Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
45 treff

Bokmålsordboka 1 oppslagsord

handling

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

  1. det å handle (3);
    Eksempel
    • straffbare handlinger;
    • gå til handling;
    • vise noe i ord og handling
  2. Eksempel
    • kirkelige handlinger
  3. forløp av begivenheter i film, skuespill eller litterært verk
    Eksempel
    • filmen mangler en skikkelig handling;
    • handlingen i boka er lagt til utlandet
Artikkelside

Nynorskordboka 44 oppslagsord

gjenfortelje

gjenfortelja

verb
kløyvd infinitiv: gjenfortelja

Tyding og bruk

  1. fortelje om att;
    Døme
    • pappa gjenfortel den same vitsen kvar gong vi er på fisketur
  2. gje att noko ein har sett, høyrt, lese eller opplevd;
    Døme
    • elevane skal gjenfortelje handlinga i novella
Artikkelside

tidssetning

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

leddsetning som uttrykkjer eit tidstilhøve (tida da handlinga i heilsetninga går føre seg)
Artikkelside

presens

substantiv inkjekjønn

Opphav

av latin (tempus) praesens ‘noverande (tid)'

Tyding og bruk

  1. verbalform som i regelen står for notid eller det som alltid gjeld, til dømes ‘eg går no’, ‘eg går ut kvar dag’, ‘jorda går rundt sola’
  2. brukt om framtid, til dømes ‘eg reiser i morgon’

Faste uttrykk

  • historisk presens
    presens brukt om handling eller tilstand i fortida, til dømes ‘da vi endeleg er framme, oppdagar vi at vi har gløymt nøkkelen’
  • presens futurum
    verbalform brukt til å uttrykkje ei framtidig handling med presens av ‘skulle’, ‘vilje’ eller ‘kome til å’ og hovudverbet i infinitiv, til dømes ‘vi skal gå snart’, ‘vi vil gå snart’, ‘vi kjem til å reise i morgon’
  • presens futurum perfektum
    verbalform som angjev ar noko er avslutta eller går føre seg før eit tidspunkt i framtida, uttrykt med presens av ‘skulle’, ‘vilje’ eller ‘kome til å’ og perfektum av hovudverbet med hjelpeverba ‘ha’ eller ‘vere’, til dømes ‘vi skal ha reist’, ‘vi vil vere reist’
  • presens partisipp
    1. infinitt (2, 2) verbalform med ending ‘-ande’ som viser at handlinga går føre seg samstundes med det finitte (2 verbet i setninga, til dømes ‘han kom gåande’
    2. brukt som adjektiv, til dømes ‘sovande’ i ‘ein sovande person’
  • presens perfektum
    verbalform der hjelpeverbet står i presens og hovudverb i perfektum partisipp, til dømes ‘vi har reist’ og ‘han har lagt seg’
Artikkelside

location

substantiv hankjønn

Uttale

låkeiˊsjen

Opphav

frå engelsk ‘stad’

Tyding og bruk

stad utanfor studio der det blir teke opp film
Døme
  • handlinga er lagd til Bergen, og filmen blir teken opp på location
Artikkelside

handling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å handle (3);
    Døme
    • kriminelle handlingar;
    • gå til handling;
    • store og gode handlingar;
    • eit liv i handling
  2. Døme
    • kyrkjelege handlingar
  3. forløp av alt som hender i film, skodespel eller litterært verk
    Døme
    • høgdepunkta i handlinga;
    • handlinga i boka er lagd til utlandet
Artikkelside

oppsummere

oppsummera

verb

Opphav

etter tysk

Tyding og bruk

gje eit kort samandrag;
Døme
  • oppsummere handlinga i ei bok;
  • det vart ein fin dag, oppsummerer ho;
  • han oppsummerte møtet med å seie at partane ikkje kom fram til noka avtale
Artikkelside

valdta, valdtake

valdtaka

verb
kløyvd infinitiv: valdtaka

Tyding og bruk

  1. tvinge til seksuell omgang ved bruk av vald eller trugslar;
    ha seksuell omgang med nokon som ikkje er i stand til å motsetje seg handlinga
    Døme
    • ho vart valdteken av ein tidlegare kjærast;
    • soldatane plyndra og valdtok
  2. i overført tyding: undertrykkje brutalt
    Døme
    • nazistane valdtok Europa
Artikkelside

syltynn

adjektiv

Tyding og bruk

  1. tynn som ein syl;
    svært tynn
  2. om drikk: svært utblanda;
    svak
    Døme
    • ein syltynn pjolter
  3. i overført tyding: dårleg
    Døme
    • handlinga i filmen var syltynn
Artikkelside

villvestfilm

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

film der handlinga går føre seg i Det ville vesten;
Artikkelside

stilleståande, stillståande

adjektiv

Tyding og bruk

som står stille (3;
som ikkje er i rørsle;
Døme
  • stilleståande vatn;
  • utviklinga har vore ganske stilleståande det siste året;
  • den ytre handlinga i romanen er stilleståande og utan spenning
Artikkelside