Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
345 treff

Nynorskordboka 345 oppslagsord

innanfor, innafor

preposisjon

Tyding og bruk

  1. på indre sida av;
    bakanfor, bak
    Døme
    • innanfor døra;
    • eit rom innanfor kontoret
  2. inne på, inne i
    Døme
    • innanfor eit avgrensa område;
    • innanfor ringen;
    • ha vener innanfor alle parti;
    • vere innanfor synsvidd;
    • halde seg innanfor lova
  3. brukt som adverb: inne (1);
    Døme
    • vindauget stod ope og dei høyrde bråk innanfor;
    • han får kome innanfor

Faste uttrykk

  • få ein fot innanfor
    få innpass (ein stad)
  • vere innanfor
    vere akseptert
Artikkelside

fagomgrep

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. i språkvitskap: omgrep (1) innanfor eit fagområde
    Døme
    • teksten inneheld mange fagomgrep
  2. ord eller uttrykk som har ei fast avgrensa tyding og er knytt til eit visst emne eller fagområde;
    Døme
    • finne eit norsk alternativ til det engelske fagomgrepet
Artikkelside

arkébakterie, arkebakterie

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

mikroskopisk, eincella organisme som liknar på ein bakterie, men som dannar ei eiga grein innanfor biologisk klassifisering;
Artikkelside

arké, arke

substantiv hankjønn

Opphav

av gresk arkhaios ‘gammal’

Tyding og bruk

mikroskopisk, eincella organisme som dannar ei eiga grein innanfor biologisk klassifisering;
Archaea;
til skilnad frå bakterie og eukaryot (1
Artikkelside

husets fire vegger

Tyding og bruk

innandørs;
Sjå: vegg
Døme
  • dei held seg innanfor husets fire vegger mesteparten av tida;
  • dette må vi halde bak husets fire vegger
Artikkelside

vegg

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt veggr; samanheng med vidje

Tyding og bruk

  1. loddrett del av bygning i mur, tre eller liknande som dannar side i ein bygning eller i eit rom;
    loddrett flate som skil mellom rom
    Døme
    • veggene på huset var raudmåla;
    • døra i veggen mellom stova og kjøkenet;
    • hengje bileta opp på veggen
  2. (loddrett) flate som er side i noko
    Døme
    • veggene i kassa;
    • veggen i boreholet
  3. i biologi: vev eller liknande som fungerer som ein avgrensande del i eit organ
    Døme
    • veggene i livmora
  4. loddrett eller bratt side av fjell
    Døme
    • veggen reiste seg bratt føre oss

Faste uttrykk

  • bort i/borti alle vegger
    heilt meiningslaust
    • prosjektet er bort i alle vegger;
    • forslaget var borti alle vegger
  • bort i/borti staur og vegger
    riv ruskande gale
    • forklaringa var bort i staur og vegger;
    • saka er borti staur og vegger
  • bort i/borti veggene
    fullstendig meiningslaust;
    urimeleg (1)
    • denne løysinga er jo heilt bort i veggene;
    • utvisinga var borti veggene
  • husets fire vegger
    heime (2, 1);
    innandørs
    • dei held seg innanfor husets fire vegger mesteparten av tida;
    • dette må vi halde bak husets fire vegger
  • i femte veggen
    i lause lufta
    • han satt og glante i femte veggen;
    • han heiv papirene i femte veggen
  • levande vegg
    målvakt som ikkje slepp inn mål
  • møte veggen
    (brått) gå tom for krefter;
    bli utbrend (2)
  • måle fanden på veggen
    gje ein (altfor) negativ skildring stoda eller framtida
  • setje til veggs
    stoppe motparten i ein diskusjon eller liknande med vanskelege spørsmål eller særs overtydande argument, slik at hen blir svar skuldig
  • sitje i veggene
    vere ein del av ein innarbeidd kultur i ei bedrift, ein organisasjon eller liknande
  • skrifta på veggen
    (høgtideleg) varsel om ulykke og dårlege tider;
    mene tekel
  • snakke til veggen/ein vegg
    snakke til nokon som ikkje lèt seg påverke eller ikkje høyrer på kva ein seier
    • å snakke til leiinga er som å snakke til veggen;
    • når eg stiller spørsmål, så er det som å snakke til ein vegg
  • stange/renne hovudet mot veggen
    møte uovervinnelege hindringar
    • vi prøver å få svar, men stangar hovudet i veggen;
    • dei renner hovudet i veggen, uansett kvar dei spør etter hjelp
  • stå/vere som ein vegg
    1. vere til hinder;
      stengje, hindre
      • bølgja stod som ein vegg føre oss;
      • snøen var som ein vegg ute
    2. om målvakt: ikkje sleppe inn mål;
      stengje buret
      • ho stod som ein vegg og sleppte ikkje inn eit einaste mål;
      • målvakta var som ein vegg gjennom heile kampen
  • vegg i vegg
    ved sida av kvarandre (som naboar)
    • vi har budd vegg i vegg heile livet;
    • han arbeider vegg i vegg med meg
Artikkelside

biletrute, bilderute

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. avgrensa flate eller felt som eit analogt eller digitalt bilete fyller
    Døme
    • fotografen fekk med heile klassa innanfor biletruta
  2. teikning, illustrasjon eller stillbilete som tener som del av ein teikneserie eller film
    Døme
    • ei teikneseriestripe med fem biletruter
Artikkelside

talentkonkurranse

substantiv hankjønn

Opphav

av talent (2

Tyding og bruk

arrangement der deltakarane konkurrerer om å vere mest evnerike innanfor eit eller fleire felt
Døme
  • gå vidare i talentkonkurransen;
  • ryke ut av talentkonkurransen;
  • tv-kanalen lanserer ein ny type talentkonkurranse
Artikkelside

turnus

substantiv hankjønn

Opphav

frå mellomalderlatin; samanheng med tur (1

Tyding og bruk

fast rekkjefølgje, regelfast skifte, til dømes av plikter, tid eller stad innanfor eit arbeid
Døme
  • arbeide turnus
Artikkelside

tørrleggje, tørrlegge, turrleggje, turrlegge

tørrleggja, tørrlegga, turrleggja, turrlegga

verb

Tyding og bruk

  1. gjere tørr;
    leie væte bort frå;
    Døme
    • tørrleggje myra;
    • elva er tørrlagd etter reguleringa
  2. i overført tyding: forby sal og skjenking av alkohol innanfor eit visst område
    Døme
    • byen vart tørrlagd etter innføringa av skjenkeforbodet
Artikkelside