Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
88 treff

Nynorskordboka 88 oppslagsord

turfølgje, turfølge, turfylgje

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

gruppe som går eller reiser på ein (lengre) tur (1, 2) saman
Døme
  • eit turfølgje på åtte personar;
  • mannen kom vekk frå turfølgjet sitt
Artikkelside

tillate

tillata

verb
kløyvd infinitiv: tillata

Opphav

etter lågtysk tolaten; jamfør norrønt láta til

Tyding og bruk

  1. gje løyve til;
    la få lov
    Døme
    • tillate folk å seie det dei meiner;
    • røyking er ikkje tillate;
    • lova tillèt ikkje drikking på offentleg plass;
    • her om dagen tillét læraren elevane å vere inne i friminuttet;
    • dei kunne ikkje tillate at garden kom til nedfalls
    • brukt som adjektiv:
      • den høgaste tillatne farten
  2. gje høve til
    Døme
    • eg reiser, om vêret tillèt det

Faste uttrykk

  • tillate seg
    gjere seg så fri;
    driste seg til
    • ho tillèt seg kva som helst;
    • tillat meg å bryte inn ein augeblink
Artikkelside

reise 3

reisa

verb

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

  1. bryte opp;
    fare av stad;
    Døme
    • dei reiser snart;
    • ho er reist frå mannen sin;
    • vi reiste heim i går
  2. kome bort;
    Døme
    • snøen har reist
  3. vere på reise;
    Døme
    • reise rundt i verda;
    • eg liker best å reise med tog;
    • dei reiser til varmare strok så ofte dei kan;
    • vi har vore ute og reist
  4. om eldre forhold: dra frå stad til stad og selje ei vare
    Døme
    • han reiser i skotøy

Faste uttrykk

  • reise lett
    ha lite bagasje
  • reise med
    ta med seg noko;
    stele
  • reise sin veg
    dra frå nokon eller noko
  • ryke og reise
    ha seg langt vekk;
    dra dit peparen gror
    • ryk og reis!
    • ho var rasande og bad dei ryke og reise
Artikkelside

valfartsstad

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. stad ein reiser på pilegrimsferd til
    Døme
    • Jerusalem er ein valfartsstad for kristne
  2. i overført tyding: stad svært mange dreg til
    Døme
    • festivalen er ein valfartsstad for musikkinteresserte
Artikkelside

togpassasjer

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som reiser med tog (2)
Artikkelside

tog

substantiv inkjekjønn

Opphav

av lågtysk toch

Tyding og bruk

  1. følgje (av personar) som går eller reiser i følgje i ei viss retning og med eit visst føremål
    Døme
    • gå i tog
  2. transportmiddel av samankopla jarnbanevogner (trekte av eit lokomotiv)
    Døme
    • når går toget?
    • ta toget;
    • toget til Voss blir sett opp i spor 4

Faste uttrykk

  • det går fleire tog
    det kjem fleire sjansar
  • toget har gått
    det er for seint
Artikkelside

yven 2

adjektiv

Opphav

norrønt ýfinn; jamfør yve (1

Tyding og bruk

  1. som står og sprikjer
    Døme
    • yve hår
  2. tjukk, omfangsrik
    Døme
    • skodda låg yven over vatnet
  3. om dyr: som reiser på fjørene eller håra;
    Døme
    • høna er yven;
    • når katta er sint, blir rumpa yven;
    • han ser så yven og uflidd ut
    • brei eller stor å sjå til;
      vid (2, ruvsam
      • du ser så yven ut i dei kleda;
      • ei yven bjørk
    • òg: som gjer seg til, som vil vere stor, som briskar seg;
      hovmodig, overlegen
      • dette er da ikkje noko å gjere seg yven over
  4. som reiser bust;
    Døme
    • ho såg yven ut
  5. som vêret har teke hardt på
Artikkelside

tungsam

adjektiv

Tyding og bruk

  1. Døme
    • tungsamt arbeid;
    • det var tungsamt mang ein gong
  2. Døme
    • ein tungsam lagnad;
    • tungsame tidender;
    • det blir tungsamt når du reiser
Artikkelside

romprogram

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

plan for å utvikle det som trengs for reiser i verdsrommet, til dømes rakettar, satelittar og anna utstyr og kompetanse;
Artikkelside

romskip

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

framkomstmiddel som blir brukt til reiser i verdsrommet;
Artikkelside