Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 11 oppslagsord

euro

substantiv hankjønn

Uttale

æuˊro

Tyding og bruk

sams mynteining i EU

Døme

betale med euro

Artikkelside

eller

konjunksjon

Opphav

norrønt ella(r), elliga(r), opphavleg ‘av annan skapnad, på annan måte’

Tyding og bruk

brukt til å jamstille to ledd som står for gjensidig utelukkande alternativ
Døme
- liv eller død;
- no eller aldri;
- ver still, eller så …!
brukt til å jamstille to eller fleire ledd som står for nokså likeverdige alternativ
Døme
- lite eller ingenting;
- to eller tre;
- eitt kilo eller så;
- køyre bil, ta buss eller anna
brukt til å binde saman to ledd som tyder det same
Døme
- Oslo, eller Kristiania som byen heitte på den tida;
- ho fekk ei bot på 25 euro eller 250 kroner
brukt sist i ja/nei-spørsmål for å uttrykkje at det er eit anna, men ofte mindre sannsynleg, alternativ
Døme
- går det bra, eller?
- skal du sjå kampen i dag, eller?

Faste uttrykk

anten … eller …
1. brukt for å uttrykkje at berre eitt av alternativa gjeld eller er mogleg
  anten du eller eg må dra
2. brukt for å innleie vilkårssetningar og indirekte spørjesetningar
  anten du kjem eller går, er det ingen som ser det;
  ho visste ikkje anten han kom eller ikkje
3. brukt etter nekting: verken (2
  dei var ikkje heime anten faren eller mora
korkje … eller …
brukt for å uttrykkje at ingen av alternativa som følgjer, gjeld eller er moglege;
verken … eller …
korkje ete eller drikke;
han korkje kan eller vil gjere noko;
katten var ikkje å finne, korkje oppe, nede, inne eller ute;
dei var ikkje heime, korkje mora eller faren
verken … eller ...
brukt for å uttrykkje at ingen av alternativa som følgjer, gjeld eller er moglege;
korkje … eller …
verken det eine eller det andre;
katta var ingen stad å finne, verken oppe, nede, inne eller ute;
ho verken et eller drikk;
dei var ikkje heime, verken far eller mor;
ho ville verken sjå eller høyre meir

Artikkelside

mynteining

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

grunneining i eit pengesystem

Døme

mynteininga i Nederland er euro

Artikkelside

veksel

substantiv hankjønn

Opphav

frå tysk ‘endring’; i tydinga til veksel (1) etter italiensk (lettera di) cambio ‘veksel(brev)’

Tyding og bruk

dokument der underskrivaren sjølv tek på seg å betale ein viss sum innan ei viss tid til ein annan
Døme
- ferde ut ein veksel på ein bank;
- løyse inn ein veksel;
- vekselen forfell i morgon
vekslepengar
Døme
- han fekk veksel i euro
sporveksel

Faste uttrykk

trekkje/dra vekslar på
få hjelp av;
nytte seg av
trekkje vekslar på mange års erfaring;
dei drog vekslar på kvarandre

Artikkelside

valutakode

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

kode på tre store bokstavar som står for ein valuta (1)

Døme

EUR er valutakoden for euro

Artikkelside

cent

substantiv hankjønn

Opphav

frå engelsk; av latin centum ‘hundre’

Tyding og bruk

skiljemynt verd hundredelen av hovudmynten

Døme

1 amerikansk eller kanadisk dollar = 100 cent;
1 euro = 100 cent

Faste uttrykk

ikkje ein cent
ingen pengar;
(absolutt) ingenting
han eig ikkje ein cent
ikkje ta fem cent for
ikkje unnsjå, skamme seg, vike tilbake for;
ikkje ta fem øre for
ho tek ikkje fem cent for å fornærme nokon