Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
11 treff

Nynorskordboka 11 oppslagsord

solsystem

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

system (1) med ei sol (1, 3) og dei planetane og himmellekamane som går i bane kring ho
Artikkelside

romvêr, romver

substantiv inkjekjønn

Opphav

etter engelsk space weather

Tyding og bruk

i fysikk: stode i solsystemet når det gjeld solvind, solstormar og andre kortvarige endringar
Døme
  • varsling ved dårleg romvêr
Artikkelside

sol 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt sól; samanheng med latin sol

Tyding og bruk

  1. lys- og energigjevande stjerne som jorda og dei andre planetane i solsystemet vårt krinsar om, og som er føresetnaden for alt liv på jorda
    Døme
    • jorda går i bane rundt sola
  2. i bunden form eintal: sola (1 slik ho blir opplevd frå jorda, med fast regelbunden gang over himmelkvelven
    Døme
    • sola står opp i aust og går ned i vest;
    • sola stod høgt på himmelen;
    • sola gjekk ned i havet;
    • vi såg ikkje sola i heile ferien
  3. sentral stjerne i eit solsystem, som planetar og andre himmellekamar krinsar om
    Døme
    • mylderet av soler i Mjølkevegen
  4. stråling frå sola (1;
    Døme
    • det er sol og varme;
    • ein vakker morgon med sol;
    • liggje rett ut i sola;
    • få sola i auga
  5. lysande punkt
    Døme
    • få seg ein smell så ein ser både sol og måne
  6. svært vakker eller god person;
    noko eller nokon som gjev lykke
    Døme
    • ho var ei sol;
    • du er sola mi

Faste uttrykk

  • blid som ei sol
    strålande blid
  • ein plass i sola
    særs gode ytre vilkår;
    framståande plass
  • etter regn kjem sol
    etter sorg kjem glede
  • forsvinne som dogg for sola
    bli sporlaust borte
  • ikkje la sola gå ned over vreiden sin
    vere snar å gløyme og tilgje
  • ikkje noko nytt under sola
    ikkje noko nytt;
    inga endring
  • med sola
    medsols
    • snu seg med sola
  • mot sola
  • når ein snakkar om sola, så skin ho
    sagt når ein nyss omtalt person eller ting dukkar opp
  • skifte sol og vind
    ta rettferdige omsyn til begge sider
  • ta sol
    sole seg i eit solarium (1)
Artikkelside

datamodell

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. modell (4) som illustrerer korleis ein database er bygd opp
  2. digitalt program som etterliknar verkelege fenomen, og som med hjelp av data kan simulere ulike scenario
    Døme
    • lage datamodell av solsystemet;
    • resultatet er rekna ut av ein datamodell
Artikkelside

asteroide

substantiv hankjønn

Uttale

asteroiˋde

Opphav

frå gresk ‘stjerneforma’, av aster ‘stjerne’

Tyding og bruk

liten, fast himmellekam i solsystemet vårt med bane rundt sola, hovudsakleg mellom Mars og Jupiter;
Artikkelside

mjølkevegsystem

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

i bunden form eintal: spiralforma galakse som solsystemet vårt høyrer til
Artikkelside

kometbane

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

bane (1, 3) ein komet (1) har i solsystemet
Artikkelside

arkitektur

substantiv hankjønn

Uttale

arkitektuˊr

Opphav

av latin architectura

Tyding og bruk

  1. vitskap, fag som gjeld planlegging og kunstnarleg utforming av byggverk;
    Døme
    • studere arkitektur
  2. utforming av bygning(ar);
    Døme
    • gå rundt og sjå på arkitekturen i byen
  3. i overført tyding: måte noko er sett saman på;
    oppbygging
    Døme
    • arkitekturen til solsystemet
Artikkelside

planetarium

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. modell av solsystemet
  2. bygning med planetarium (1)
Artikkelside

komet

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk kome ‘hår’

Tyding og bruk

  1. vandrande himmellekam i solsystemet vårt med stjerneliknande kjerne og lysande hale
  2. i overført tyding: person, lag eller liknande med stor og rask medgang
    Døme
    • ein komet i langrennssporet;
    • ein komet mellom dei unge kunstnarane;
    • laget er ein ny komet i norsk fotball
Artikkelside