Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
66 treff

Bokmålsordboka 30 oppslagsord

harmonisk

adjektiv

Opphav

av latin harmonicus; av gresk harmonikos ‘samstemt’

Betydning og bruk

  2. vel avpasset eller avstemt;
    likevektig, avbalansert, fredelig;
    jamfør harmoni (2)
    Eksempel
    • byggverket og omgivelsene utgjorde et harmonisk hele;
    • en harmonisk sinnstilstand;
    • et rolig og harmonisk menneske;
    • et harmonisk ekteskap

Faste uttrykk

  • harmonisk mollskala
    mollskala der sjuende trinn er forhøyet
Artikkelside

zen

substantiv ubøyelig

Uttale

senn

Opphav

gjennom japansk, fra sanskrit ‘meditasjon’

Betydning og bruk

  1. retning innenfor japansk buddhisme som legger vekt på meditasjon;
  2. meditativ og harmonisk sinnstilstand
    Eksempel
    • kjenne en følelse av zen
Artikkelside

vellyd

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

harmonisk lyd;
Eksempel
  • toner med klang og vellyd
Artikkelside

velproporsjonert

adjektiv

Betydning og bruk

som er bygd på en harmonisk måte;
som har god balanse mellom de ulike delene
Eksempel
  • ha en velproporsjonert kropp;
  • musikkstykket er svært velproporsjonert
Artikkelside

uformelig

adjektiv

Betydning og bruk

som ikke har harmonisk form;
klumpete;
Eksempel
  • ha en tykk og uformelig kropp;
  • en uformelig masse
Artikkelside

stilsans

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

estetisk sans;
sans for en harmonisk, ren stil
Artikkelside

helhetlig, heilhetlig

adjektiv

Betydning og bruk

som gjelder eller tar hensyn til helheten;
harmonisk
Eksempel
  • i politikken må en legge vekt på helhetlige vurderinger og løsninger;
  • mange av setrene har et helhetlig preg
Artikkelside

enharmonisk

adjektiv

Opphav

av gresk enharmonikos ‘samstemt’; jamfør harmonisk

Faste uttrykk

  • enharmoniske toner
    toner med samme tonehøyde som blir skrevet ulikt, for eksempel hiss og c;
    jamfør hiss
Artikkelside

stemme 2

verb

Opphav

av stemme (1

Betydning og bruk

  1. avgi stemme (1, 3) ved valg eller avstemming
    Eksempel
    • stemme på et politisk parti;
    • de stemmer med de borgerlige;
    • vi stemte for forslaget
  2. få musikkinstrument til å klinge harmonisk;
    Eksempel
    • musikeren stemte gitaren;
    • han stemmer et piano
  3. bringe i en viss sinnsstemning
    Eksempel
    • situasjonen stemmer til alvor
    • brukt som adjektiv:
      • være vennlig stemt
  4. være i samsvar med noe;
    være riktig
    Eksempel
    • det du sier, stemmer ikke;
    • regnestykket ditt stemmer;
    • målene stemmer ikke
  5. uttale en språklyd med svingende stemmebånd
    • brukt som adjektiv:
      • ‘b’, ‘d’, ‘g’ er stemte lyder, ‘p’, ‘t’, ‘k’ ustemte

Faste uttrykk

  • stemme blankt
    levere stemmeseddel uten avmerking for angitte valgmuligheter
  • stemme i
    sette i med (å synge eller spille)
    • hele salen stemte i på refrenget
  • stemme ut
    utelukke fra videre deltakelse
    • deltakeren ble stemt av fra konkurransen
  • være stemt for
    foretrekke
    • medlemmene var stemt for det første forslaget
Artikkelside

harmonisk mollskala

Betydning og bruk

mollskala der sjuende trinn er forhøyet;
Artikkelside

Nynorskordboka 36 oppslagsord

harmonisk

adjektiv

Opphav

av latin harmonicus; av gresk harmonikos ‘samstemd’

Tyding og bruk

  2. vel tilpassa eller samsvarande;
    likevektig, roleg, fredsam;
    jamfør harmoni (2)
    Døme
    • eit harmonisk heile;
    • vere i ein harmonisk tilstand;
    • eit roleg og harmonisk menneske;
    • harmoniske tilhøve

