Avansert søk

Enkelt søk

Bokmålsordboka 33 oppslagsord

tilsette

verb

Betydning og bruk

blande i;
sette til
Eksempel
- tilsett finhakket løk;
- syltetøyet er tilsatt kunstig farge
ansette;
jamfør tilsatt
Eksempel
- styret har tilsatt henne som konsulent ved avdelingen

Artikkelside

vanne ut

Betydning og bruk

Se: vanne

legge i vann;
bløyte
Eksempel
- vanne ut salt kjøtt
tilsette vann for å gjøre mildere eller drøye
Eksempel
- de måtte vanne ut suppa for å få nok til alle
få til å miste opprinnelig verdi eller innhold;
utvanne
Eksempel
- vanne ut begrepet

Artikkelside

vanne, vatne

verb

Opphav

norrønt vatna

Betydning og bruk

helle eller sprute vann over
Eksempel
- vanne åkeren;
- husk å vanne blomstene;
- vi må vanne treverket før vi begynner med pussingen
gi vann
Eksempel
- vanne hestene

Faste uttrykk

vanne ut
1. legge i vann;
  bløyte
  vanne ut salt kjøtt
2. tilsette vann for å gjøre mildere eller drøye
  de måtte vanne ut suppa for å få nok til alle
3. få til å miste opprinnelig verdi eller innhold;
  utvanne
  vanne ut begrepet

Artikkelside

posemat

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

tørket mat som fås kjøpt på pose, og som tilberedes ved å tilsette væske;

jamfør posesuppe

Eksempel

på hytta har vi både posemat og hermetikk

Artikkelside

vårløk

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

matløk som blir høstet tidlig, ofte hvit kepaløk

Eksempel

kjøpe med en bunt vårløk;
tilsette vårløk i salaten

Artikkelside

vineddik

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

eddik av gjæret vin;

vineger

Eksempel

tilsette litt vineddik i sausen

Artikkelside

blande ut

Betydning og bruk

tilsette (særlig for å fortynne);

Se: blande

Eksempel

blande ut konjakken med vann

Artikkelside

sprite opp

Betydning og bruk

tilsette sprit; også: gjøre morsommere, mer fengende;

Se: sprite

Artikkelside

ansette

verb

Opphav

fra lavtysk

Betydning og bruk

la få eller gi stilling (5), verv (, 2) eller arbeid (2);

utnevne, tilsette

Eksempel

ansette noen i en stilling;
ansette flere folk;
være fast ansatt;
være ansatt i politiet

Artikkelside

sukre

verb

Betydning og bruk

tilsette sukker;

strø sukker på

Eksempel

sukre grøten

Faste uttrykk

sukre pillen
mildne inntrykket av noe ubehagelig

Artikkelside

Nynorskordboka 141 oppslagsord

tilsetje, tilsette

tilsetja, tilsetta

verb

kløyvd infinitiv: tilsetja, tilsetta

Tyding og bruk

setje til, blande i
Døme
- tilset fløyte, salt og graslauk;
- syltetøyet er tilsett kunstig farge
la få (eller gje) stilling, verv eller arbeid;
jamfør tilsett
Døme
- dei tilsette nye folk i firmaet

Artikkelside

tilsett

adjektiv

Opphav

av tilsetje

Tyding og bruk

som har stilling (i bedrift, firma eller liknande)

Døme

fast tilsette lærarar

brukt som substantiv:
- mange av dei tilsette har slutta

Artikkelside

stå fritt til

Tyding og bruk

vere fri til;

ha fri moglegheit;

Sjå: stå

Døme

dei tilsette står fritt til å organisere seg

Artikkelside

støype i same form

Tyding og bruk

gjere lik;

einsrette;

Sjå: støype

Døme

dei tilsette er tydeleg støypt i same form;
årets festival er støypt i same form som den i fjor

Artikkelside

stå 3

verb

Opphav

norrønt standa

Tyding og bruk

ha kroppen i meir eller mindre oppreist, loddrett stode;
vere ein stad i ei slik stilling
Døme
- stå på føtene;
- folk måtte stå på bussen;
- katten har stått utanfor heile natta;
- stå og grunde på noko;
- hunden diltar etter overalt kvar eg står og går;
- stå på tå for å nå opp til øvste hylla;
- barnet prøvde å stå på hovudet
kvile tyngda av kroppen i meir eller mindre loddrett stode på noko som rører seg over underlaget
Døme
- eg elskar å stå på ski;
- han skal prøve å stå på surfebrett i ferien
reise seg;
stige oppover frå ei lågare stilling
Døme
- barna er stått opp or senga;
- sola står opp i aust;
- han prøvde å stå, men fall ned att på stolen
vere på ein viss stad
Døme
- maten står på bordet;
- hytta stod ute på ein odde;
- la pengane stå i bank;
- buskene stod i sikksakk;
- bøkene har stått heilt utan system i hylla;
- begge visarane på klokka stod på tolv
vere retta oppover eller ut i vêret;
peike, stikke
Døme
- flammane stod rett til vêrs;
- håret står til alle kantar
i overført tyding: vere på ein bestemt stad i forhold til ei sak eller liknande
Døme
- han ville gjerne vite kvar eg stod i denne saka;
- vi står ved inngangen til ei ny tid;
- stå ovanfor eit komplisert dilemma
vere i verksemd eller halde på med noko som kan bli utført i ståande stilling
Døme
- han står og spikrar opp ei ny postkasse;
- han stod om bord på skipet i fire år;
- han har stått læretida si ut;
- eg står litt oppteken, kan eg ringje seinare?
vere i ein viss tilstand
Døme
- huset står tomt;
- garasjen stod ferdig i mai;
- hagen står i blom;
- hotellet stod i lys loge;
- det stod 1–1 ved pause;
- spørsmålet står ope
vere i eit visst tilhøve til eller på eit visst nivå overfor nokon eller noko
Døme
- partane står heller likt;
- eg står på same side som deg i denne saka;
- påstand har stått mot påstand;
- resultatet står i samband med førebuingane;
- opplysningane står i strid med kvarandre
vere i eigenskap av eller i rolle som
Døme
- stå brud;
- stå modell;
- han stod vakt heile natta;
- ho står konfirmant til våren
ikkje flytte eller røre seg;
stoppe
Døme
- stå still!
- stå heilt i ro;
- hjula på bilen stod;
- bussane stod fast;
- døra stod ikkje eit sekund;
- togene står;
- munnen stod ikkje på ho
vere på same staden eller i same tilstanden;
bli verande
Døme
- huset har stått i mange hundre år;
- slå ned ein påle så han står støtt;
- la deigen stå natta over;
- la bilen stå, så går vi i staden
i overført tyding: vere uendra
Døme
- tilbudet står framleis;
- avtalen står fast sjølv om enkelte protesterer
- brukt som adjektiv:
  ein ståande talemåte som er ofte i bruk;
  ho har ståande invitasjon hos oss
i overført tyding: tole ei påkjenning eller motstand utan å svekkjast;
greie (3, 2), klare (3, 1)
Døme
- ha noko å stå imot med;
- ho står ikkje heile distansen i same høge tempoet enno;
- mjølka står seg ikkje til i morgon
få godkjent resultat på prøve, eksamen eller liknande;
bestå (1);
motsett stryke (8)
Døme
- eg håpar eg står på eksamen
gå føre seg;
finne stad
Døme
- bryllaupet skal stå til våren;
- slaget på Stiklestad stod i 1030
vere skrive
Døme
- adressa står utanpå;
- namnet står langt nede på lista;
- det stod noko om det i avisa;
- kva står det i brevet?
vere i tankane
Døme
- det er ikkje noko anna som står i hovudet på han;
- minnet om denne hendinga står klart for meg
setje kurs mot;
stemne (3, 1)
Døme
- båten stod ut fjorden
drive eller strøyme i ei viss retning;
drive (3, 2), strøyme (1, 2)
Døme
- spruten stod høgt i vêret;
- støvskya stod;
- sjøen stod inn som ein foss;
- der ute står havet rett på;
- det stod ein god varme frå omnen
i språkvitskap: ha ei form som uttrykkjer ein bestemd grammatisk eigenskap
Døme
- subjektet står i nominativ

Faste uttrykk

la det stå til
la noko skje utan at ein er viss på eller kan kontrollere resultatet
som ein står og går
i kvardagsklede;
i det ein har
stå att
vere igjen;
vere levna
det stod litt att på ei flaske;
barnet stod att medan foreldra hasta ut i bilen
stå bak
1. ha æra eller ansvaret for;
  vere skuldig i
  stå bak ein idé;
  stå bak store utslepp;
  to personar stod bak innbrotet
2. stille seg bak;
  støtte eller vere for
  eit fleirtal på Stortinget står bak forslaget
stå det over
klare seg;
overleve
dei hadde uflaks med vêret, men står det vel over
stå fast
1. gjelde utan endring
  avtala står fast
2. ikkje kome seg vidare
  køen stod fast i tunnellen;
  han stod fast i oppgåve to
stå for
1. ha ansvaret for
  festkomiteen står for mat og underhaldning
2. vedkjenne seg;
  stå ved
  du må våge å stå for det du sa
stå for fall
snart skulle forsvinne, bli avskaffa, opphøyre eller liknande
diktatoren står for fall;
rekorden stod for fall;
dei gamle tradisjonane står for fall
stå for tur
vere neste i ei rekkjefølgje
ei ny bok står for tur;
neste innkjøp står snart for tur
stå fram som
1. presentere seg på ein viss måte;
  framstå (1)
  partiet står fram som sjølve løysinga på utfordringane
2. gje inntrykk av å vere;
  framstå (2)
  dette står fram som eit openbert tilfelle av allergi
stå fritt til
vere fri til;
ha fri moglegheit
dei tilsette står fritt til å organisere seg
stå heilt aleine
vere utan støtte
stå i fare for
risikere
ferien stod i fare for å bli avlyst;
mange står i fare for å miste jobben
stå i gjeld til
1. skulde nokon pengar
  fattige land står i stor gjeld til dei rike landa
2. ha nokon eller noko å takke for noko som har hatt betydning
  romanen står i gjeld til kriminalsjangaren;
  han stod i gjeld til familien sin
stå i med
ha eit seksuelt forhold (3) til
dei har stått i med kvarandre lenge;
skulde kjærasten for å stå i med naboen
stå i noko
1. halde på med noko;
  ha mykje å gjere
  stå midt i førebuingane
2. handsame ei utfordrande sak;
  halde noko ut
  dette er mykje å stå i for éin person aleine;
  det er tøft, men ein må berre stå i det
stå i stampe
ikkje gå framover eller utvikle seg;
stoppe opp;
gå i stå
køen står i stampe;
forhandlingane har stått i stampe i fleire veker
stå imot
ta avstand frå eller vere ueinig med;
halde stand mot
det var vanskeleg å stå imot freistnaden
stå løpet ut
gjennomføre, fullføre
stå og falle med
vere heilt avhengig av
forslaget står og fell med pengane;
alt står og fell med leiaren
stå over
ikkje ta del (i aktivitet som det er venta at ein tek del i)
ho måtte stå over kampen
stå på
1. gå føre seg;
  hende
  kva er det som står på her?
  krangelen stod ikkje lenge på
2. henge i;
  jobbe hardt
  elevane har verkeleg stått på i dag
stå på sitt
halde fast på retten sin, sitt eige standpunkt eller liknande
stå seg godt
greie seg godt
teaterstykket står seg godt den dag i dag
stå seg godt med
vere på god fot med;
ha ein god relasjon til
jobbe for å stå seg godt med sjefen
stå seg på
ha fordel av
filmen ville nok stått seg på å bli korta litt ned
stå til
1. vere i en bestemd tilstand eller skikk
  korleis står det til med deg?
  alt står bra til heime;
  det har stått dårleg til med helsa
2. høve attåt;
  passe (5, 1)
  fargane står ikkje til kvarandre;
  resultatet står til innsatsen
stå til å
vere mogleg å
livet stod ikkje til å redde;
valet kan framleis stå til å endre
stå ved
vedkjenne seg
har du lova det, må du stå ved det;
eg står ved valet mitt
stå ved lag
halde seg uendra;
vare ved;
gjelde
tilbodet står ved lag

Artikkelside

støype

støypa

verb

Opphav

norrønt steypa

Tyding og bruk

la flytande masse storkne i ei form
Døme
- støype knappar og kuler;
- dei støypte muren ferdig;
- støype stearinen om til lys
i overført tyding: tilpasse eller forme noko om til ein bestemd modell
Døme
- boka må støypast om til teaterformat
setje inn på rett plass
Døme
- støype det nye tilfanget inn i samlinga

Faste uttrykk

sitje som støypt
passe perfekt
dressen sit som støypt
støype i same form
gjere lik;
einsrette
dei tilsette er tydeleg støypt i same form;
årets festival er støypt i same form som den i fjor

Artikkelside

usikkerheit

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

uvisse om korleis noko vil arte seg, eller kva utfallet kjem til å bli
Døme
- økonomien er ei kjelde til usikkerheit mellom dei tilsette i bedrifta;
- ei tid prega av økonomisk usikkerheit;
- regjeringa skaper usikkerheit i næringa når dei endrar lovgjevinga
uvisse om gyldigheita eller sanninga i noko
Døme
- statistisk usikkerheit;
- estimere usikkerheita i funna;
- det er knytt usikkerheit til tala
det å vere usikker på seg sjølv;
låg sjølvtillit eller sjølvkjensle
Døme
- ei slik hending leier ofte til angst og usikkerheit;
- vere plaga av sosial usikkerheit

