Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
12 treff

Nynorskordboka 12 oppslagsord

hive

hiva

verb

Opphav

av engelsk heave; same opphav som heve

Tyding og bruk

  1. lyfte, heve, hale (med vinsj, kran, tau og liknande)
    Døme
    • hive anker;
    • hive opp ein båt
  3. Døme
    • hive noko ut gjennom glaset;
    • hive seg ut i noko
  4. kaste i søpla;
    Døme
    • hive mat
  5. puste (1) med sterke, høyrande andedrag
    • brukt som adjektiv
      • hivande pust;
      • hivande bryst

Faste uttrykk

  • hive etter pusten/vêret
    dra pusten kort og tungt, supe etter luft
    • treningsøkta fekk meg til å hive etter pusten;
    • har var utmatta og heiv etter vêret
  • hive på seg
    kle raskt og uvyrde på seg
    • han heiv på seg frakken
  • hive seg på
    1. stige på transportmiddel
      • hive seg på sykkelen
    2. ta del i trend
      • hive seg på bølgja med elbilar
  • hive seg rundt
    gå i gang, få opp farten
Artikkelside

vêr 2, ver 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt veðr

Tyding og bruk

  1. tilstand i atmosfæren med omsyn til nedbør, temperatur, vind og skydekke
    Døme
    • fint vêr;
    • det er kaldt i vêret
  2. (høgare) luft(lag)
    Døme
    • stige til vêrs;
    • hendene i vêret!
  3. sterk vind (og nedbør)
    Døme
    • vêret stod på frå havet;
    • sigle mot vêret
  4. Døme
    • dra vêret;
    • ta etter vêret;
    • dette utstyret kan ta vêret frå nokon kvar
  5. Døme
    • hunden hadde vêret av ein bjørn

Faste uttrykk

  • be om godt vêr
    freiste å oppnå godvilje;
    be om nåde
  • bort i/borti vêret
    utan noko meining eller samanheng
    • ho svarte bort i vêret;
    • meldinga var heilt borti vêret
  • få vêret av
    få greie på noko (løynleg)
  • gå i vêret
    stige sterkt
    • prisane gjekk i vêret
  • i hardt vêr
    i vanskar på grunn av press, åtak eller liknande
    • oppdrettsnæringa er i hardt vêr;
    • ho har vore i hardt vêr etter publiseringa på Facebook
  • i hytt og vêr
    utan ein plan eller eit bestemt føremål;
    på måfå
    • han svarte i hytt og vêr
  • liggje på vêret
    liggje mest stille mot vinden
    • båten låg på vêret
  • skyte i vêret
    1. rage høgt
      • fjelltoppen skaut i vêret framfor oss
    2. vekse fort
      • jenta har skote i vêret;
      • prisane skyt i vêret
  • snakke om vêr og vind
    snakke om laust og fast
Artikkelside

sukk

substantiv inkjekjønn eller hankjønn

Tyding og bruk

det å sukke (1, 1);
djupt og høyrleg andedrag
Døme
  • dra eit tungt sukk

Faste uttrykk

Artikkelside

pust 1

substantiv hankjønn

Opphav

av puste

Tyding og bruk

  1. det å puste (1);
    Døme
    • trekkje pusten;
    • ha tung pust;
    • halde pusten;
    • hive etter pusten
  2. stutt kvile;
    pause

Faste uttrykk

  • ta seg ein pust i bakken
    ta seg ein pause
Artikkelside

andedrag

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. einskild inn- og utanding
    Døme
    • jamne, rolege andedrag
  2. Døme
    • kjenne andedraget av konkurrentane i nakken

Faste uttrykk

Artikkelside

i same andedrag

Tyding og bruk

samtidig, i same augeblinken;
Sjå: andedrag
Døme
  • bli nemnd i same andedrag
Artikkelside

gispe

gispa

verb

Opphav

same opphav som geispe

Tyding og bruk

puste (1) inn med korte og høyrlege andedrag
Døme
  • ho gispar etter luft;
  • dei gispa av redsle
Artikkelside

gisp

substantiv inkjekjønn

Opphav

jamfør gispe

Tyding og bruk

kort og høyrleg andedrag (1)
Døme
  • det gjekk eit gisp gjennom salen;
  • pusten kom i korte gisp
Artikkelside

andlåt

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt andlát

Tyding og bruk

mest i fleirtal: siste andedrag;
dødsstund
Artikkelside

apné, apne

substantiv hankjønn

Uttale

apneˊ

Opphav

av gresk apnoia ‘utan andedrag’

Tyding og bruk

i medisin: forbigåande eller total stogg i andedraget;
i ord som søvnapné
Artikkelside