Avansert søk

Enkelt søk

Bokmålsordboka 14 oppslagsord

or

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Opphav

norrønt ǫlr, órir

Betydning og bruk

tre eller busk av slekta Alnus i bjørkefamilien;

older;

jamfør gråor, svartor

Artikkelside

-ør

substantiv hankjønn

Opphav

av fransk -eur; latin -or

Betydning og bruk

suffiks i substantiv, særlig i personbetegnelser;

i ord som amatør og leverandør

Artikkelside

svartor, svartolder

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Betydning og bruk

or med mørkegrå bark;

Alnus glutinosa

Artikkelside

similor

substantiv intetkjønn

Opphav

fra fransk, av latin similis ‘lik’ og fransk or ‘gull’

Betydning og bruk

messing (1) som ligner gull og har et høyt innhold av kobber (1)

Artikkelside

-tor

substantiv hankjønn

Opphav

fra latin; samme opphav som -or , med -t fra perfektum partisipp av det verbet som avledningen tar utgangspunkt i

Betydning og bruk

i betegnelse for handlende person, apparat, instrument;

i ord som administrator, indikator, kommentator og radiator

Artikkelside

orebark

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

bark (, 1) på or

Artikkelside

oretre

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

Artikkelside

kreftkjuke

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

parasittisk sopp som lager harde, svartbrune utvekster på bjørk eller or;

jamfør kjuke (1);

Inonotus obliquus

Artikkelside

orekratt

substantiv intetkjønn

Betydning og bruk

kratt av or

Artikkelside

oreigne

verb

Opphav

av nynorsk or ‘ut av’ og eigne ‘tilegne’

Betydning og bruk

ekspropriere

Artikkelside

Nynorskordboka 80 oppslagsord

or 1

substantiv hankjønn eller hokjønn

Opphav

norrønt ǫlr, órir

Tyding og bruk

tre eller busk av slekta Alnus i bjørkefamilien;

older;

jamfør gråor, svartor

Artikkelside

or 2

substantiv hankjønn

Opphav

same opphav som or (

Tyding og bruk

botnis

Artikkelside

or 3

substantiv inkjekjønn

Opphav

samanheng med verje (

Tyding og bruk

issørpe som demmer opp vatn

Artikkelside

or 4

preposisjon

Opphav

norrønt ór

Tyding og bruk

om rørsle: ut frå, ut av;
jamfør av (2, 1)
Døme
- dei såg tre personar kome or huset;
- slå or flaskene
ut frå ein flokk, ei mengd
Døme
- skilje seg or flokken
om overgang frå ein viss tilstand til ein annan:
Døme
- kome seg ut or knipa;
- kome seg opp or søvnen

Artikkelside

ore 2

ora

verb

Opphav

samanheng med or ( og or (

Tyding og bruk

om vatn som isen demmer: stige opp, svelle
lage seg (botn)is, islag

Artikkelside

forsetje, forsette

forsetja, forsetta

verb

kløyvd infinitiv: forsetja, forsetta

Tyding og bruk

setje gale;
forleggje;
miste, tape (2
Døme
- forsetje saksa
øyde opp, sløse bort
Døme
- forsetje pengane
føre, drive ut or kurs
Døme
- skipet vart forsett
setje i knipe;
presse (hardt);
gå hardt på;
plage (2;
pine (3
Døme
- myggen er åt å forsetje meg
forgjere;
ta makta over
Døme
- bli forsett av redsle

Artikkelside

buse 2

busa

verb

Opphav

av lågtysk busen ‘svire’; samanheng med bus (

Tyding og bruk

storme, ruse fram (utan å tenkje seg om)

Døme

buse fram;
buse på

Faste uttrykk

buse ut
seie, sleppe or seg noko i tankeløysa
ho kunne ikkje buse ut med kva som helst

Artikkelside

velte 3

velta

verb

Opphav

norrønt velta; av velte (

Tyding og bruk

rulle noko eller nokon over ende;
få til å velte (2;
dytte (1, 1), tippe (3, 2), vippe (3, 4), bikke (1)
Døme
- velte storstein or åkeren;
- grisen velte seg i gjørma;
- ho heldt på å velte eit glas;
- stolen låg velt;
- ho velte seg over på sida
falle eller rulle (2, 1) over ende;
velte (2, 1)
Døme
- bilen velte over ende;
- treet velte over vegen;
- bølgjene velte inn mot stranda
kome fram i stor mengd;
strøyme (1, 2), velte (2, 2), velle (2)
Døme
- røyken velte fram;
- snøen berre velte ned;
- ei vond kjensle velte opp i meg;
- lyset velter inn i rommet gjennom dei store vindauga
skyve over på
Døme
- finne nokon å velte skulda over på;
- ho velta ansvaret over på dårlege tider
få til å mislykkast;
spolere
Døme
- velte ei regjering;
- velte spelet til nokon

Faste uttrykk

velte seg i
sitje med eller nytte rikeleg av
velte seg i pengar og rikdom;
på hotellet kan ein velte seg i luksus

