Avansert søk

26 treff

Nynorskordboka 26 oppslagsord

satellitt

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin ‘følgjesvein, livvakt’

Tyding og bruk

  1. himmellekam som går i bane rundt ein planet;
    Døme
    • månen er ein satellitt til jorda
  2. objekt som er plassert i bane rundt ein himmellekam;
    Døme
    • Sputnik 1 var den første satellitten;
    • fjernsynssendingar via satellitt
  3. eining eller geografisk område som er styrt av andre
    Døme
    • bygda vil ikkje sjå på seg sjølv som ein satellitt til Bergen

kommunikasjonssatellitt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

satellitt (2) som kan formidle radio- og fjernsynssignal, telefoni, breibandstenester og liknande frå eit punkt på jorda til eit anna;

sende 3

senda

verb

Opphav

norrønt senda

Tyding og bruk

  1. la noko bli teke eller ført av andre til den staden det skal;
    få av stad;
    frakte, transportere
    Døme
    • sende eit brev i posten;
    • dei sender varene med toget;
    • vi må sende blomstrar til 50-årsdagen hennar;
    • eg sender deg ein e-post med meir informasjon;
    • fristen for å sende søknaden er på torsdag
  2. la nokon dra for å utføre noko
    Døme
    • landet sender fleire soldatar til fronten;
    • organisasjonen sende ein delegasjon til Oslo;
    • dei har sendt barna på skulen
  3. gje noko vidare til nokon
    Døme
    • send meg hammaren!
    • kan de sende rundt sausen?
  4. kaste, slengje;
    skyte
    Døme
    • ho sende ein snøball etter han;
    • dei skal sende opp ein satellitt
  5. rette mot;
    vende til
    Døme
    • læraren sende dei eit strengt augekast;
    • ho sende han eit nikk
  6. la gå ut elektromagnetiske bølgjer;
    stråle ut;
    kringkaste, overføre
    Døme
    • dei sender eit program om fuglar på tv i kveld;
    • stasjonen sender på ei anna bølgjelengd;
    • dei sende ut ei melding over radio;
    • utstyret sender ut elektromagnetisk stråling

Faste uttrykk

  • sende ein venleg tanke
    tenkje på nokon med sympati eller takksemd
    • han sende ein venleg tanke til dei som hadde kjempa for fridomen

måne

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt máni

Tyding og bruk

  1. himmellekam som går i bane omkring ein planet;
    Døme
    • jorda har éin måne, mens Jupiter har tretten
  2. måne (1) som går omkring jorda, og som er meir eller mindre synleg på himmelen
    Døme
    • månen er i ne;
    • veksande måne;
    • månen står opp om kvelden
  3. noko som minner om månen, særleg skalla flekk på hovudet
    Døme
    • han har fått måne

Faste uttrykk

  • mannen i månen
    menneskeliknande figur som ein synest ein kan sjå på måneoverflata
  • sjå ut som ein har dotte ned frå månen
    sjå svært forundra ut
  • teikn i sol og måne
    teikn som tyder på at noko kjem til å hende

vêrsatellitt, versatellitt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

satellitt (2) som gjev meteorologiske opplysningar

via

preposisjon

Opphav

av latin via ‘veg’, i ablativ: ‘langs den vegen’

Tyding og bruk

om, over, gjennom
Døme
  • reise til Oslo via Hamar;
  • sendingar via satellitt;
  • få vite noko via kjende

verdsrom

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

i bunden form eintal: det uendelege rommet med jorda og dei andre himmellekamane;
Døme
  • sende ein satellitt ut i verdsrommet

sputnik

substantiv hankjønn

Opphav

frå russisk ‘reisefelle’

Tyding og bruk

satellitt produsert i det tidlegare Sovjetunionen

spionsatellitt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

satellitt (2) som blir brukt til spionasje;

apogeum

substantiv inkjekjønn

Uttale

apogeˊum

Opphav

av gresk apo ‘frå’ og ge ‘jord’

Tyding og bruk

i astronomi: det punktet i bana (1 til månen eller ein satellitt som ligg lengst frå jorda;
til skilnad frå perigeum