Avansert søk

Nynorskordboka 29 oppslagsord

kraftlaus

adjektiv

Tyding og bruk

veik (2;
utmatta
Døme
- kraftlause fingrar
verknadslaus
Døme
- kraftlause protestar
utan elektrisk straum
Døme
- kraftlause distrikt

veik 2

adjektiv

Opphav

norrønt veikr; samanheng med vike (

Tyding og bruk

som ikkje har fysisk styrke;
kraftlaus (1), svak (1);
sjukleg (1), skrøpeleg (2)
Døme
- veik i armane;
- ha ein veik rygg;
- vere veik og sjukleg
som manglar makt eller autoritet;
ettergjevande (2), unnfallande
Døme
- ei veik regjering;
- ha ein veik karakter;
- han vart for veik i innspurten
lite dugande;
dårleg
Døme
- eit veikt punkt i framstillinga
utan styrke;
utvatna;
tynn (3), svak (5)
Døme
- veik lukt;
- veik kaffi

valen

adjektiv

Opphav

samanheng med vale (

Tyding og bruk

kjenslelaus av kulde;
nomen (2
Døme
- valne fingrar;
- vere valen av kulde
utan tiltak;
kraftlaus (1), slapp (2), likesæl
Døme
- eit vale smil;
- ei valen haldning

daud, død 2

adjektiv

Opphav

norrønt dauðr

Tyding og bruk

ikkje lenger i live, avliden (1)
Døme
- ho er død no;
- død eller levande;
- bli erklært død;
- ein daud fisk;
- daude fluger i vinduskarmen;
- daude planter
- brukt som substantiv:
  følgje den døde til grava;
  stå opp frå dei døde
som verkar livlaus
Døme
- bleike og daude augo;
- snakke med ei daud røyst
som har lite ferdsel, liv eller verksemd;
aud
Døme
- staden verkar daud;
- her er det heilt daudt
som ikkje blir brukt meir;
utdøydd, gløymd (2
Døme
- latin er eit daudt språk;
- denne tradisjonen har vore daud lenge
som ikkje fungerer meir;
defekt (2, sund (2
Døme
- motoren er daud;
- telefonen min er heilt daud
som ikkje er relevant eller aktuell lenger
Døme
- bluesen er ikkje daud;
- saka er heilt daud
som kjennest slapp;
kraftlaus, tam;
tung, slapp
Døme
- daud i kroppen;
- ein daud fot
i ro;
still (2, urørleg (1)
Døme
- sjøen låg daud og still;
- det er daudt i vêret;
- ballen låg daud;
- eit daudt publikum
som er ugyldig;
som ikkje tel (med)
Døme
- eit daudt kast;
- eit daudt hopp

Faste uttrykk

daud og gravlagd
1. avliden og lagd i jorda
  keisaren er død og gravlagd for fleire hundre år sidan
2. i overført tyding: avslutta og gløymd (2
  stykket er ikkje daudt og gravlagt heilt enno
daud som ei sild
heilt livlaus;
steindaud
liggje daud som ei sild
daudt løp
uavgjort resultat (i konkurranse, kamp eller strid)
det var daudt løp mellom konkurrentane
daudt prosjekt
noko som er nyttelaust, fåfengd (2;
fånytte
å klippe blautt gras er eit daudt prosjekt

bleik

adjektiv

Opphav

norrønt bleikr

Tyding og bruk

med svak farge;
lys (2, kvitleg
Døme
- det bleike lyset frå ei lyspære
- brukt som adverb
  bleikt rosa
om andletsfarge: kvit, blodlaus
Døme
- bleik som eit lik
uvillig til å vere med;
feig, redd
Døme
- kom igjen og ikkje ver bleik!
svak, kraftlaus
Døme
- ein bleik innsats
vag, utydeleg
Døme
- ha eit bleikt minne om noko

Faste uttrykk

bleik om nebbet
om andletsutrykk: redd og rådvill

utæva

adjektiv

Opphav

av ut og eit ord i samanheng med æve

Tyding og bruk

Døme

utæva jord;
utæva minne

glæ

adjektiv

Opphav

norrønt glær ‘klar’; samanheng med gly

Tyding og bruk

gly;

vassen, tynn, uklar;

kraftlaus, tam (i smak)

Døme

glæ luft, kaffi, mjølk, fisk

svak

adjektiv

Opphav

av lågtysk swak

Tyding og bruk

som har liten styrke;
veik (2, 1), kraftlaus (1)
Døme
- ha svake musklar;
- han er svakare enn andre barn;
- ein svak vind;
- motoren var for svak
som toler lite;
sjukleg, skrøpeleg
Døme
- ha svake nervar;
- ho er framleis svak etter operasjonen
som har liten innverknad eller kraft
Døme
- ei svak gruppe;
- svak motstand
- brukt som substantiv:
  dei svake i samfunnet
- brukt som adverb:
  sjå behova til dei svakast stilte
som har liten makt eller autoritet
Døme
- ei svak regjering;
- få kritikk for svak leiing
som ein nesten ikkje legg merke til
Døme
- ei svak lukt;
- ein svak nedgang i talet på selde bustader;
- veksten var svakare enn venta
- brukt som adverb:
  eit svakt opplyst rom;
  ho klemde handa hans svakt
lite fast;
ettergjevande
Døme
- vere svak i trua
lite solid;
usikker
Døme
- ha svak økonomi
lite vellukka;
dårleg
Døme
- ein svak prestasjon;
- svake resultat;
- laget har hatt ein svak start på sesongen;
- dette er den svakaste boka hennar;
- regelverket er for svakt
- brukt som adverb:
  den norske krona står svakt
i grammatikk: med regelviss bøying;
linn (3);
til skilnad frå sterk (11)

Faste uttrykk

det svake kjønn
utdatert nemning for kvinner
svak bøying
bøying med tillagd ending i preteritum;
linn bøying;
til skilnad frå sterk bøying
svak side
feil, mangel
ei svak side ved rapporten;
undersøkinga har svake sider
svake substantiv
substantiv som endar på trykklett vokal;
linne substantiv;
til skilnad frå sterke substantiv
svake verb
verb som får bøyingsending i preteritum;
linne verb;
til skilnad frå sterke verb
vere svak for
gjerne ville ha;
ikkje kunne motstå
ho er svak for det søte

ròten, roten

adjektiv

Opphav

norrønt rotinn

Tyding og bruk

som er i ferd med å gå i oppløysing;
morken
Døme
- ròten fisk;
- ròtne egg;
- ein ròten stubbe
som lett smuldrar eller går i oppløysing
Døme
- ròten snø;
- ròte fjell
utan stor kraft;
lat, doven, kraftlaus
Døme
- ein ròten tråd;
- hesten er ròten
moralsk forderva;
korrupt
Døme
- eit ròte samfunn

Faste uttrykk

behandle som eit ròte egg
behandle svært forsiktig (for å unngå problem)
alle måtte gå på glør for henne og behandle henne som eit ròte egg

arm 2

adjektiv

Opphav

norrønt armr; i tyding 3 frå tysk

Tyding og bruk

ulykkeleg;
stakkars
Døme
- eg arme, syndige menneske!
veik (2, kraftlaus
Døme
- arm etter sjukdomen
fattig
Døme
- arm som ei kyrkjerotte

Faste uttrykk

arme riddarar
loffskiver som er duppa i egg og mjølk før steiking
ikkje vite si arme råd
ikkje sjå nokon utveg

Resultater per side: