Avansert søk

Eitt treff

Nynorskordboka 78 oppslagsord

mannsandlet

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

andlet til ein mann;

kvinneandlet

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

andlet til ei kvinne;

død 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt dauði, dauðr; samanheng med døy

Tyding og bruk

  1. det å døy;
    Døme
    • vere døden nær;
    • li ein smertefri død;
    • dømme til døden;
    • den visse død;
    • tru på eit liv etter døden;
    • død over fienden!
  2. personifisering av død (1, 1)
    Døme
    • stå andlet til andlet med døden;
    • døden treffer oss alle;
    • innhenta av døden
  3. Døme
    • dette blir min død;
    • det er døden å kave slik;
    • bli straffa med døden
  4. i overført tyding: noko som blir borte eller tek slutt;

Faste uttrykk

  • død og forderving
    ulukkeleg lagnad;
    misere, elende, liding
    • det lukta død og forderving;
    • bringe død og forderving;
    • spå død og forderving
  • døy ein naturleg død
    døy av sjukdom (i høg alder) utan uvanlege omstende
    • ho døydde truleg ein naturleg død;
    • dei fleste vil døy ein naturleg død
  • gå i døden for
    friviljug ofre livet for
    • gå i døden for menneskeverdet
  • liggje for døden
    vere døyande;
    liggje på dødsleiet
    • liggje for døden i ei veke;
    • det året han låg for døden
  • med døden til følgje
    som valdar død (1, 1)
    • ei ulykke med døden til følgje;
    • lekamsskading med døden til følgje
  • på død og liv
    same kva det kostar;
    med naudsyn;
    absolutt (2, 2), plent (3)
    • dei skal på død og liv på fjellet i ferien;
    • katta skal på død og liv vaske seg
  • på liv og død
    som gjeld livet;
    som står om overleving
    • ein kamp på liv og død
  • sjå døden i auga
    vere nære å døy
    • fiskarane har sett døden i auga mange gongar før;
    • dei såg døden i auga, men overlevde
  • til døde
    (gjere noko) med døden som resultat
    • svelte seg til døde;
    • trene seg til døde
  • til sin død
    heilt til ein døyr
    • bu åleine til sin død;
    • halde fast ved noko til sin død;
    • leve lykkeleg til sin død

janusandlet

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå latin; etter namnet til guden Janus, som hadde to andlet

Tyding og bruk

om sak eller person: noko som viser seg frå to ulike sider;
Døme
  • partiet kunne ikkje greie løyne janusandletet sitt i mange viktige saker

innfallen

adjektiv

Tyding og bruk

som er innsokken;
hol, mager
Døme
  • eit innfalle andlet;
  • innfalne kinn

forslått, forslegen

adjektiv

Tyding og bruk

som har slått seg eller er vorten slått;
Døme
  • vere stygt forslått;
  • eit forslått andlet

andlet til andlet

Tyding og bruk

rett imot kvarandre;
Sjå: andlet
Døme
  • stå andlet til andlet

setje opp

Tyding og bruk

plassere høgt;
ordne, stille opp;
Sjå: setje
Døme
  • setje opp håret, eit reknestykke;
  • setje opp eit dokument, eit teaterstykke;
  • setje opp eit surt andlet

vise sitt sanne andlet

Tyding og bruk

vise kva ein eigenleg vil eller kva for eigenskapar eller synspunkt ein har;
Sjå: andlet

bli lang i andletet

Tyding og bruk

få eit andletsuttrykk som syner vonbrot;
Sjå: andlet, lang