Avansert søk

39 treff

Bokmålsordboka 23 oppslagsord

kilotonn

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

betegnelse for sprengvirkning målt i 1000 tonn TNT;
symbol kt

gråberg

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

  1. grått berg (1)
  2. verdiløs del av malm (1, 1)
    Eksempel
    • uttak av 140 millioner tonn malm og gråberg

vannkanon, vasskanon

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

brannslokkingsapparat som kan sprøyte ut 20 tonn vann i minuttet
Eksempel
  • politiet brukte vannkanon mot demonstrantene

tønne

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Opphav

norrønt tunna, fra middelalderlatin tunna ‘vinfat’; beslektet med tonn og tunnel

Betydning og bruk

  1. sylinderformet beholder med utbuede vegger
    Eksempel
    • tomme tønner ramler mestubetydelige mennesker forsøker å gjøre seg bemerket;
    • som sild i tønnetettpakket ; se sild;
    • øltønne, sildetønne
  2. (mål for) mengde som går i en tønne (mellom 115,8 og 139,4 liter, etter vareslag);
    eldre flatemål som egentlig svarer til det arealet som kan bli tilsådd med én tønne såkorn, i Norge = 3,937 dekar
    Eksempel
    • en tønne land

Faste uttrykk

  • en tønne poteter
    nå: 100 kg

-tonner

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

i sammensetninger: fartøy som kan laste så mange tonn som forleddet sier
Eksempel
  • en 100 000-tonner

TNT

forkorting

Betydning og bruk

  1. forkorting for sprengstoffet trinitrotoluen
  2. brukt som målenhet for sprengvirkning:
    Eksempel
    • den første atombomben var på 20 000 tonn TNT

t

forkorting

Betydning og bruk

forkorting for
  1. i musikk tempo
  2. jamfør h

overlast

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

  1. for stor last
    Eksempel
    • traileren hadde seks tonn i overlast
  2. forurettelse;
    Eksempel
    • lide overlast

egenvekt, eigenvekt

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

  1. vekt av noe uten last
    Eksempel
    • et togsett med egenvekt på 72 tonn;
    • en bygningskonstruksjons egenvekt
  2. Eksempel
    • uran har høy egenvekt

dumper

substantiv hankjønn

Opphav

fra engelsk

Betydning og bruk

spesialbygd, selvtippende lastevogn brukt i anleggsarbeid
Eksempel
  • dumperen hadde tillatt vekt på 26 tonn

Nynorskordboka 16 oppslagsord

kunne 2

kunna

verb
kløyvd infinitiv: -a

Opphav

norrønt kunna

Tyding og bruk

  1. ha lært;
    kjenne;
    vere inne i
    Døme
    • ho kan sykle;
    • eg kan snakke flytande walisisk;
    • kan du vegen til sentrum?
    • han kan sine ting!
  2. vere i stand til;
    greie
    Døme
    • meieriet kan lage ti tonn ost i veka;
    • dei gjer så godt dei kan;
    • korleis kunne ho greie det?
    • eg kan ikkje fordra fiskebollar;
    • han kan når han vil;
    • vi kunne ikkje løfte sofaen
  3. ha eller vere høve til
    Døme
    • boka kan kjøpast i bokhandelen;
    • dei kan ikkje reise på ferie i år;
    • vi kan ikkje snu no
  4. vere mogleg eller sannsynleg;
    vere tenkjeleg
    Døme
    • bussen kan komme kvart augeblikk;
    • kven veit kva som kan skje?
    • ho kan vel vere rundt førti år?
    • vi kunne vore i Hellas no;
    • eg kunne hylt av glede;
    • det kan godt vere;
    • det kan du ha rett i;
    • nei, det kan vere det same
  5. ha krav på;
    ha rett til;
    ha lov til
    Døme
    • vi må kunne vente eit klart svar;
    • ingen kan oppføre seg slik;
    • du kan ikkje nekte meg å gjere dette;
    • de kan komme inn no
  6. gå med på;
    vere klar til
    Døme
    • eg kan ta oppvasken
  7. brukt for å uttrykkje høflegheit eller oppmoding;
    vere ynskeleg
    Døme
    • kan du hjelpe til?
    • kunne du rydda rommet ditt?
    • dette huset kan trenge ei oppussing
  8. brukt for å gjere ei utsegn forsiktig eller usikker
    Døme
    • eg kunne ha god lyst til å prøve;
    • det kunne likne henne å gjere dette;
    • det kan vere eit par timar sida ho gjekk
  9. ha årsak eller grunn til
    Døme
    • du kan vere nøgd med dette arbeidet;
    • vi kan vere glade det gjekk så bra som det gjekk;
    • det kan du banne på;
    • du kan lite på han;
    • du kan skjøne at alt skal gå bra

Faste uttrykk

  • ikkje kunne for
    ikkje ha skuld i;
    ikkje vere årsak til
    • dei kunne ikkje for at ferien vart avlyst;
    • eg kan ikkje for at hunden åt leksene
  • ikkje kunne med
    ikkje forstå seg på;
    ikkje vere van med
    • eg kan ikkje med sånne appar

kilotonn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

nemning for sprengverknad i 1000 tonn TNT;
symbol kt

vasskanon

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

brannsløkkingsapparat som kan sprøyte ut 20 tonn vatn i minuttet
Døme
  • brannstellet brukte vasskanon

tonnar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

fartøy nemnd med lasteevne i tonn
Døme
  • ein 200 000-tonnar

t 2

symbol

Tyding og bruk

  1. for måleininga tonn
  2. for tara
  3. i musikk; for tempo
  4. for time; jamfør òg h (2, 1)

deplasement

substantiv inkjekjønn

Uttale

deplasemanˊg

Opphav

frå fransk; av deplassere

Tyding og bruk

vekt av den vassmengda eit skip fortrengjer når det flyt fritt
Døme
  • eit krigsskip med deplasement på 10 000 tonn