Avansert søk

Nynorskordboka 13 oppslagsord

urimeleg

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje verkar truleg eller i tråd med fornufta;
absurd (1), usannsynleg
Døme
- ei urimeleg forklaring;
- det høyrest ikkje urimeleg ut;
- kome med urimeleg kritikk
som er vanskeleg å ha med å gjere;
vanskeleg (2), umedgjerleg
Døme
- vere vrang og urimeleg
med for stort krav;
ublyg, kravstor;
overdriven (1)
Døme
- urimelege prisar;
- stille urimelege krav
brukt som adverb: ovleg, umåteleg
Døme
- bruke urimeleg lang tid;
- eit urimeleg pent andlet

vasskjemme

vasskjemma

verb

Tyding og bruk

væte håret og greie det pent med kam

brukt som adjektiv:
- vasskjemt hår med skil

veltrimma

adjektiv

Tyding og bruk

veltrent
Døme
- ein veltrimma kropp
som er klipt pent;
velfrisert;
jamfør trimme (4)
Døme
- skjegget hans var alltid veltrimma;
- ein park med veltrimma buskar
som gjev toppyting
Døme
- sportsbil med veltrimma motor

få 2

verb

Opphav

norrønt fá

Tyding og bruk

ta imot, bli gjeven, skaffe seg, kome til å ha
Døme
- få pengar;
- denne får du heilt gratis;
- ho fekk jobb;
- dei har fått mange barn;
- dette produktet er ikkje lenger å få;
- få melding om møtet;
- få ein idé;
- få frekner;
- få svar;
- få seg utdanning;
- få hjelp;
- få smør når ein kjernar;
- få bruk for kniv;
- få god råd;
- få tilbod om reise;
- få oppdraget;
- få i oppgåve å gjere noko;
- få det som ein vil
bli utsett for, pådra seg
Døme
- få feber;
- få rifter;
- få skikkeleg vondt;
- få ballen i hovudet;
- få juling;
- no har eg fått nok!
oppnå moglegheit eller tillating til;
vere forunnt
Døme
- får eg kome?
- få sjå!
- eg får ikkje for foreldra mine;
- få vere i fred;
- om vi får leve så lenge
kome til å
Døme
- vi får sjå korleis det går
greie eller slumpe til å gjere, oppnå, fullføre, gjennomføre, påverke
Døme
- få problemet vekk;
- få opp døra;
- få ned maten;
- få i seg grauten;
- få ut flisa frå fingeren;
- få inn eit slag;
- få på seg jakka;
- få i stand den øydelagde bilen;
- få liv i nokon;
- få orden på rotet;
- få laus steinen
vere nøydd til, måtte, burde
Døme
- han fekk pent vente;
- du får ta den støyten;
- no får du roe deg
måtte, kunne
Døme
- vi får vel gå;
- du får helse;
- de får ha det;
- vi får vone det går bra;
- da får det heller vere

Faste uttrykk

få att
bli gjeven noko som ei følgje av noko ein har gjort
berre vent, du skal nok få att for den elendige framferda di!
ho opplever at ho får att for innsatsen
få bukt med
vinne over;
bli herre over
få bukt med kriminaliteten
få for seg
tenkje den tanken (at …);
innbille seg (at …)
korleis kunne dei få det for seg at det var lurt å gå på skitur i storm?
få fram
uttrykkje, seie
få fram ein viktig bodskap;
han fekk så vidt fram ein lyd
få frå
hindre nokon frå å gjere noko
politiet gjorde eit siste forsøk på å få han frå å skyte
få igjen
bli gjeven noko som ei følgje av noko ein har gjort
han opplever at han får igjen for innsatsen;
berre vent, du skal nok få igjen for det du gjorde mot meg
få noko på
prove nokon skyldig
få så øyra flagrar
bli kraftig irettesett;
få sterk kritikk
få til
greie, lykkast med, oppnå
får du til reknestykka?

stelle 2

stella

verb

Opphav

same opphav som stille (

Tyding og bruk

gjere rein eller ryddig;
ordne, fjelge
Døme
- stelle eit barn;
- stelle huset;
- dei steller til gjestebod
halde i stand;
passe (4, røkte
Døme
- stelle buskapen;
- vere flink til å stelle med pengar;
- ho steller pent med sykkelen sin;
- ho stelte for broren;
- det kostar litt å stelle på bilen
innrette
Døme
- vi fekk stelt det slik at alle kunne vere med
plassere, stille (5, 1)

Faste uttrykk

stelle det til
ordne eller gjere noko på ein uheldig måte;
lage vanskar
no har du verkeleg stelt det til!
stelle seg
ordne (2) eller innrette seg
stelle seg før ein går ut;
stelle seg dumt

fin

adjektiv

Opphav

seint norrønt fínn ‘blank, glatt’; opphavleg av latin finis med tyding ‘avslutta, fullført’

Tyding og bruk

framifrå (1), god (1), ypparleg, utsøkt
Døme
- fin mat;
- fin ordning;
- fine opplevingar;
- fine forhold;
- ha det fint;
- fint vêr;
- det er fint å kjenne seg trygg;
- fine ord og gode intensjonar
- brukt som adverb
  greie seg fint
som det er lett å like;
behageleg, pen
Døme
- fin jente;
- fine klede;
- fine fargar;
- fint utsyn;
- ein fin dag
høgætta;
fornem (2)
Døme
- vere av fin familie
- brukt som substantiv
  skal du mengje deg med dei fine?
- brukt som adverb
  snakke fint
nobel, edel (2)
Døme
- eit tvers igjennom fint menneske;
- ha eit fint sinn
varsam, taktfull
Døme
- på ein fin måte
- brukt som adverb
  fare fint med sølvtøyet
brukt ironisk for å uttrykkje skepsis eller mild kritikk
Døme
- det var ei fin historie;
- du er meg ein fin fyr!
tynn, spe
Døme
- fin tråd;
- fin røyst
glatt, mjuk
Døme
- fin silke
småkorna, findelt
Døme
- fin sand;
- fint regn;
- fint mjøl
- brukt som adverb
  hakke noko fint
kjensleg, nøyaktig
Døme
- ha fin høyrsel;
- fine nyansar;
- det er fint handarbeid å lage sylgjer
- brukt som adverb
  fint gradert
rein (3, 4)
Døme
- fint gull
brukt som forsterkande adverb: heilt, pent
Døme
- ho blir fint nøydd til å kome heim

Faste uttrykk

fin i farten
rusa
han er alt temmeleg fin i farten
fin på det
kresen (2)
fint lite
svært lite
sitje fint i det
vere ille ute

brette 2

bretta

verb

Opphav

norrønt bretta ‘reise opp’; av bratt

Tyding og bruk

bøye, falde, leggje saman

Døme

brette arket pent;
brette saman avisa;
brette inn kanten på noko;
brette til sides teppet

Faste uttrykk

brette ned
bøye eller rulle ned
brette ned skjortekragen
brette opp
bøye eller rulle opp
brette opp buksebeina
brette ut
1. breie ut noko som har vore falda saman;
  falde ut
  brette ut kartet
2. i overført tyding: gjere kjent;
  avsløre (1)
  brette ut privatlivet sitt

gult

substantiv inkjekjønn

Opphav

opphavleg nøytrum av gul (

Tyding og bruk

gul farge

Døme

gult er pent;
kle seg i gult

godvêr, godver

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

pent vêr (, 1)

Døme

i morgon skal det bli godvêr;
det er berre godvêret om dagane

finvêr, finver

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

pent vêr;

Resultater per side: