Avansert søk

15 treff

Nynorskordboka 15 oppslagsord

zirkon

substantiv inkjekjønn

Uttale

sirkoˊn

Opphav

gjennom fransk eller italiensk; frå persisk zargun ‘gyllen’

Tyding og bruk

krystalliserande, hardt, brunt eller gulraudt mineral

umbra

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin ‘skugge’

Tyding og bruk

  1. mørkt område i ein solflekk
  2. skugge frå planet
  3. brunt til grønleg fargestoff laga av bergarter med jern, mangan og silikat

søtpotet

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

  1. plante i vindelfamilien som ein dyrkar for dei etande knollane, som har lyst brunt skal og oransje eller kvitt fruktkjøt;
    Ipomoea batatas
  2. knoll av søtpotet (1)
    Døme
    • servere søtpoteter til middagen;
    • omnsbakt søtpotet

brun 2

adjektiv

Opphav

norrønt brúnn; samanheng med brenne (1

Tyding og bruk

  1. som har ein farge som jord (og som er ei blanding av svart, raudt og gult)
    Døme
    • brun saus;
    • ha brunt hår og brune auge;
    • vere brun og vêrbarka i huda
  2. om person: med medfødd mørk hudfarge;
    Døme
    • eg vart kjend med brune barn på skulen
  3. prega av nazistisk ideologi;
    jamfør brunskjorte

Faste uttrykk

  • brun kafé
    kafé med tradisjonelt interiør, særleg vitja av stamgjester

kanel

substantiv hankjønn

Uttale

kaneˊl

Opphav

gjennom lågtysk, frå fransk can(n)elle, av canne ‘røyr’; same opphav som kanal

Tyding og bruk

brunt krydder med søtleg smak, laga av kanelbork
Døme
  • lefser med smør, sukker og kanel

Faste uttrykk

  • skit og kanel
    dårleg og godt
    • dei kan ikkje skilje mellom skit og kanel

sulfatcellulose, sulfatsellulose

substantiv hankjønn

Opphav

av sulfat

Tyding og bruk

cellulose (2) som særleg blir brukt til å lage brunt (kraft)papir av

paranøtt

substantiv hokjønn

Opphav

etter namnet Pará, delstat i Brasil

Tyding og bruk

opptil 5 cm langt, etande frø frå paranøttre med eit trekanta, hardt, brunt skal
Døme
  • paranøtter er både godt og sunt

kraftpapir

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

sterkt, brunt omslagspapir

brunt

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

brun farge
Døme
  • kle seg i brunt

esel

substantiv inkjekjønn

Opphav

gjennom lågtysk, frå latin asinus; jamfør asen (1

Tyding og bruk

  1. brunt eller grått hovdyr med lange øyre, som er mindre enn ein hest;
    samnemning for villesel og halvesel
    Døme
    • vere sta som eit esel;
    • ri på eit esel
  2. dum person
    Døme
    • ditt esel!