Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
21 treff

Nynorskordboka 21 oppslagsord

konkret 1

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom engelsk; same opphav som konkret (3

Tyding og bruk

masse av sement
Artikkelside

slemme 1

slemma

verb

Opphav

av tysk schlämmen opphavleg ‘reinse for slam’

Tyding og bruk

  1. skilje grovare og finare delar i stoff, pulver og liknande ved å blande det i væske slik at dei grove delane botnfeller seg først
  2. dynke eller smørje ei blanding av sement og vatn eller tynn mørtel på mur eller betong;
Artikkelside

smuldre

smuldra

verb

Opphav

samanheng med smule (1

Tyding og bruk

  1. løyse seg opp i småbitar
    Døme
    • granitten smuldrar
    • brukt som adjektiv:
      • smuldrande sement;
      • ein smuldra jordklump
  2. Døme
    • smuldre åkeren
  3. i overført tyding: få mindre innverknad;
    forsvinne

Faste uttrykk

  • smuldre bort
    bli borte;
    forsvinne
    • tradisjonen med hestesjå har smuldra bort
  • smuldre opp
    1. løyse seg opp i småbitar
      • betongen smuldra opp
    2. bli borte
      • fritidstilboda smuldrar opp
Artikkelside

sementsekk

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

sekk med sement (1);
sekk til å ha sement i
Artikkelside

sementmørtel

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

blanding av sement (1), vatn og sand
Artikkelside

sementere

sementera

verb

Tyding og bruk

  1. dekkje eller feste med sement;
    lage av sement
    Døme
    • sementere ein steinmur
  2. i overført tyding: hindre endring av
    Døme
    • sementere utviklinga
Artikkelside

sement

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin ‘grovt tilhoggen stein’, av caedere ‘hogge’

Tyding og bruk

  1. pulver som blir framstilt ved brenning og finmaling av kalkstein og leire og blir brukt som bindemiddel i betong og mørtel
  2. noko som er støypt med sement (1);
    Døme
    • ho fall rett ned på sementen
Artikkelside

sand

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt sandr

Tyding og bruk

  1. små, harde korn av forvitra bergarter
    Døme
    • fin sand;
    • strø sand på vegane;
    • sand har mindre korn enn grus;
    • lage betong av sand og sement

Faste uttrykk

  • byggje huset sitt på sand
    etablere noko på sviktande grunnlag
  • renne ut i sanden
    ikkje føre til noko
    • planen rann ut i sanden
  • sand i maskineriet
    noko som får til dømes ein prosess eller eit arbeid til å gå tungt og trått
  • selje sand i Sahara
    selje varer som er vanskelege å omsetje
  • stikke hovudet i sanden
    ikkje vilje sjå ubehagelege sanningar i auga
  • strø sand på
    passivt godkjenne noko andre har vedteke
Artikkelside

komprimere

komprimera

verb

Opphav

frå latin ‘trykkje saman’

Tyding og bruk

  1. presse noko saman;
    Døme
    • komprimere ein gass;
    • komprimere søppel;
    • ei komprimert blanding av trespon og sement
  2. gje ei mindre, meir konsentrert form
    Døme
    • komprimere eit føredrag

Faste uttrykk

Artikkelside

betong

substantiv hankjønn

Uttale

betånˊg

Opphav

gjennom fransk; frå latin bitumen ‘jordbek’

Tyding og bruk

byggjemateriale av sement, vatn, sand og pukkstein eller singel
Døme
  • huset er bygd i betong

Faste uttrykk

  • armert betong
    betong med innstøypte stålstenger
Artikkelside