Artikkelside

stå 3

verb

Opphav

norrønt standa

Tyding og bruk

ha kroppen i meir eller mindre oppreist, loddrett stode;
vere ein stad i ei slik stilling
Døme
- stå på føtene;
- folk måtte stå på bussen;
- katten har stått utanfor heile natta;
- stå og grunde på noko;
- hunden diltar etter overalt kvar eg står og går;
- stå på tå for å nå opp til øvste hylla;
- barnet prøvde å stå på hovudet
kvile tyngda av kroppen i meir eller mindre loddrett stode på noko som rører seg over underlaget
Døme
- eg elskar å stå på ski;
- han skal prøve å stå på surfebrett i ferien
reise seg;
stige oppover frå ei lågare stilling
Døme
- barna er stått opp or senga;
- sola står opp i aust;
- han prøvde å stå, men fall ned att på stolen
vere på ein viss stad
Døme
- maten står på bordet;
- hytta stod ute på ein odde;
- la pengane stå i bank;
- buskene stod i sikksakk;
- bøkene har stått heilt utan system i hylla;
- begge visarane på klokka stod på tolv
vere retta oppover eller ut i vêret;
peike, stikke
Døme
- flammane stod rett til vêrs;
- håret står til alle kantar
i overført tyding: vere på ein bestemt stad i forhold til ei sak eller liknande
Døme
- han ville gjerne vite kvar eg stod i denne saka;
- vi står ved inngangen til ei ny tid;
- stå ovanfor eit komplisert dilemma
vere i verksemd eller halde på med noko som kan bli utført i ståande stilling
Døme
- han står og spikrar opp ei ny postkasse;
- han stod om bord på skipet i fire år;
- han har stått læretida si ut;
- eg står litt oppteken, kan eg ringje seinare?
vere i ein viss tilstand
Døme
- huset står tomt;
- garasjen stod ferdig i mai;
- hagen står i blom;
- hotellet stod i lys loge;
- det stod 1–1 ved pause;
- spørsmålet står ope
vere i eit visst tilhøve til eller på eit visst nivå overfor nokon eller noko
Døme
- partane står heller likt;
- eg står på same side som deg i denne saka;
- påstand har stått mot påstand;
- resultatet står i samband med førebuingane;
- opplysningane står i strid med kvarandre
vere i eigenskap av eller i rolle som
Døme
- stå brud;
- stå modell;
- han stod vakt heile natta;
- ho står konfirmant til våren
ikkje flytte eller røre seg;
stoppe
Døme
- stå still!
- stå heilt i ro;
- hjula på bilen stod;
- bussane stod fast;
- døra stod ikkje eit sekund;
- togene står;
- munnen stod ikkje på ho
vere på same staden eller i same tilstanden;
bli verande
Døme
- huset har stått i mange hundre år;
- slå ned ein påle så han står støtt;
- la deigen stå natta over;
- la bilen stå, så går vi i staden
i overført tyding: vere uendra
Døme
- tilbudet står framleis;
- avtalen står fast sjølv om enkelte protesterer
- brukt som adjektiv:
  ein ståande talemåte som er ofte i bruk;
  ho har ståande invitasjon hos oss
i overført tyding: tole ei påkjenning eller motstand utan å svekkjast;
greie (3, 2), klare (3, 1)
Døme
- ha noko å stå imot med;
- ho står ikkje heile distansen i same høge tempoet enno;
- mjølka står seg ikkje til i morgon
få godkjent resultat på prøve, eksamen eller liknande;
bestå (1);
motsett stryke (8)
Døme
- eg håpar eg står på eksamen
gå føre seg;
finne stad
Døme
- bryllaupet skal stå til våren;
- slaget på Stiklestad stod i 1030
vere skrive
Døme
- adressa står utanpå;
- namnet står langt nede på lista;
- det stod noko om det i avisa;
- kva står det i brevet?
vere i tankane
Døme
- det er ikkje noko anna som står i hovudet på han;
- minnet om denne hendinga står klart for meg
setje kurs mot;
stemne (3, 1)
Døme
- båten stod ut fjorden
drive eller strøyme i ei viss retning;
drive (3, 2), strøyme (1, 2)
Døme
- spruten stod høgt i vêret;
- støvskya stod;
- sjøen stod inn som ein foss;
- der ute står havet rett på;
- det stod ein god varme frå omnen
i språkvitskap: ha ei form som uttrykkjer ein bestemd grammatisk eigenskap
Døme
- subjektet står i nominativ