Artikkelside

søkje 1, søke 1

søkja, søka

verb

Opphav

norrønt sǿkja

Tyding og bruk

leite etter noko eller nokon som har forsvunne;
prøve å finne
Døme
- søkje etter overlevande;
- politiet søkjer etter gjerningspersonen;
- hjelpemannskap har søkt i heile natt
leite etter noko eller nokon som ein har lyst på eller behov for;
forsøke å skaffe seg
Døme
- bedrifta har søkt etter nye tilsette;
- han søkjer på internett for å finne informasjon
vende seg til nokon for å få hjelp, støtte eller liknande
Døme
- søkje hjelp;
- søkje Gud;
- guten søkjer trøyst hos faren;
- ho søkte venskap
- brukt som adjektiv:
  ei søkjande sjel
gje seg i veg til;
ta leia til
Døme
- søkje lege;
- laksen søkjer opp i elvane for å gyte;
- båtane søkte hamn i uvêret
skriftleg oppmode om å få stilling, stipend eller liknande
Døme
- søkje ei stilling;
- søkje på sommarjobb;
- søkje stipend;
- søkje om løyve;
- han søkjer om å få dekt reiseutgiftene

Faste uttrykk

søkje lykka
gje seg ut på noko utan å vite om det vil gå godt eller dårleg;
jamfør prøve lykka
familien søkjer lykka i heimbygda;
fotballspelaren søkte lykka i utlandet
søkje opp
leite etter;
finne fram
søkje opp namnet på nettet
søkje seg til
vende seg til for å få studieplass, arbeid eller liknande
søkje seg til ein skule nær bustaden;
mange søkjer seg til andre yrke

Artikkelside

sjå 2

verb

Opphav

norrønt sjá; jamfør sett (

Tyding og bruk

oppfatte med auga;
oppdage, leggje merke til, bli var
Døme
- eg ser ikkje utan briller;
- kan du sjå hunden der borte?
- brått såg eg noko på vegen framfor meg;
- ho såg seg sjølv i spegelen;
- eg har ikkje sett nokon
vende blikket mot;
kike (1, stire
Døme
- sjå der, no regnar det;
- dei ser ein film;
- har du sett intervjuet i avisa?
- ho såg gjennom vindauget
forstå (1), skjøne;
innsjå
Døme
- han kunne ikkje sjå problemet;
- ho er rik, kan du vel sjå;
- der ser du korleis det går;
- så langt eg kan sjå, skulle det gå bra
få lære eller oppleve, erfare;
finne (5, 1), oppdage;
kome fram til
Døme
- vi får sjå korleis det går;
- denne fuglen er noko vi sjeldan ser her;
- vi ser heimbyen vår på ein annan måte no;
- eg skjønar ikkje kva du ser i henne;
- du skal sjå det går nok bra
leggje positivt merke til;
vise forståing for, anerkjenne (3)
Døme
- leiaren var flink til å sjå dei tilsette;
- ho følte at mannen hennar verkeleg såg henne;
- ein god lærar ser elevane sine
vilje (2, 1), ynskje (1);
føretrekkje
Døme
- eg ser helst at du går;
- dei såg helst at ingen sette opp telt på marka
vere saman med;
treffe (1), møte
Døme
- dei såg kvarandre ofte;
- når skal du sjå han igjen?
betrakte eller døme frå ein bestemd synsvinkel
Døme
- stort sett er folk hyggelege;
- samla sett er resultata betre i år;
- han ser alltid ting på sin eigen måte;
- isolert sett har endringa ikkje store konsekvensar;
- han såg seg sjølv som ein helt;
- generelt sett er laget betre i år
tenkje etter, fundere
Døme
- la meg sjå, det er femten år sidan i år

