Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 30 oppslagsord

sivilisert

adjektiv

Tyding og bruk

som har nådd eit høgare kulturelt, moralsk og materielt utviklingsstadium
Døme
- den siviliserte verda
som viser danning (2);
kultivert (1)
Døme
- oppføre seg som eit sivilisert menneske

Artikkelside

sede opp

Tyding og bruk

lære eit godt levevis;

gje danning, oppdra;

Sjå: sede

Artikkelside

seding

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å sede;

tilvenjing til gode seder;

danning

Artikkelside

sede

seda

verb

kløyvd infinitiv: seda

Opphav

norrønt siða; av sed

Tyding og bruk

lære god framferd, oppdra;

lære opp i gode seder

Døme

dei har seda barna sine vel

Faste uttrykk

sede opp
lære eit godt levevis;
gje danning, oppdra
sede seg
oppføre seg;
skikke seg vel

Artikkelside

kultur

substantiv hankjønn

Opphav

av latin cultura, av colere ‘dyrke’

Tyding og bruk

levevis og førestillingsverd for ei bestemt folkegruppe på eit bestemt tidspunkt;
sivilisasjon (3)
Døme
- bli kjend med framande kulturar;
- materiell kultur;
- amerikansk kultur
- - fosnakultur
  - mayakultur
  - reiskapskultur
menneskeleg framferd som uttrykk for miljø, oppseding og utdanning;
danning (3)
Døme
- ein mann med kultur;
- kunst og kultur er viktig for menneska;
- motsetninga mellom kultur og natur
haldningar, verdiar og normer som rår hos ei viss gruppe menneske eller i visse samanhengar
Døme
- eg møtte ein heit ny kultur i den nye bedriften;
- dei er kjend for den utagerande kulturen sin
- - bedriftskultur
  - drikkekultur
  - kafékultur
dyrking av jord, skog, planter eller vatn
Døme
- leggje land under kultur
- - agrikultur
  - akvakultur
reindyrking av organismar eller populasjon av reindyrka organismar;
væske bakteriar er dyrka i
- - bakteriekultur

Faste uttrykk

ha/vere kultur for
ha eller vere aksept for
hos oss er det kultur for samarbeid;
vi har ein kultur for openheit

Artikkelside

klassisk

adjektiv

Opphav

gjennom tysk og fransk, frå latin classicus ‘førsteklasses’; jamfør klassikar

Tyding og bruk

som høyrer til antikken
Døme
- klassisk arkeologi
meisterleg, mønstergyldig
Døme
- eit klassisk arbeid;
- ein klassisk kriminalroman;
- klassisk musikk
rein, harmonisk
Døme
- ein klassisk profil
som høver godt;
typisk
Døme
- eit klassisk døme;
- ein klassisk replikk;
- eit klassisk tilfelle