Перейти до основного вмісту
Доступність
ordbøkene.no, Cловник букмола та Словник нюношка

Розширений пошук

Простий пошук
Про розширений пошук
36 результатів

Словник букмола 20 oppslagsord

gal 2

прикметник

Походження

norrønt galinn, av gala med betydning ‘synge tryllesanger’, opprinnelig ‘forhekset av tryllesang’

Значення та вживання

  1. mentalt forstyrret, vettløs, fra seg
    Приклад
    • hun må være splitter gal;
    • er du gal!
    • med alderen ble han bare galere og galere
  2. Приклад
    • bli vill og gal
  3. være sterkt interessert eller forelsket i
    Приклад
    • være gal etter noen;
    • gal etter å spille golf
  4. ikke korrekt;
    Приклад
    • her var noe riv ruskende galt;
    • gå i gal retning;
    • få gale opplysninger
    • brukt som adverb
      • klokka gikk galt
  5. ikke bra;
    Приклад
    • det var en gal ting å si, ingen tvil om det
    • brukt som adverb
      • bære galt av sted;
      • gå galt
  6. ulovlig, moralsk klanderverdig
    Приклад
    • gjøre noe galt;
    • det er galt å stjele;
    • det var galt av deg;
    • komme på gale veier;
    • hva har jeg egentlig gjort deg galt?

Фіксовані вирази

  • aldri så galt at det ikke er godt for noe
    en hendelse som bare ser uheldig ut, kan likevel føre med seg noe positivt
Сторінка статті

styrke 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt styrkr; sammenheng med sterk

Значення та вживання

  1. det å være fysisk sterk;
    Приклад
    • gutten har en voksen manns styrke
  2. det å være mentalt eller sjelelig sterk;
    evne til å holde ut noe
    Приклад
    • be om styrke til å holde ut;
    • hun har en enorm mental styrke
  3. Приклад
    • stormen avtok i styrke;
    • musikken stod på full styrke
  4. egenskap som gir en fordel eller et overtak;
    Приклад
    • hurtighet er lagets styrke
  5. organisert flokk;
    Приклад
    • landets væpnede styrker
  6. evne til å hefte eller være fast;

Фіксовані вирази

  • framheve med styrke
    tale sterkt og engasjert om (noe)
  • stående styrker
    tropp (2) som er i beredskap og klare til kamp
Сторінка статті

senil

прикметник

Походження

fra latin, av senex ‘gammel’

Значення та вживання

(mentalt) svekket av alderdom
Сторінка статті

utladet, utlada, utladd

прикметник

Значення та вживання

  1. tømt for energi
    Приклад
    • et utladet batteri
  2. i overført betydning: tappet for energi og krefter
    Приклад
    • en totalt utladet løper kom i mål;
    • mentalt utladet
Сторінка статті

koble om

Значення та вживання

Se: koble
  1. endre forbindelsen mellom deler, gjenstander eller nettverk
    Приклад
    • koble om fra bensin til gass
  2. endre tankemønster eller lignende
    Приклад
    • det er ikke lett å koble om mentalt
Сторінка статті

forberede seg

Значення та вживання

innstille seg;
gjøre seg klar;
Приклад
  • forberede seg mentalt på noe;
  • forberede seg til eksamen
Сторінка статті

senildement

прикметник

Значення та вживання

eldre betegnelse for å være mentalt svekket på grunn av alderdom;
jamfør demens
Сторінка статті

belaste

дієслово

Вимова

belasˊte

Походження

fra lavtysk

Значення та вживання

  1. legge tyngde eller press på;
    utsette for en viss påkjenning;
    Приклад
    • belaste en bjelke;
    • belaste en muskel;
    • han er belastet med en rekke verv;
    • være arvelig belastet med noe
    • brukt som adjektiv:
      • et hardt belastet strømnett;
      • kriminelt belastede ungdommer;
      • tungt belastede rusmiddelmisbrukere;
      • et belastende arbeid, både fysisk og mentalt
  2. Приклад
    • belaste en konto

