Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
9 treff

Nynorskordboka 9 oppslagsord

utstråling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å stråle ut
    Døme
    • utstråling frå omnen
  2. i overført tyding: tiltekkingskraft;
    Døme
    • den skodespelaren har slik utstråling
Artikkelside

lys 1, ljos 1

substantiv inkjekjønn

Opphav

av dansk lys; norrønt ljós

Tyding og bruk

  1. utstråling frå sola eller ei kunstig lyskjelde som gjer omgjevnadene synlege;
    tilstand da det er opplyst og klart;
    motsett mørker
    Døme
    • lys og skugge;
    • vere ute i lyset
  2. i fysikk: straum av elektromagnetisk stråling som eit menneskeauge kan registrere
    Døme
    • lyset går med ein fart på 300 000 km i sekundet
  3. Døme
    • vi såg lyset frå fyret;
    • sitje i lyset frå bålet
  4. Døme
    • levande lys
  5. Døme
    • slå lys;
    • gjere lys
  6. forma masse av stearin, voks, talg eller liknande, med veike som brenn og gjev lys (1, 1) når han blir tend
    Døme
    • støype lys;
    • setje lys i lysekrona
  7. elektrisk straum som gjev lys (1, 1) frå lyspære, lampe, lykt eller liknande
    Døme
    • leggje inn lys;
    • slå av lyset;
    • skru på lyset;
    • tenne lyset
  8. i overført tyding: måte å sjå ting på;
    synsvinkel
    Døme
    • sjå saka i eit nytt lys
  9. dyktig, evnerik person;
    jamfør skulelys

Faste uttrykk

  • brenne eit blått lys for
    nærme seg slutten for
    • det brenn eit blått lys for skyssbåten
  • brenne lyset i begge endane
    drive seg for hardt
  • føre bak lyset
    narre, lure, villeie
  • grønt lys
    1. trafikklys som varslar klar bane
    2. klarsignal, løyve
      • få grønt lys for å setje i verk planen
  • gå opp eit lys for
    brått skjøne samanhengen
  • kaste lys over
    gjere forståeleg;
    opplyse (3)
    • dokumenta kastar lys over ei ukjend side av historia
  • kome fram i lyset
    bli oppdaga eller avslørt
    • overgrepa kom fram i lyset
  • rak/rett som eit lys
    svært rak
    • han sat rak som eit lys på benken;
    • rett som eit lys står ho framfor forsamlinga
  • raudt lys
    1. stoppsignal (1)
      • få bot for å køyre på raudt lys
    2. det å seie eller få nei til noko;
      avslag (2)
      • regjering gav raudt lys for avgifta;
      • dei fekk raudt lys for prosjektet
  • setje/stille lyset sitt under ei skjeppe
    la vere å vise kor flink eller dyktig ein er
  • sitje som eit tent lys
    vere svært lydhøyr
  • sjå dagens lys
    1. bli fødd
    2. bli til røyndom;
      bli skapt
      • jazzfestivalen såg dagens lys i 1964
  • sjå lyset
    brått forstå eller bli overtydd
Artikkelside

karisma

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom engelsk charisma; frå gresk kharisma ‘gåve’

Tyding og bruk

  1. personleg tildragingskraft;
    Døme
    • han har ein unik karisma
Artikkelside

emisjon

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin ‘utsending’; jamfør emittere

Tyding og bruk

  1. utsending, utstråling, til dømes av elektronar, gass, lys
  2. utferding av verdipapir
Artikkelside

radiasjon

substantiv hankjønn

Opphav

av radiere

Tyding og bruk

det å stråle ut;
Artikkelside

aura

substantiv hankjønn

Opphav

av latin aura ‘pust, luftdrag’

Tyding og bruk

  1. utstråling eller stemning som karakteriserer ein person, ein gjenstand eller ein stad
    Døme
    • ein aura av makt;
    • ha ein aura av mystikk kring seg;
    • eit hotell med ein aura av gammal luksus
  2. i parapsykologi eller liknande: felt av (åndeleg) energi som omgjev menneske, dyr og planter, og som enkelte personar kan merke eller sjå
    Døme
    • analysere auraen;
    • auraen målast i fargar
  3. i medisin: førevarsel i form av sanseinntrykk, særleg før migrene- eller epilepsianfall
Artikkelside

laser

substantiv hankjønn

Opphav

engelsk kortord av Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation ‘lysforsterking ved stimulert utstråling’

Tyding og bruk

apparat der tilført stråling produserer konsentrerte, intense lysstrålar;
Artikkelside

hjartekrampe

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

snørande smerte i brystet, gjerne med utstråling til ein eller begge armar, hals og underkjeve;
Artikkelside

pondus

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin ‘vekt, tyngd’

Tyding og bruk

utstråling av mynde og verdigheit;
Døme
  • ordleggje seg med pondus
Artikkelside