Faste uttrykk

la det stå til
la noko skje utan at ein er viss på eller kan kontrollere resultatet
som ein står og går
i kvardagsklede;
i det ein har
stå att
vere igjen;
vere levna
det stod litt att på ei flaske;
barnet stod att medan foreldra hasta ut i bilen
stå bak
1. ha æra eller ansvaret for;
  vere skuldig i
  stå bak ein idé;
  stå bak store utslepp;
  to personar stod bak innbrotet
2. stille seg bak;
  støtte eller vere for
  eit fleirtal på Stortinget står bak forslaget
stå det over
klare seg;
overleve
dei hadde uflaks med vêret, men står det vel over
stå fast
1. gjelde utan endring
  avtala står fast
2. ikkje kome seg vidare
  køen stod fast i tunnellen;
  han stod fast i oppgåve to
stå for
1. ha ansvaret for
  festkomiteen står for mat og underhaldning
2. vedkjenne seg;
  stå ved
  du må våge å stå for det du sa
stå for fall
snart skulle forsvinne, bli avskaffa, opphøyre eller liknande
diktatoren står for fall;
rekorden stod for fall;
dei gamle tradisjonane står for fall
stå for tur
vere neste i ei rekkjefølgje
ei ny bok står for tur;
neste innkjøp står snart for tur
stå fram som
1. presentere seg på ein viss måte;
  framstå (1)
  partiet står fram som sjølve løysinga på utfordringane
2. gje inntrykk av å vere;
  framstå (2)
  dette står fram som eit openbert tilfelle av allergi
stå fritt til
vere fri til;
ha fri moglegheit
dei tilsette står fritt til å organisere seg
stå heilt aleine
vere utan støtte
stå i fare for
risikere
ferien stod i fare for å bli avlyst;
mange står i fare for å miste jobben
stå i gjeld til
1. skulde nokon pengar
  fattige land står i stor gjeld til dei rike landa
2. ha nokon eller noko å takke for noko som har hatt betydning
  romanen står i gjeld til kriminalsjangaren;
  han stod i gjeld til familien sin
stå i med
ha eit seksuelt forhold (3) til
dei har stått i med kvarandre lenge;
skulde kjærasten for å stå i med naboen
stå i noko
1. halde på med noko;
  ha mykje å gjere
  stå midt i førebuingane
2. handsame ei utfordrande sak;
  halde noko ut
  dette er mykje å stå i for éin person aleine;
  det er tøft, men ein må berre stå i det
stå i stampe
ikkje gå framover eller utvikle seg;
stoppe opp;
gå i stå
køen står i stampe;
forhandlingane har stått i stampe i fleire veker
stå imot
ta avstand frå eller vere ueinig med;
halde stand mot
det var vanskeleg å stå imot freistnaden
stå løpet ut
gjennomføre, fullføre
stå og falle med
vere heilt avhengig av
forslaget står og fell med pengane;
alt står og fell med leiaren
stå over
ikkje ta del (i aktivitet som det er venta at ein tek del i)
ho måtte stå over kampen
stå på
1. gå føre seg;
  hende
  kva er det som står på her?
  krangelen stod ikkje lenge på
2. henge i;
  jobbe hardt
  elevane har verkeleg stått på i dag
stå på sitt
halde fast på retten sin, sitt eige standpunkt eller liknande
stå seg godt
greie seg godt
teaterstykket står seg godt den dag i dag
stå seg godt med
vere på god fot med;
ha ein god relasjon til
jobbe for å stå seg godt med sjefen
stå seg på
ha fordel av
filmen ville nok stått seg på å bli korta litt ned
stå til
1. vere i en bestemd tilstand eller skikk
  korleis står det til med deg?
  alt står bra til heime;
  det har stått dårleg til med helsa
2. høve attåt;
  passe (5, 1)
  fargane står ikkje til kvarandre;
  resultatet står til innsatsen
stå til å
vere mogleg å
livet stod ikkje til å redde;
valet kan framleis stå til å endre
stå ved
vedkjenne seg
har du lova det, må du stå ved det;
eg står ved valet mitt
stå ved lag
halde seg uendra;
vare ved;
gjelde
tilbodet står ved lag

Artikkelside

støkke 1

støkka

verb

Opphav

norrønt støkkva ‘skvette, fare av stad’

Tyding og bruk

fare opp i brå redsle;
kveppe (1, skvette (1, 3)
Døme
- eg støkk kvar gong eg ser slikt;
- det stokk i henne
bryte, tyte fram
Døme
- sveitten stokk av han
breste (2, 1), sprekke (2, 4);
dette ut
Døme
- det stokk eit stykke or berget

Artikkelside

Resultater per side:

Avansert søk

Bokmålsordboka 14 oppslagsord

or

Opphav

Betydning og bruk

-ør

Opphav

Betydning og bruk

svartor, svartolder

Betydning og bruk

similor

Opphav

Betydning og bruk

-tor

Opphav

Betydning og bruk

orebark

Betydning og bruk

oretre

Betydning og bruk

kreftkjuke

Betydning og bruk

orekratt

Betydning og bruk

oreigne

Opphav

Betydning og bruk

Nynorskordboka 80 oppslagsord

or 1I

Opphav

Tyding og bruk

or 2II

Opphav

Tyding og bruk

or 3III

Opphav

Tyding og bruk

or 4IV

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

ore 2II

ora

Opphav

Tyding og bruk

forsetje, forsette

forsetja, forsetta

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

buse 2II

busa

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Faste uttrykk

velte 3III

velta

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Faste uttrykk

stå 3III

Opphav

Tyding og bruk

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

Døme

or 1

or 2

or 3

or 4

ore 2

buse 2

velte 3

stå 3

støkke 1