Фіксовані вирази

  • belastet begrep
    negativt ladet begrep (1)
    • planøkonomi har blitt et belastet begrep
Сторінка статті

tak 2

іменник середній

Походження

norrønt tak

Значення та вживання

  1. det å ta (1);
    Приклад
    • få godt tak;
    • ta tak i rattet;
    • hun slapp taket;
    • han griper tak i henne
  2. det at noe fester seg;
    feste, hold
    Приклад
    • få tak med ankeret;
    • vinden tok tak
  3. herredømme, kontroll
    Приклад
    • han hadde taket på motstanderen;
    • de har mistet taket på velgerne
  4. (kraftig) bevegelse med arm, hånd eller redskap;
    strøk, drag
    Приклад
    • svømme noen tak;
    • et tak med snøskuffa
  5. Приклад
    • ta tak med noen
  6. det å anstrenge seg;
    fysisk eller mentalt krafttak;
    påkjenning
    Приклад
    • det hadde vært mange tunge tak
  7. kraft og mot til å gjøre noe;
    viljestyrke
    Приклад
    • det var tak i den karen
  8. brått angrep av sykdom, smerte eller lignende;
    Приклад
    • smerten kom i tak
  9. avgrenset strekning;
    (kort) periode;
    enkelt tilfelle;
    bolk, etappe, rykk
    Приклад
    • gå ut et tak;
    • arbeide i tak;
    • lese til eksamen i harde tak
  10. del av redskap som en holder i;
    jamfør håndtak
  11. brukt som etterledd i sammensetninger: sted der en tar ut noe

Фіксовані вирази

  • ta seg på tak
    ta seg sammen
  • tak om tak
    av og til;
    skiftevis
Сторінка статті

pære 1

іменник жіночий або чоловічий

Походження

norrønt pera ‘pæretre’; fra latin pirum ‘pære’

Значення та вживання

  1. frukt av pæretre
    Приклад
    • spise en pære
  2. glasskolbe som ligner en pære (1, 1), med glødetråd eller lysdiode til elektrisk strøm
    Приклад
    • skifte pære i lampa

Фіксовані вирази

  • bløt på pæra
    mentalt svekket;
    sløv
  • høy på pæra
    overlegen
Сторінка статті

Словник нюношка 16 oppslagsord

utladd, utlada

прикметник

Значення та вживання

  1. tømd for elektrisitet
    Приклад
    • eit utladd batteri
  2. i overført tyding: tappa for energi og krefter
    Приклад
    • hen var totalt utladd etter løpet;
    • mentalt utladd
Сторінка статті

styrke 1

іменник чоловічий

Походження

norrønt styrkr; samanheng med sterk

Значення та вживання

  1. det å vere fysisk sterk;
    Приклад
    • guten har styrke for ein vaksen
  2. det å være mentalt eller sjeleg sterk;
    evne til å halde ut noko
    Приклад
    • be om styrke til å takle presset;
    • den mentale styrken hans er enorm
  3. Приклад
    • stormen avtok i styrke;
    • skru opp styrken på full guffe
  4. eigenskap som gjev ein fordel eller eit overtak;
    Приклад
    • styrken i laget var farten
  5. organisert flokk;
    Приклад
    • dei militære styrkane
  6. evne til å hefte eller vere fast;

Фіксовані вирази

  • hevde med styrke
    tale sterkt og energisk (for noko)
  • ståande styrkar
    tropp (2) som er i beredskap og klare til kamp
Сторінка статті

gittercelle, gitterselle

іменник жіночий

Значення та вживання

i fleirtal: celler i tinninglappen i hjernen som er viktig for stadsansen og evna til å orientere seg
Приклад
  • gittercellene teiknar eit mentalt kart for oss;
  • oppdaginga av gittercellene førte til Nobel-prisen i 2014
Сторінка статті

tak 2

іменник середній

Походження

norrønt tak

Значення та вживання

  1. det å ta (1);
    Приклад
    • få godt tak;
    • ta tak i tauet;
    • sleppe taket i rattet;
    • ho greip tak i armen hans
  2. det at noko festar seg;
    feste, hald
    Приклад
    • få tak med spettet;
    • elden fekk tak;
    • vinteren sleppte taket
  3. herredøme, kontroll
    Приклад
    • ho har eit tak på meg;
    • få taket på motstandaren;
    • læraren har mista taket på elevane
  4. (kraftig) rørsle med arm, hand eller reiskap;
    strøk, drag
    Приклад
    • symje med rolege tak;
    • eit tak med ljåen;
    • eit tak på fela
  5. det å takast (2);
    Приклад
    • ta eit tak med nokon
  6. det å anstrengje seg;
    fysisk eller mentalt krafttak;
    pårøyning
    Приклад
    • ta det tyngste taket;
    • eit liv med harde stunder og tunge tak
  7. kraft og mot til å gjere noko;
    viljestyrke, framtak (2)
    Приклад
    • det er ikkje tak i han
  8. brått åtak av sjukdom, smerte eller liknande;
    Приклад
    • sjukdomen kjem i harde tak
  9. avgrensa strekning;
    (kort) periode;
    einskilt tilfelle;
    bolk, etappe, rykk
    Приклад
    • i eitt tak;
    • rykkje fram i tak;
    • arbeide i tak;
    • dei måtte vente eit tak
  10. del av reiskap som ein held i;
    jamfør handtak (1)
  11. brukt som etterledd i samansetningar: stad der ein tek ut noko

