Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 121 oppslagsord

hale 3

hala

verb

kløyvd infinitiv: hala

Opphav

norrønt hala; av lågtysk halen

Tyding og bruk

trekkje eller dra med lange, kraftige tak

Døme

hale i kvar sin ende av tauet;
hal i og dra!
dei halte og drog av alle krefter;
hale opp den eine makrellen etter den andre;
hale av stad med nokon;
eg måtte hale svara ut av henne

Faste uttrykk

hale i land
få i stand til slutt;
berge
hale sigeren i land
hale innpå
ta innpå;
nærme seg
konkurrenten haler innpå i den siste bakken før mål
hale ut
strekkje, forlengje
hale ut tida

Artikkelside

hale 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt hali

Tyding og bruk

bøyeleg, ofte lang og smal, kroppsdel i bakenden på visse dyr;
rove, rumpe (3), svans (1)
Døme
- logre med halen
noko som minner om ein hale (1, 1)
Døme
- draken hadde ein lang hale;
- halen på flyet vart øydelagd;
- kometen hadde ein lang, lysande hale
noko som følgjer etter noko
Døme
- dei hadde ein hale med ungar etter seg

Faste uttrykk

med halen mellom beina
som vik unna;
skamfull, engsteleg
stikke av med halen mellom beina

Artikkelside

hale 2

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør lågtysk hall ‘tørr, mager’

Tyding og bruk

alfure som har vakse seint og er tørka på rota
ved frå hale (2, 1);
feitved, tyrived

Artikkelside

vinne 3

vinna

verb

Opphav

norrønt vinna; jamfør vinnande

Tyding og bruk

sigre (1) (i kamp, konkurranse, val eller liknande);
oppnå vinst eller premie (i konkurranse, lotteri eller spel)
Døme
- dei har vunne slaget;
- krigen er vunnen;
- vinne i ei idrettstevling;
- han vann over konkurrentane;
- ho har vunne rettssaka;
- eg vann førstepremien;
- eg vinn aldri i tipping
skaffe seg, sikre seg;
oppnå
Døme
- dei vann ære og makt;
- vinne vener;
- dei vinn godhug frå alle;
- partiet har vunne att tilliten;
- det er lite å vinne ved ei omlegging;
- ta ein snarveg for å vinne tid;
- vinne tilslutning for ei sak
ha krefter til;
makte, orke (2, 1)
Døme
- arbeide alt ein vinn
ha tid til;
rekke (3, 2)
Døme
- eg vinn ikkje med alt arbeidet
kome seg, bli betre
Døme
- utdanninga har vunne på dei nye tiltaka
onne, vinne (2

Faste uttrykk

vinn eller forsvinn
situasjon der ein må lykkast viss ein framleis skal vere med vidare (i turnering, val eller liknande)
kampen kan fort bli vinn eller forsvinn for laget
vinne fram
få tilslutning;
oppnå framgang
vinne fram med ideane sine
vinne innpå
hale innpå
vinne seg
bli betre;
kome seg
ho vann seg da dei vart kjende;
bygda vann seg da nyvegen kom
vinne ut
få fram eller framstille;
utvinne
vinne ut malm;
store selskap som vinn ut olje

Artikkelside

styv

substantiv hankjønn

Opphav

samanheng med stuv

Tyding og bruk

hale eller stjert på fugl;

stuv (3), vele (

Artikkelside

haling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å hale (3
Døme
- haling og draging
lineset (2) med heile bruket (2 i ei eller to lengder

Artikkelside

bever

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk; same opphav som bjor (

Tyding og bruk

stor gnagar som har brei skjelkledd hale, og som lever i elvar;

bjor (, 1);

Castor fiber

Artikkelside

dra, drage

draga

verb

kløyvd infinitiv: draga

Opphav

norrønt draga

Tyding og bruk

trekkje (1), føre frå ein stad til ein annan;
rykkje (til seg)
Døme
- dra vogna;
- dra nokon i erma;
- dra nokon i håret;
- dra gardina for;
- dra gardina frå;
- dra garn;
- dra sei;
- dra skit inn i stova;
- dra ut ei tann;
- dra opp til uvêr;
- hale og dra;
- dra attende eit framlegg;
- dra tilbake ein hær;
- gardinene var dregne for;
- dra lodd;
- dra lut
hale, slepe (noko tungt);
dragse
Døme
- dra på bagasje
fare lausleg over med handa;
stryke
Døme
- dra handa over andletet
ta våpen ut av slira (og truge med)
Døme
- dra kniven;
- dra sverdet
risse, markere
Døme
- dra ein strek;
- dra ei grense;
- dra opp retningslinjer;
- dra samanlikningar
gjere lenger;
strekkje (2, tøye
røre på muskel for å uttrykkje kjensle
Døme
- dra på akslene;
- dra på smilebandet
verke tillokkande (på);
samle
Døme
- byen dreg;
- dra fulle hus
gjere haltande rørsle
Døme
- dra føtene etter seg
drive (3, 6)
Døme
- motoren dreg saga;
- dra slipesteinen
i idrett: leie, føre (i ei gruppe på fleire)
Døme
- Kvalheim drog feltet halve løpet
subtrahere, trekkje (12)
Døme
- dra 3 frå 5
suge, trekkje (til seg)
Døme
- dra anden;
- dra pusten;
- magneten dreg jernet til seg;
- omnen dreg godt;
- skoa dreg vatn;
- skoa dreg fukt
vinne, samle
Døme
- dra lærdom;
- dra nytte av;
- dra renter;
- dra smør av kyrne
utleie, rekne (ut)
Døme
- dra kjensel på;
- dra konklusjonar;
- dra slutningar;
- dra ut kvadratrota;
- dra i tvil
mone, forslå
Døme
- mengda dreg;
- jamnen dreg
reise (3, fare (2
Døme
- dra bort;
- dra ut;
- dra på tur;
- dra sin veg;
- dra i krigen

Faste uttrykk

dra etter seg
1. føre (noko) med seg
2. ha som verknad
dra fram
gjere kjend, poengtere (moment)
dra frå
1. reise frå;
  forlate (1)
  eg vil ikkje dra frå deg
2. gjere avstand større
  dra frå konkurrentane
3. føre til sides
  han drog frå gardinene og kika ut
dra i hop
1. i overført tyding: semjast, samarbeide
  dei dreg godt i hop
2. samle; skye over
dra i langdrag
vare lenge
saka drog i langdrag
dra inn
1. blande inn (moment til dømes)
2. oppheve, avskipe, beslagleggje
dra innover seg
utsetje seg for, få
dra innpå
gjere avstand mindre
dra innpå hovudfeltet
dra lasset
gjere det meste av arbeidet
han måtte dra lasset aleine
dra nytte av
bruke til nytte for seg
dra oppi åra
eldast
dra over
skye over
dra over med
bere over med, tolerere
dra på
skunde seg
dra på det
snakke seint, vere sein med å svare
dra på åra
eldast
dra seg
1. dovne seg
  han låg og drog seg
2. auke, vekse
dra seg attende
bryte sambandet med omgangskrins eller liknande
dra seg bort
flytte seg;
kreke seg
han drog seg bort til glaset
dra seg fram
flytte seg;
kreke seg
han drog seg fram til døra
dra seg til
1. gå mot eit høgdepunkt;
  bli alvor
  kampen vil dra seg til også om tredjeplassen
2. kome seg, friskne
dra seg unna
bryte sambandet med omgangskrins eller liknande
dra seg ut
avslutte arbeid, innsats eller liknande;
ikkje lenger delta i
dra seg ut av krigen;
dra seg ut av selskapslivet
dra sin siste sukk
døy (1)
dra til
1. slå (nokon), gje eit slag
  han drog til henne
2. stramme
  ho drog til tauet
dra til ansvar
gjere (nokon) ansvarleg
dra ut
1. vare lenge
2. hale ut
  dra ut tida
dra veksel på
ha fordel av;
tene på
ein vil dra vekslar på det datafaglege miljøet
kome dragande med
fortelje, presentere (noko uønskt)
kome dragande med ei historie;
kome dragande med kritikk
liggje og dra seg
late seg
dei låg og drog seg til lunsj

Artikkelside

innpå

preposisjon

Tyding og bruk

inn på
Døme
- leggje meir innpå peisen;
- få eit rusk innpå auget;
- dra ein tur innpå setra
- brukt som adverb
  opne grinda og sleppe kyra innpå
inne på
Døme
- han er innpå fjellet;
- liggje innpå åsen;
- ho var innpå mangt i foredraget sitt
- brukt som adverb
  vere innpå med fingrane;
  han åtte tømmerskog og dreiv stordrift innpå der
opp til, inntil, like ved, nær
Døme
- det kan vere innpå 100 år sidan;
- leve tett innpå kvarandre;
- dei kom for nær innpå han;
- sleppe nokon innpå seg
- brukt som adverb
  skogen et seg stendig innpå;
  kome så nær innpå som mogleg