Faste uttrykk

ikkje sjå ut
vere fæl å sjå på
huset ser ikkje ut etter brannen;
rommet ditt ser ikkje ut
sjå bort/vekk frå
ikkje ta omsyn til;
ikkje rekne med;
ignorere
vi kan ikkje sjå bort frå det økonomiske aspektet;
sett vekk frå hovudstaden, kva er den viktigaste byen i landet?
sett bort frå far, kven kjem i bryllaupet?
sjå an
vurdere noko ei tid føre ein tek ei avgjerd;
tenkje nærmare over;
avvente
vi ser an situasjonen;
vi såg det an nokre dagar;
dei såg tida litt an før dei bestemte seg;
lat oss sjå vêret an først;
vi må sjå an folka våre
sjå etter
1. passe på nokon eller noko
  eg ser etter tinga hans medan han er vekke;
  ho ser etter tantebarna sine i helga
2. leite etter nokon eller noko
  eg ser etter fjernkontrollen;
  vi såg etter sopp
sjå for seg
førestille seg;
kalle fram i medvitet
han ser for seg eit stort flott hus;
eg såg andletet ditt for meg i draume
sjå fram til
gle seg til, vente på noko
ho ser fram til å samarbeide med dei
sjå gjennom
lese fort (i ei bok eller eit dokument)
sjå innom nokon
besøke nokon (kort);
slå av ein prat
ho såg innom meg på laurdag
sjå ned på nokon
kjenne seg betre enn nokon;
forakte
ho ser ned på alle som ikkje har same utdanning som henne
sjå opp
ver merksam;
pass på!
sjå opp!
sjå opp for takras;
du må sjå opp for lause trådar
sjå opp til
setje høgt;
beundre, dyrke (2, 4)
sjå over
kontrollere noko
kan du sjå over rekneskapen?
sjå på
1. granske, undersøke;
  vurdere
  advokaten skal sjå på saka;
  dette er noko vi må sjå nøye på
2. kaste eit blikk på;
  ta i augesyn
  vil du vere med å sjå på det nye huset vårt?
  han såg så vidt på henne
sjå seg nøydd/tvinga til
måtte gjere noko
regjeringa såg seg nøydd til å gå av;
dei såg seg tvinga til å forlate hus og heim
sjå seg om/omkring/rundt
1. leite etter noko eller nokon
  dei ser seg om etter ein ny stad å bu;
  ho ser seg omkring etter brillene
2. kike rundt seg
  dei ser seg om på det nye kontoret
3. reise rundt
  han vil sjå seg litt rundt i landet
sjå seg råd/i stand til
kunne eller ha høve til å gjere noko
i år ser vi oss råd til ein skikkeleg ferie;
eg ser meg ikkje i stand til å gå på jobb i dag
sjå seg føre
gå varsamt;
passe seg
sjå deg godt føre før du kryssar vegen
sjå seg ut
velje ut
ho har sett seg ut ein ny sofa
sjå til
1. passe på;
  ha tilsyn med, syte for
  eg ser til dyra;
  du må sjå til at gjestene får mat
2. ta fatt på;
  setje i gang med
  no får vi sjå til å byrje arbeidet
sjå ut
ha ein bestemd framtoning;
framstå (2)
han ser flott ut i den dressen;
du ser friskare ut i dag;
det ser ut som vi kan dra no
sjå ut som/til
1. gje inntrykk av;
  likne
  han ser ut som ein liten engel;
  ho ser ut til å more seg
2. gje grunn til å tru at noko vil skje
  det ser ut som det blir sol i morgon
vere … å sjå til
framstå på ein gjeven måte
han var flott å sjå til;
ho var verkeleg bedrøveleg å sjå til

Artikkelside

bu 3

verb

Opphav

norrønt búa

Tyding og bruk

ha heimen sin (på ein stad);
ha fast tilhald;
halde til
Døme
- bu i byen;
- ha ein stad å bu;
- bu i lag;
- dei fleste her i landet bur godt;
- kor lenge har du budd her?
- systera mi budde eit år i utlandet
finnast (i ein person);
skjule seg
Døme
- det bur mykje i han;
- det bur eit farleg temperament i henne
gjere klar;
førebu
Døme
- dei tilsette er budde til å gå til streik

Faste uttrykk

bu seg
førebu seg
bu seg på å møte konfliktar
byggje og bu
busetje seg;
ha tilhald
folk vil byggje og bu i distrikta

Artikkelside

Resultater per side:

Avansert søk

Bokmålsordboka 33 oppslagsord

tilsette

Betydning og bruk

Eksempel

Eksempel

vanne ut

Betydning og bruk

Eksempel

Eksempel

Eksempel

vanne, vatne

Opphav

Betydning og bruk

Eksempel

Eksempel

Faste uttrykk

posemat

Betydning og bruk

Eksempel

vårløk

Betydning og bruk

Eksempel

vineddik

Betydning og bruk

Eksempel

blande ut

Betydning og bruk

Eksempel

sprite opp

Betydning og bruk

ansette

Opphav

Betydning og bruk

Eksempel

sukre

Betydning og bruk

Eksempel

Faste uttrykk

Nynorskordboka 141 oppslagsord

tilsetje, tilsette

tilsetja, tilsetta

Tyding og bruk

Døme

Døme

tilsett

Opphav

Tyding og bruk

Døme

stå fritt til

Tyding og bruk

Døme

støype i same form

Tyding og bruk

Døme

stå 3III

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

stå 3

søkje 1, søke 1

sjå 2

bu 3