Avansert søk

Nynorskordboka 45 oppslagsord

Fe

symbol

Tyding og bruk

symbol for grunnstoffet jern

surfe

surfa

verb

Uttale

surˋfe eller sørˋfe

Opphav

frå engelsk, av surf ‘brenning’

Tyding og bruk

drive med surfing (1)
Døme
- i ferien lærte vi å surfe på bølgjene
i overført tyding: dra fordel av
Døme
- partiet surfa på EU-skepsisen
søkje i datanettverk
Døme
- surfe på internett

gjetsle

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt gæzla; av gjete (

Tyding og bruk

det å gjete (1, 1)
Døme
- ta på seg gjetsla
fe som blir gjett i lag
mark for beitande dyr
Døme
- fare ut i gjetsla

jern, jarn

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt jarn, járn

Tyding og bruk

metallisk grunnstoff (1) med atomnummer 26;
kjemisk symbol Fe
Døme
- hardt jern;
- ei stong av jern;
- malm som inneheld mykje jern
medisin som inneheld jernsambindingar
Døme
- ta jern for å auke blodprosenten
gjenstand eller reiskap av jern
- - brekkjern
  - hoggjern
  - skrujern
  - vaffeljern
energisk person
Døme
- han er eit jern til å drive på

Faste uttrykk

gje jernet
- gje full gass
  han gjev jernet bak rattet
- yte maksimalt
  musikarane gjev jernet
ha mange jern i elden
ha mange oppgåver samtidig
helse av jern
sterk helse
leggje i jern
setje hand- eller fotjern (på nokon)
smi medan jernet er varmt
nytte eit lagleg høve når det byr seg

folk

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt folk

Tyding og bruk

gruppe menneske som høyrer saman i slekt, historie eller kultur;
nasjon (1), folkeslag (1), folkegruppe, stamme (1, 3)
Døme
- det norske folket;
- folket vårt;
- eit lite folk;
- alle folk på jorda;
- eit asiatisk folk;
- folket i nord
særleg i ubunden fleirtal: menneske (2)
Døme
- treffe folk;
- folk på gata;
- snakke med folk;
- det var mange folk på toget;
- leve av å hjelpe folk;
- unge folk;
- gamle folk;
- det kjem folk;
- her bur det folk;
- det er folk i huset;
- vere i lag med folk;
- ute blant folk
- - kjensfolk
  - kvinnfolk
  - mannfolk
i bunden form eintal: borgarane i eit land, ein by eller ei bygd
Døme
- tene folket sitt;
- folket i bygda;
- ha lit til folket;
- folket har talt
- - byfolk
  - bygdefolk
  - grendefolk
gruppe alminnelege personar utan særskild makt eller rikdom;
folk flest, allmuge
Døme
- vanlege folk;
- ei kvinne av folket;
- nå ut til folket;
- kome folket til gode;
- ha folket i ryggen;
- vere ein del av folket
person i ein arbeidsstyrke;
mannskap (1, dei tilsette, stab (3)
Døme
- leige folk;
- folk og farkost;
- rekruttere fleire folk
gruppe menneske med sams tru, interesse, verksemd, særmerke eller liknande
Døme
- folk i næringslivet;
- folk i filmbransjen
- - båtfolk
  - forretningsfolk
  - høgrefolk
  - idrettsfolk
  - kontorfolk
  - kristenfolk
  - målfolk
  - rikfolk
  - sjøfolk
  - skulefolk
dei fleste;
ein (1
Døme
- folk er rare;
- folk vil ha meir fritid;
- kva skal folk tru?
skikkeleg og sedeleg menneske
Døme
- gjere folk av nokon;
- no må du oppføre deg som folk
gift par
- - kårfolk
  - ektefolk
  - sjølvefolk

Faste uttrykk

folk flest
folk i det heile;
fleirtalet
noko som kjem folk flest til gode;
musikk for folk flest
folk og fe
- folk og (hus)dyr
  dyrke mat til folk og fe;
  det vart kaldt for folk og fe
- kvar og ein;
  einkvan (2)
  vere omtykt av både folk og fe

fefot

substantiv hankjønn

Opphav

jamfør fe (

Faste uttrykk

liggje for fefot
om jord: vere til nedfalls;
udyrka

fe 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt fé

Tyding og bruk

krøter, husdyr (særleg ku, sau og geit)
Døme
- gjete feet;
- folk og fe
tosk, naut (2)
Døme
- ditt fe!
- eg har vore eit fe!

Faste uttrykk

fe og frægd
om norrøne forhold: rikdom og ære;
jamfør frægd (1, 1)
vinne fe og frægd
norsk raudt fe
dominerande storferase i Noreg;
forkorta NRF

slaktefe

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

fe (, 1) som er fôra opp til slakt (2);

jamfør slaktedyr

gjeldfe

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

fe (, 1) som er kastrerte;

folk og fe

Tyding og bruk

Sjå: folk

folk og (hus)dyr
Døme
- dyrke mat til folk og fe;
- det vart kaldt for folk og fe
kvar og ein;
einkvan (2)
Døme
- vere omtykt av både folk og fe

Resultat per side: