykje å velje i;
    • i ei lita bygd er det så klart mindre å velje i enn i byen;
    • eg liker å ha litt å velje i i kjøleskapet
  • velje bort
    la vere å velje;
    velje noko anna enn
    • løysinga vart vald bort fordi ho var for dyr
  • velje mellom
    plukke ut mellom ei bestemd gruppe alternativ
    • eg klarar ikkje velje mellom teater og musikk;
    • dei har mange dyktige folk å velje mellom
  • velje og vrake
    ta det ein helst vil ha
    • det er berre å velje og vrake frå menyen;
    • du kan velje og vrake frå eit utval italienske vinar
  • velje seg
    plukke ut til seg sjølv
    • jenta valde seg ein grøn ball;
    • eg ville valt meg eit meir pynta antrekk
  • velje ut
    gå inn for mellom fleire eller mange alternativ;
    plukke ut, peike ut
    • ein jury valde ut vinnaren av prisen;
    • velje ut låtar til konserten
Artikkelside

velferdsutval

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

utval som arbeider med velferdstiltak
Døme
  • kalle inn til møte i velferdsutvalet
Artikkelside

velassortert

adjektiv

Opphav

av vel (2 og assortere

Tyding og bruk

som har stort og godt utval av varer, gjenstandar, mat eller liknande
Døme
  • eit velassortert lager;
  • ein velassortert landhandel
Artikkelside

spekter

substantiv inkjekjønn

Opphav

av spektrum

Tyding og bruk

  1. fargeband som kjem fram når lys blir brote gjennom eit prisme eller gitter;
    jamfør fargespekter
  2. utval, samling av einingar;

Faste uttrykk

  • på spekteret
    som har ei form for autisme
    • personar på spekteret kan ha ulike vanskar
Artikkelside

utnemne 2

utnemna

verb

Tyding og bruk

nemne eller peike ut;
gje verv eller orden
Døme
  • utnemne til medlem av utval;
  • kongen utnemnde han til riddar
Artikkelside