Avansert søk

19 treff

Nynorskordboka 19 oppslagsord

konsistens

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom tysk, frå mellomalderlatin; av latin consistere ‘stanse, stå fast’

Tyding og bruk

  1. grad av fastleik i ein masse
    Døme
    • stoffa har ulik konsistens;
    • vere laus i konsistensen;
    • fisken er fast i konsistensen
  2. i overført tyding: det å vere konsistent (2)
    Døme
    • mangle ideologisk konsistens

ufrisk

adjektiv

Tyding og bruk

  1. om mat og drikke: som har tapt seg i smak, lukt, farge eller konsistens;
    Døme
    • ufrisk mjølk;
    • ufrisk smak
  2. om luft, lukt eller liknande: ikkje rein og forfriskande;
    tung, kvalm
    Døme
    • ufrisk pust;
    • ufrisk luft
  3. om (hud)farge: utan friskleik;
    bleik, gusten
  4. Døme
    • vere ufrisk i magen
  5. i overført tyding: skadeleg, nedbrytande
    Døme
    • ufriske stader

jamn

adjektiv

Opphav

norrønt jafn

Tyding og bruk

  1. utan humpar og søkk;
    slett, flat
    Døme
    • ei jamn overflate;
    • ein jamn kant;
    • vegen er jamn og fin
  2. likt fordelt eller like tjukk overalt
    Døme
    • leggje på eit jamt lag med sand;
    • ein jamn tråd
    • brukt som adverb
      • så kornet jamt
  3. med einsarta konsistens eller struktur
    Døme
    • bland ingrediensane saman til ein jamn masse
  4. utan avbrot og utan merkande endring i intensitet;
    vedvarande, ubroten;
    regelviss
    Døme
    • jamn vind;
    • halde jamn fart;
    • regne jamt;
    • det jamne slitet;
    • ei jamn utvikling;
    • med jamne mellomrom
  5. like eins;
    like stor, sterk, gjæv eller liknande
    Døme
    • dei er jamne i styrke;
    • dei to konkurrentane var heilt jamne
  6. allmenn, vanleg;
    middels;
    Døme
    • den jamne levemåten;
    • det var jamne folk;
    • dei kom frå jamne kår
  7. brukt som adverb: akkurat (1)
    Døme
    • det blir 500 kr jamt
  8. brukt som adverb: ofte, alltid
    Døme
    • jamt er det slik

Faste uttrykk

  • den jamne mann og kvinne
    vanlege folk;
    folk flest
  • jamne tal
    tal som kan delast på to utan brøk;
    partal
  • jamt og samt
    støtt og stadig
  • jamt og trutt
    utan avbrot;
    stadig, konstant
    • utgiftene stig jamt og trutt
  • jamt over
    stort sett, til vanleg;
    gjennomsnittleg
    • dei brukte jamt over 200 kroner til mat om dagen
  • jamt slutt
    heilt slutt
  • på det jamne
    av vanleg, ordinært eller middels slag
    • resultata låg på det jamne

svampaktig

adjektiv

Tyding og bruk

Døme
  • torv med svampaktig konsistens

sløsj, slush

substantiv hankjønn

Opphav

frå engelsk

Tyding og bruk

  1. leskedrikk med konsistens som sørpe (1, 1)
    Døme
    • sløsj med colasmak;
    • unne seg ein sløsj når det er fint vêr
  2. tjuktflytande, isaktig væske;
    Døme
    • snøen vart til sløsj

tettvaksen

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som er dekt av eit stort tal av noko og med små mellomrom;
    Døme
    • tettvaksen skog
  2. med fast konsistens
    Døme
    • tettvaksen ved
  3. Døme
    • ein tettvaksen kropp

inkonsistens

substantiv hankjønn

Opphav

frå nylatin; jamfør in- og konsistens

Tyding og bruk

skort på samanheng eller samsvar
Døme
  • ein inkonsistens i livsførselen

kremaktig

adjektiv

Tyding og bruk

med konsistens som krem (1)

grautaktig

adjektiv

Tyding og bruk

liksom graut i konsistens;
Døme
  • ein grautaktig masse

avpasse

avpassa

verb

Tyding og bruk

få til å passe (5, høve med;
Døme
  • avpasse farten etter tilhøva;
  • avpasse vanskegraden på oppgåvene etter nivået til eleven;
  • avpass væskemengda etter ynskt konsistens på suppa;
  • utgiftene vart avpassa etter inntektene