Avansert søk

Bokmålsordboka 1 oppslagsord

alen

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Opphav

norrønt alin, ǫln, egentlig ‘underarm’

Betydning og bruk

gammelt lengdemål;

opphavlig: lengde fra albue til ytterste fingerspiss

Eksempel

legge en alen til sin vekst – (fra Matt 6,27) bli dyktigere;
1 norsk alen = 0,6275 m

Faste uttrykk

alen av samme stykke
(en eller flere) av samme slaget, like gode (egentlig om stoff)

Nynorskordboka 3 oppslagsord

stykke 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt stykki; samanheng med stokk (

Tyding og bruk

del av ein heilskap;
del (1), bit (2, 2), parti (1), bete (2, 3), lott
Døme
- bryte av eit stykke sjokolade;
- skjere to store stykke av kaka;
- lese det første stykket av boka;
- eit stykke av åkeren;
- lese eit stykke av ei bok
einskild ting eller individ av fleire liknande;
stykk;
forkorta stk.
Døme
- epla kostar to kroner stykket;
- kjøpe fire stykke av kvart slag;
- det kjem fem stykke til middag
unikt eller spesielt eksemplar av noko
- - arvestykke
  - praktstykke
del av veg;
strekning (2)
Døme
- katten følgde etter meg eit stykke;
- hytta låg eit stykke frå sjøen
i overført tyding: del av lengre prosess eller tidsperiode
Døme
- eit stykke ut i skuleåret får dei praktiske testar;
- det er eit godt stykke att fram til dei blir einige
(kortare) tekst;
artikkel (1), innlegg (4), forteljing
Døme
- skrive eit stykke i avisa
- - aktstykke
  - skriftstykke
kunstnarleg arbeid
Døme
- eit stykke av Ibsen;
- spele eit stykke av Grieg
- - kinostykke
  - musikkstykke
  - teaterstykke
arbeid eller oppgåve som er i gang eller som er utført;
verk (2, 1), verk (2, 2);
bidrag (2), yting (2)
Døme
- eit godt stykke arbeid;
- eit fantastisk stykke kunst
- - karsstykke
  - kunststykke
  - meisterstykke
  - reknestykke
  - sveinestykke

Faste uttrykk

eit stivt stykke
noko som er (for) drygt å seie
eit stykke på veg
til ei viss grad;
til dels
eg forstår argumenta eit stykke på veg
i det stykket er dei like
på det punktet er dei like
i stumpar og stykke
i veldig små bitar;
i fillebitar
rive arka i stumpar og stykke
i stykke
i ulike bitar;
frå kvarandre
rive brevet i stykke;
glaset fall og gjekk i stykke
når det kjem til stykket
når det verkeleg gjeld
stykke for stykke
bit for bit
to alner av same stykket
to av same (dårlege) slaget

alnevis

adverb

Opphav

jamfør -vis

Tyding og bruk

rekna i alner (1
Døme
- kjøpe tøy alnevis
brukt som substantiv: store mengder
Døme
- alnevis med pølse;
- kjøpe tøy i alnevis

vadmålsystem

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

i mellomalderen og noko seinare: verdimål som byggjer på alner av vadmål