Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
225 treff

Bokmålsordboka 6 oppslagsord

twinsett

substantiv intetkjønn

Uttale

tvinˊset

Opphav

førsteleddet fra engelsk ‘dobbelt’; samme opprinnelse som tvi-

Betydning og bruk

Artikkelside

jetsett, jettsett

substantiv intetkjønn

Opphav

av engelsk jet set

Betydning og bruk

toneangivende gruppe i selskapslivet
Eksempel
  • tilhøre det internasjonale jetsettet
Artikkelside

settlement

substantiv intetkjønn

Uttale

setˊtelment

Opphav

fra engelsk ‘samfunn, koloni’

Betydning og bruk

nybyggerstrøk, særlig i Nord-Amerika
Artikkelside

setter 2

substantiv hankjønn

Opphav

fra engelsk, av set ‘ta stand (på fugl)’

Betydning og bruk

langhåret fuglehund;
jamfør gordonsetter
Eksempel
  • engelsk setter;
  • irsk setter
Artikkelside

setting 2

substantiv hankjønn

Uttale

setˊting

Opphav

fra engelsk

Betydning og bruk

ramme eller bakgrunn for noe;
omgivelse
Eksempel
  • settingen i filmen er flyttet fra Shakespeares tid til 1930-årene
Artikkelside

begrenset, begrensa

adjektiv

Uttale

begrenˊset

Opphav

av begrense

Betydning og bruk

som har forholdsvis lite omfang eller antall;
avgrenset, innskrenket, knapp (2
Eksempel
  • i begrenset målestokk;
  • et begrenset antall billetter;
  • være av begrenset interesse;
  • ha begrenset virkning;
  • begrensede kunnskaper
Artikkelside

Nynorskordboka 219 oppslagsord

tenningslås

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

innretning med nøkkelhol som aktiverer tenninga i ein bil eller eit anna køyretøy når ein set inn rett nøkkel og vrir om
Artikkelside

tenestepensjon, tenestpensjon

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

pensjonsordning der arbeidsgjevar set av pengar til pensjon (1) for arbeidstakaren
Døme
  • fagforeininga forhandlar om offentleg tenestepensjon;
  • Noreg har innført obligatorisk tenestepensjon for alle
Artikkelside

forsett 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå lågtysk , opphavleg med tyding ‘noko som ein set seg føre’

Tyding og bruk

  1. noko ein tenkjer å gjere;
    Døme
    • gje opp forsettet sitt
  2. i jus: det at ein tiltala har vore klar over konsekvensane av handlingane sine;
    til skilnad frå aktløyse

Faste uttrykk

  • med forsett
    med vitende og vilje
    • handle med forsett;
    • gjere brotsverk med forsett
Artikkelside

uvillig, uviljug

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje vil;
som set seg imot;
Døme
  • vere uvillig til å ta vervet;
  • han gjorde det uvillig;
  • hanskast med uvillige barn
Artikkelside

strek

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Opphav

norrønt strik

Tyding og bruk

  1. rissa eller teikna linje
    Døme
    • teikne ein rett strek;
    • lage strekar på arket;
    • det var skore inn strekar i tømmeret;
    • læraren set strek under alle feila
  2. linjeføring (1) til ein teiknar
    Døme
    • ho har ein elegant og tydeleg strek
  3. Døme
    • deltakarane stod på streken
  4. smal stripe
    Døme
    • ein fugl med kvite strekar på sida
  5. linje i (ei tenkt) gradinndeling
    Døme
    • nokre strekar for langt
  6. Døme
    • vinden dreidde nokre strekar mot vest
  7. overraskande, listig eller rampete handling;
    påfunn;
    Døme
    • ein artig strek;
    • gjere mange leie strekar

Faste uttrykk

  • gå over streken
    overskride grensa for det sømelege;
    gå for vidt
    • politikaren har mange gongar gått over streken med rasistiske utsegner;
    • komikaren har ein grov humor, og somme tider går vitsane hennar over streken
  • raud strek
    1. raudfarga strek som markerer feil i ein tekst
      • få mange raude strekar
    2. grense mellom det som er akseptabelt og det som er uakseptabelt
      • foreldre må setje nokre raude strekar for barna
  • setje/slå ein strek over
    sjå på som ugjort, oppgjort eller gløymt
    • dei sette ein strek over det som hadde hendt;
    • vi slår ein strek over usemja
  • setje strek
    avslutte
    • dei sette strek for debatten
  • starte frå strek
    om veddeløpshest: starte utan handikap (1)
  • strek i rekninga
    noko som går på tvers av planane;
    vonbrot
    • det var ein strek i rekninga at søknaden ikkje vart innvilga
  • tynn som ein strek
    svært tynn
Artikkelside

vegetasjonsperiode

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

tidsrom da vekstane skyt nye skot, blomstrar og set frø;
Artikkelside

gang

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt gangr; samanheng med gå (1

Tyding og bruk

  1. det å gå på føtene;
    Døme
    • gang kring juletreet;
    • gå den tunge gangen til kemneren;
    • kjenne nokon på gangen
  2. rekkje av steg i ei utvikling eller ein prosess
    Døme
    • livsens gang;
    • gangen i arbeidet;
    • gangen i filmen;
    • arbeidet går sin vande gang
  3. Døme
    • få gang i ølet;
    • setje gang på deigen
  4. gjæringsmiddel, gjær
  5. ytterrom mellom inngangsdør og andre rom i eit hus;
    smalt, langt rom til å gå gjennom (og med dører inn til andre rom);
    entré, korridor
    Døme
    • vente ute på gangen;
    • set skoa frå deg i gangen
  6. smal passasje eller veg
  7. tunnel, kanal, løp
    Døme
    • grave gangar i jorda
  9. Døme
    • ein gang mat;
    • ein gang sengeklede

Faste uttrykk

  • gå nokon/noko ein høg gang
    kunne måle seg med eller overgå noko eller nokon
    • dei gjekk sine forgjengarar ein høg gang;
    • skipet gjekk verdas flottaste cruiseskip ein høg gang
  • i gang
    i rørsle, i fart;
    i verksemd, i drift;
    i gjenge
    • toget er i gang;
    • setje klokka i gang;
    • kome i gang med arbeidet;
    • krigen er i full gang;
    • få i gang nye kurs
  • på gang
    i emning
    • noko var på gang
Artikkelside

styringsmål

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

mål (1, 12) som ein set seg for å styre etter
Artikkelside

utakksam

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som ikkje set pris på å få noko;
    som viser lita takksemd
    Døme
    • ein utakksam mottakar;
    • ikkje ver så utakksam!
  2. som er lite å trakte etter;
    Døme
    • ei utakksam oppgåve;
    • ta den utakksame jobben med å vaske
Artikkelside

merksemd

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å vere merksam;
    Døme
    • oppgåva set krav til orienteringsevne og merksemd
  2. Døme
    • vekkje merksemd
Artikkelside