Faste uttrykk

dra/ta innpå
gjere avstand mindre;
nærme seg
konkurrentane tok innpå
gå innpå nokon
om sak, hending eller liknande: gjere nokon lei og nedtrykt
kritikken gjekk innpå han
hale innpå
ta innpå;
nærme seg
konkurrenten haler innpå i den siste bakken før mål
helle innpå
drikke, særleg alkohol, i store mengder
hive innpå
ete eller drikke fort og mykje
kome innpå nokon
bli godt kjend med
det var vanskeleg å kome innpå henne
leggje innpå
ete mykje
snakke innpå om
ymte om, nemne;
snakke frampå om

Artikkelside

trekkje, trekke

trekkja, trekka

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

føre frå ein stad til ein annan;
hale (3, dra (1)
Døme
- trekkje nokon inntil seg;
- trekkje dyna over seg;
- trekkje garnet;
- han trekte føre gardina;
- hesten trekte ei vogn etter seg;
- ho har trekt eit teppe over seg
flytte seg frå ein stad til ein annan
Døme
- trekkje seg unna;
- gjestane trekte inn i huset;
- kan de trekkje litt nærare kvarandre?
- trekkje seg attende etter festen;
- trekkje ned til stranda
ta, suge eller lokke til seg;
tiltrekkje (1)
Døme
- støvlane trekkjer vatn;
- trekkje frisk luft;
- store prisnedslag trekkjer kundar;
- popartisten trekte fulle hus
ta opp eller fram
Døme
- trekkje lodd;
- trekkje eit kort frå bunken;
- trekkje fram ein pistol
dra med seg;
bringe inn i ein situasjon
Døme
- prøve å trekkje med seg fleire;
- bli trekt inn i ein krangel
kome fram til
Døme
- trekkje ei slutning;
- trekkje ei grense mellom jobb og privatliv;
- trekkje linjer mellom store hendingar
slutte å late gjelde;
skrote (2)
Døme
- trekkje forslaget til ny trasé;
- trekkje attende ei løyving
avgjere ved slump
Døme
- trekkje om kven som er vinnaren;
- bli trekt ut til å vere med
nøle medan ein snakkar
Døme
- ho trekte litt på det før ho sa noko;
- han sit og trekkjer på svaret
dra føremon av;
utnytte (2);
jamfør trekkje/dra vekslar på
Døme
- trekkje på kompetansen til arbeidarane
i matlaging: gjere i stand ein rett ved å la råemnet liggje i væske med temperatur opp mot kokepunktet
Døme
- lat lutefisken trekkje i fem minutt;
- trekkje kaffi
redusere mengd eller storleik;
subtrahere
Døme
- trekkje to frå fem;
- bli trekt for mykje i skatt
fare i flokk;
vere på ferd
Døme
- reinen trekkjer til nye beiteområde;
- fuglane trekkjer sørover om hausten
gje trekk (1, 1), kjøle
Døme
- det trekkjer frå døra;
- omnen trekkjer dårleg

Faste uttrykk

trekkje av
trykkje på avtrekkjaren på skytevåpen
trekkje fram
snakke om;
nemne (2, 2), påpeike
trekkje fram eit interessant poeng
trekkje ned
løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
trekkje opp (4)
ungane gløymer å trekkje ned
trekkje om
setje eller sy trekk (2, 8) på
trekkje om den gamle sofaen
trekkje opp
1. stramme fjøra i ein mekanisme
  trekkje opp klokka
2. endre seg til det verre
  det trekkjer opp til storm
3. opne flaske med ein opptrekkjar
  kelneren trekte opp vinen ved bordet
4. løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
  trekkje ned
  hugs å trekkje opp etter deg!
trekkje seg
ikkje vere med lenger
han trekte seg frå vervet i siste liten
trekkje seg saman
gjere seg mindre og meir kompakt;
krype saman, krympe (1)
kulda får blodårene til å trekkje seg saman
trekkje ut
vare lenge;
gå på overtid
samværet trekte ut

Artikkelside

Resultat per side:

Avansert søk

Nynorskordboka 121 oppslagsord

hale 3III

hala

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Faste uttrykk

hale 1I

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

hale 2II

Opphav

Tyding og bruk

vinne 3III

vinna

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

styv

Opphav

Tyding og bruk

haling

Tyding og bruk

Døme

bever

Opphav

Tyding og bruk

dra, drage

draga

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

innpå

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

trekkje, trekke

trekkja, trekka

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

hale 3

hale 1

hale 2

vinne 3