Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
298 treff

Bokmålsordboka 1 oppslagsord

reinby

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

gruppe av reindriftssamer som flytter sammen;
Artikkelside

Nynorskordboka 297 oppslagsord

på tvers

Tyding og bruk

Sjå: tvers
  1. i retning som (meir eller mindre) krysser lengderetninga
    Døme
    • vogntoget stod på tvers i vegen
  2. på eller til den andre sida av;
    Døme
    • samarbeid på tvers av landegrenser
  3. i strid med;
    motsett frå
    Døme
    • dette er på tvers av sunn fornuft;
    • på tvers av planen vår
Artikkelside

tvers over

Tyding og bruk

Sjå: tvers
  1. i retning som (meir eller mindre) kryssar lengderetninga
    Døme
    • treet ligg tvers over vegen;
    • greina knakk tvers over
  2. rett ovenfor;
    på andre sida av
    Døme
    • han bur tvers over gangen for meg;
    • ho gjekk tvers over golvet
Artikkelside

tvers

adverb

Opphav

norrønt þvers; genitiv av tverr

Tyding og bruk

i retning som (meir eller mindre) kryssar lengderetninga
Døme
  • ho gjekk tvers over gata

Faste uttrykk

  • på kryss og tvers
    i alle retningar
    • dei søkte gjennom området på kryss og tvers
  • på tvers
    1. i retning som (meir eller mindre) krysser lengderetninga
      • vogntoget stod på tvers i vegen
    2. på eller til den andre sida av;
      over (7)
      • samarbeid på tvers av landegrenser
    3. i strid med;
      motsett frå
      • dette er på tvers av sunn fornuft;
      • på tvers av planen vår
  • tvers av
    i to delar;
    heilt gjennom
    • akillessena rauk tvers av;
    • sage stokken tvers av
  • tvers gjennom
    1. rakt gjennom;
      utan hindringar
      • jernbana går tvers gjennom dalen;
      • fotballen gjekk tvers gjennom vindauget
    2. fullt og heilt;
      fullstendig
      • eit tvers gjennom hyggjeleg menneske
  • tvers over
    1. i retning som (meir eller mindre) kryssar lengderetninga
      • treet ligg tvers over vegen;
      • greina knakk tvers over
    2. rett ovenfor;
      på andre sida av
      • han bur tvers over gangen for meg;
      • ho gjekk tvers over golvet
Artikkelside

tverrsal

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

sal (2, 1) der ryttaren sit på hesten med begge føtene til same sida;
Artikkelside

tverrfløyte

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

fløyte (1, 1) av metall med blåseholet på sida
Døme
  • ho spelar tverrfløyte i symfoniorkesteret
Artikkelside

kvinnesal

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt kvennsǫðull; jamfør sal (2

Tyding og bruk

ridesal der ein sit med begge føtene på same sida;
Artikkelside

vakkerside

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

i bunden form eintal: den beste eller vakraste sida
Døme
  • sjå alt frå vakkersida
Artikkelside

vagge 2

vagga

verb

Opphav

norrønt vaga ‘rugge’; samanheng med vege (2

Tyding og bruk

røre seg (seint) frå den eine til den andre sida;
Døme
  • båten vaggar;
  • han vagga langsamt framover;
  • dei sat og vagga fram og tilbake med hovudet
  • brukt som adjektiv:
    • ha ei vaggande gonge
Artikkelside

gras

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt gras

Tyding og bruk

  1. plante(r) i grasfamilien eller andre liknande (blomsterlause) vekstar som veks i store mengder
    Døme
    • liggje i det grøne, duftande graset;
    • graset veks;
    • graset kitla mellom tærne
  2. gras (1) som dekkjer eit område, til dømes beitemark, plen eller idrettsbane
    Døme
    • spele tennis på gras
  3. blad og stilk på rotvekst eller liknande;
    til dømes potetgras
  4. Døme
    • røykje gras

Faste uttrykk

  • bite i graset
    tole nederlag;
    tape (2, 2)
  • graset er alltid grønare på andre sida av gjerdet
    det andre har, verkar betre enn det ein sjølv har
  • medan graset gror, døyr kua
    dersom førebuingane tek for lang tid, blir det heile for seint eller uaktuelt
  • på gras
    på vent;
    i bakhanda
    • ha ein vikar gåande på gras i tilfelle ein fast tilsett blir sjuk
  • som eld i tørt gras
    svært fort
    • rykta spreidde seg som eld i tørt gras
  • tene pengar som gras
    tene mykje pengar raskt
Artikkelside

sikker

adjektiv

Opphav

av latin securus ‘sutlaus’

Tyding og bruk

  1. som ikkje fører med seg fare eller risiko;
    ufarleg, trygg
    Døme
    • isen er sikker;
    • byggje betre og sikrare vegar;
    • her er det sikkert for flaum;
    • ha ei sikker stilling;
    • gå den sikraste ruta
  2. til å stole på;
    Døme
    • det er viktig å få rask og sikker hjelp;
    • eit sikkert middel mot forkjøling;
    • sikre teikn og varsel;
    • dra sikre slutningar;
    • sikkert og visst
  3. brukt som adverb: etter alt å døme;
    Døme
    • ho er sikkert komen
  4. som ikkje er i tvil;
    urikkeleg, overtydd
    Døme
    • ha sikker tru på noko;
    • han er sikker på at alle kjem;
    • dei var sikre på at barna var heime
  5. som ikkje er ustø eller vaklande;
    stø
    Døme
    • vere sikker på handa
    • brukt som adverb:
      • skyte sikkert

Faste uttrykk

  • sikker som banken
    helt sikker
  • sikkert som amen i kyrkja
    heilt sikkert, heilt sant
    • dei kjem for seint, det er like sikkert som amen i kyrkja
  • sikre papir
    verdipapir med liten risiko
  • vere på den sikre sida
    halde seg trygg;
    ha teke åtgjerder
  • vere sikker i si sak
    vere trygg på at ein har rett
Artikkelside