Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
66 treff

Nynorskordboka 66 oppslagsord

velskapt, velskapa

adjektiv

Opphav

av vel (2

Tyding og bruk

normalt eller godt skapt;
Døme
  • føde eit velskapt barn;
  • velskapte hender
Artikkelside

-gen 2

adjektiv

Opphav

frå gresk ‘fødd, av ei viss art’; samanheng med gen

Tyding og bruk

  1. suffiks i adjektiv som skildrar at noko er av ein bestemt slag;
    i ord som homogen og heterogen
  2. suffiks brukt til å lage adjektiv som fortel korleis noko er laga, skapt eller fremkalla;
    i ord som autogen, endogen og iatrogen
Artikkelside

snødrive

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

haug av samanfoken snø
Døme
  • vinden hadde skapt snødriver som var fleire meter høge
Artikkelside

teisme

substantiv hankjønn

Uttale

te-isˊme

Opphav

frå fransk, av gresk theos ‘gud’

Tyding og bruk

filosofisk og religiøs lære som går ut på at det finst ein gud som har skapt alt, og som aktivt styrer verda utanfrå;
til skilnad frå ateisme, deisme og panteisme
Artikkelside

kunstnarskap

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

alt ein kunstnar har skapt;
heile produksjonen til ein kunstnar
Døme
  • eksperimentering er eit gjennomgåande trekk i kunstnarskapen hans
Artikkelside

tankefoster

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

noko som er skapt av tankeverksemd (utan at det finst i røynda);
Døme
  • problemet er berre eit tankefoster
Artikkelside

tankebilete, tankebilde

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

bilete (2) skapt i tankane eller fantasien
Døme
  • musikken skaper ulike tankebilete
Artikkelside

skapar

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt skapari

Tyding og bruk

  1. person som skaper eller har skapt noko
    Døme
    • skaparen av eit kunstverk
  2. guddom som har skapt eller skaper noko;
    Gud
    Døme
    • tenk på din skapar;
    • det er Skaparen som styrer for oss
  3. brukt i utrop for å uttrykkje overrasking, undring eller liknande
    Døme
    • du milde skapar!
Artikkelside

skape

skapa

verb
kløyvd infinitiv: skapa

Opphav

norrønt skapa

Tyding og bruk

  1. gje eit visst skap (1;
    Døme
    • vere vent skapt
  2. la bli til
    Døme
    • i opphavet skapte Gud himmelen og jorda;
    • det er ikkje meining skapt i slikt
  3. brukt som adjektiv: som har vorte til, som finst;
    tenkjeleg
    Døme
    • kvar skapte dag;
    • det var ikkje att eit skapande grann
  4. få i stand;
    lage
    Døme
    • skape noko nytt;
    • ho skapte blest om saka;
    • dei skaper seg ei framtid i landet
    • brukt som adjektiv:
      • skapande verksemd;
      • ha skapande evner;
      • ein skapande kunstnar
  5. vere årsak til
    Døme
    • skape forventningar;
    • meldinga skapte uro og forvirring

Faste uttrykk

  • ikkje det skapte grann
    ingenting
  • skape om
    forme om, lage om;
    endre
  • skape seg
    1. gjere seg annleis enn ein verkeleg er;
      te seg unaturleg;
      gjere seg til
      • ikkje skap deg!
    2. gjere seg vrien;
      slå seg vrang
      • småungar som skaper seg
  • skape seg til
    gjere seg annleis enn ein verkeleg er;
    gjere seg til;
    skape seg (1)
    • barn som enno ikkje har lært å skape seg til
  • skape seg vrang
    gjere seg stri og vrang (5)
  • vere som skapt for/til
    høve framifrå til
    • dei var som skapte for kvarandre;
    • stemma hennar er som skapt til å syngje jazz
Artikkelside

skaft

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt skapt

Tyding og bruk

  1. langt handtak på ein reiskap eller eit våpen;
    Døme
    • skaftet på sverdet;
    • skaftet på ei teskei
  2. del av ein støvel frå rista og oppover leggen;
    jamfør støvelskaft
  3. kvar av dei tynne parallelle trestengene på ein vevstol som hovel i ein vev er trædde inn på
  4. kvar av fleire innhole søyler som ber ei oljeplattform
  5. i botanikk: stilk (1)

Faste uttrykk

  • gå av skaftet
    miste fatninga;
    kome ut av kontroll
Artikkelside