Фіксовані вирази

  • ta seg på tak
    ta seg saman
  • tak om tak
    av og til
Сторінка статті

senildement

прикметник

Значення та вживання

eldre nemning for å vere mentalt svekt på grunn av alderdom;
jamfør demens
Сторінка статті

senil

прикметник

Походження

frå latin, av senex ‘gammal’

Значення та вживання

(mentalt) svekt på grunn av alderdom
Сторінка статті

pære 1

іменник жіночий

Походження

norrønt pera ‘pæretre’; frå latin pirum ‘pære’

Значення та вживання

  1. frukt av pæretre
    Приклад
    • ete ei pære
  2. glaskolbe som liknar på ei pære (1, 1), med glødetråd eller lysdiode til elektrisk straum
    Приклад
    • skifte pære i lampa

Фіксовані вирази

  • blaut på pæra
    mentalt svekt;
    sløv
  • høg på pæra
    overlegen, sjølvsikker
Сторінка статті

panser

іменник середній

Походження

norrønt panzari, gjennom lågtysk, frå italiensk; av latin av pantex ‘buk’, opphavleg ‘rustning som dekkjer buken’

Значення та вживання

  1. dekke eller kledning av metall som beskyttar noko eller nokon
    Приклад
    • panseret redda riddaren;
    • prosjektila trengde inn i panseret på toget;
    • bankkvelven er beskytta av eit tjukt panser
  2. i overført tyding: mentalt vern
    Приклад
    • når ho blir stressa, trekkjer ho seg bak panseret;
    • han har stengt seg inne bak eit panser
  3. lok over motorrommet i ein bil
  4. horn- eller beinskjold hos visse dyr

Фіксовані вирази

Сторінка статті

kople

kopla

дієслово

Походження

av lågtysk koppelen; jamfør koppel

Значення та вживання

  1. binde saman hundar i koppel (1);
    setje koppel (2) på hund
  2. feste to eller fleire einskilddelar saman;
    binde saman
    Приклад
    • kople saman systema;
    • kople til høgtalaren
  3. bringe saman;
    sameine
    Приклад
    • dei kopla politikarar og næringsliv
  4. finne samanheng mellom fenomen, hendingar eller personar
    Приклад
    • kople lyd med bokstav
  5. formidle kontakt mellom to personar
    Приклад
    • ho kopla forfattaren med den kjende saksofonisten

Фіксовані вирази

  • kople av
    ta pause frå noko;
    slappe av
    • kople av frå kjas og mas i byen
  • kople frå
    bryte sambinding med;
    losne frå
    • kople frå vogna
  • kople inn
    1. setje ei eining i samband med ei anna;
      setje i funksjon;
      slå på
      • kople inn straumen
    2. involvere i ei sak eller ein prosess
      • politiet er kopla inn
  • kople om
    1. endre sambandet mellom delar, gjenstandar eller nettverk
      • kople om leidningane
    2. endre tankemønster eller liknande
      • det er ikkje lett å kople om mentalt
  • kople opp
    setje i drift;
    montere
    • kople opp nytt datautstyr
  • kople opp mot
    1. bringe ei eining i kontakt med ei anna
      • høgspentlinjene skal koplast opp mot sjøkabelen
    2. knyte eit forhold eller ei sak til noko anna
      • ulykka vart kopla opp mot alkoholbruken i gjengen
  • kople ut
    1. setje ut av funksjon;
      slå av
      • kople ut straumen
    2. slutte å tenkje på
      • no må du prøve å kople ut problema
Сторінка статті

blaut

прикметник

Походження

norrønt blautr; i tyding 4 innverknad frå norrønt blauðr ‘forsagt, feig’

Значення та вживання

  1. særs våt;
    Приклад
    • blaut snø;
    • skjorta var så blaut at eg kunne vri vatn ut av henne;
    • bli blaut på beina
  2. som lett gjev etter for trykk;
    Приклад
    • blautt metall;
    • den blaute ganen
  3. flau, tåpeleg
    Приклад
    • fortelje blaute vitsar;
    • den der var blaut!
  4. om person: lett å røre eller skremme;
    nærtakande

Фіксовані вирази

  • blaut på pæra
    mentalt svekt;
    sløv
  • blaute konsonantar
    konsonantar som i visse stillingar har endra seg frå ustemde (p, t, k) til stemde (b, d, g), i visse dialekter i Agder og Rogaland;
    til skilnad frå harde konsonantar
  • blautt vatn
    kalkfattig vatn;
    mjukt vatn
  • den blaute kyststripa
    dialektområde i Agder og Rogaland med overgang frå p, t, k til b, d, g i visse stillingar
Сторінка статті