Faste uttrykk

  • harmonisk mollskala
    mollskala der sjuande trinn er høgd
Artikkelside

zen

substantiv ubøyeleg

Uttale

senn

Opphav

gjennom japansk, frå sanskrit ‘meditasjon’

Tyding og bruk

  1. retning innanfor japansk buddhisme med særleg vekt på meditasjon;
  2. meditativ og harmonisk sinnstilstand
    Døme
    • teikning gjev meg ei kjensle av zen
Artikkelside

velproporsjonert

adjektiv

Tyding og bruk

som er harmonisk bygd;
som har samhøve mellom dei ulike delane
Døme
  • ha ein velproporsjonert kropp;
  • ein velproporsjonert båt
Artikkelside

vellyd, velljod

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

harmonisk lyd;
Døme
  • komposisjonen var ein flaum av vellyd
Artikkelside

stilsans

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

estetisk sans;
sans for ein harmonisk, rein stil
Artikkelside

tune

tuna

verb

Uttale

tjune

Opphav

frå engelsk ‘stemme, få til å klinge harmonisk’

Tyding og bruk

stille inn med tuner (1)
Døme
  • tune inn på NRK
Artikkelside

heilsleg

adjektiv

Tyding og bruk

som har med alle delar og i godt samspel;
Døme
  • gje ei heilsleg skildring av stoda;
  • ei heilsleg ordbok over norsk måltilfang;
  • eit heilsleg kunstverk;
  • eit heilsleg kultursyn og livssyn
Artikkelside

stemme 2

stemma

verb

Opphav

av stemme (1

Tyding og bruk

  1. gje stemme (1, 3) i val eller avstemming;
    Døme
    • ho stemde Høgre i stortingsvalet;
    • stemme ja
  2. få musikkinstrument til å klinge harmonisk;
    Døme
    • musikaren stemde gitaren;
    • han stemmer eit piano
  3. få i ei viss sinnsstemning
    Døme
    • situasjonen stemmer til alvor
    • brukt som adjektiv:
      • vere venleg stemd mot alle
  4. vere i samsvar med noko;
    vere rett
    Døme
    • det du seier, stemmer ikkje;
    • reknestykket stemmer;
    • måla stemmer ikkje
  5. uttale ein språklyd med svingande stemmeband
    • brukt som adjektiv:
      • 'b', 'd' og 'g' er stemde lydar og 'p', 't' og 'k' er dei tilsvarande ustemde

Faste uttrykk

  • stemme blankt
    levere stemmesetel utan å ha merkt av for ein av valmoglegheitene
  • stemme i
    setje i med (å syngje eller spele)
    • heile salen stemde i på refrenget
  • stemme ut
    utelukke frå vidare deltaking
    • dei stemmer ut favorittane
  • vere stemd for
    ha hug til;
    føretrekkje
    • medlemene var stemde for det første forslaget
Artikkelside

klassisk

adjektiv

Opphav

gjennom tysk og fransk, frå latin classicus ‘førsteklasses’; jamfør klassikar

Tyding og bruk

  1. som høyrer til antikken
    Døme
    • klassisk arkeologi
  2. Døme
    • eit klassisk arbeid;
    • ein klassisk kriminalroman;
    • klassisk musikk
  3. rein, harmonisk
    Døme
    • ein klassisk profil
  4. som høver godt;
    Døme
    • eit klassisk døme;
    • ein klassisk replikk;
    • eit klassisk tilfelle

Faste uttrykk

  • klassisk danning
    danning som byggjer på gresk og romersk språk, litteratur og historie i antikken
  • klassiske språk
    gresk og latin
Artikkelside

einharmonisk

adjektiv

Opphav

frå bokmål enharmonisk, av gresk enharmonikos ‘samstemd’; jamfør harmonisk

Faste uttrykk

  • einharmoniske tonar
    tonar med same tonehøgd som blir skrivne ulikt, til dømes hiss og c;
    jamfør hiss (1
Artikkelside