Avansert søk

Nynorskordboka 192 oppslagsord

fjerne 2

fjerna

verb

Tyding og bruk

ta bort, få unna
Døme
- fjerne flekker;
- ho fjerna sakene sine
avsetje (1)
Døme
- fjerne nokon frå stillinga

Faste uttrykk

fjerne seg
kome bort (frå);
forsvinne
fjerne seg frå det gamle miljøet

fjerne 1

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

det å vere fjern;

noko som er fjernt;

jamfør jordfjerne

fjern

adjektiv

Opphav

gjennom eldre dansk fjær, frå lågtysk vern(e); jamfør norrønt fjar(ri)

Tyding og bruk

som ligg langt unna
Døme
- fjerne himmelstrok;
- fjerne slektningar;
- dette verkar fjernt for meg;
- det har eg ikkje den fjernaste idé om
- brukt som substantiv
  frå fjern og nær;
  sjå noko i det fjerne
langt unna i tid
Døme
- i ei fjern fortid
tankespreidd, åndsfråverande;
utilnærmeleg
Døme
- du verkar så fjern;
- vere fjern i blikket

vike 1

vika

verb

Opphav

norrønt víka, víkja

Tyding og bruk

dra seg bort frå;
flytte seg til sides eller attende
Døme
- fienden vik attende;
- vike av frå kursen;
- blikket hennar veik til sides;
- sjå på noko utan å vike med blikket
fjerne seg til føremon for noko anna;
gje bort, overlate (3), avstå (2)
Døme
- vike plassen som leiar;
- solskinet fekk vike for regn og ruskevêr;
- eg lyt vike for å sleppe til andre;
- andre omsyn måtte vike for kortsiktig avkastning;
- den koselege gata måtte vike for store kontorbygg;
- dagen måtte vike for natt
ikkje handle eller vere i tråd med noko;
unnlate å følgje opp eller ta tak i noko
Døme
- vike frå ansvaret sitt;
- bli tvinga til å vike frå eigne prinsipp;
- boka vik unna det verkelege spørsmålet
ikkje kome i vegen for;
stanse og vente på;
jamfør vikeplikt
Døme
- ein må vike for ambulansen;
- her må bilar vike for syklistar;
- normalt skal ein vike for trafikk frå høgre;
- motorbåtar skal vike for seilskuter
gje etter for;
bøye av
Døme
- vike for lova;
- til slutt måtte ho vike av for presset;
- eg vik ikkje ein millimeter

Faste uttrykk

på vikande front
i ferd med å gje opp, gje etter eller liknande;
på defensiven

taue bort

Tyding og bruk

fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;

Sjå: taue

Døme

politiet har makt til å taue bort ulovleg parkerte bilar

taue inn

Tyding og bruk

Sjå: taue

fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;
taue bort
Døme
- kommunen må taue inn bilar uten skilt
bringe inn til politistasjonen;
pågripe
Døme
- dei som ikkje oppførte seg bra, vart taua inn av politiet
få fatt i;
fange (3, 2)
Døme
- vi prøvde å taue inn ein ny kasserar i foreininga

taue

taua

verb

Opphav

av engelsk tow

Tyding og bruk

dra (1), slepe (, 1), særleg skip eller bilar

Døme

etter ulykka vart bilen taua til nærmaste verkstad;
Kystvakta tauer skipet mot land

Faste uttrykk

taue bort
fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;
taue inn (1)
politiet har makt til å taue bort ulovleg parkerte bilar
taue inn
- fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;
  taue bort
  kommunen må taue inn bilar uten skilt
- bringe inn til politistasjonen;
  pågripe
  dei som ikkje oppførte seg bra, vart taua inn av politiet
- få fatt i;
  fange (3, 2)
  vi prøvde å taue inn ein ny kasserar i foreininga

segl 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt segl

Tyding og bruk

stor duk (1), ofte trekanta eller firkanta, som er festa i ei mast (1) eller liknande på ein båt, eit skip eller anna fartøy, og som fangar vinden og driv fartøyet framover
Døme
- vinden fylte segla
- - bramsegl
  - råsegl
  - skværsegl
utspent duk eller presenning som skal fange opp noko, eller som skal verne mot noko
- - brannsegl
  - solsegl

Faste uttrykk

berge/stryke/reve segl
- ta inn segla eller minske storleiken på segla på eit fartøy
  mannskapet reva segla;
  vi må berge segla i dette vêret;
  dei strauk segla for å få kontroll over skipet
- setje ned tempoet, bremse
for fulle segl
- med alle segla heiste og dermed i høg fart
  skonnerten kom mot oss for fulle segl
- med stor fart, kraft og energi
  julesalet går for fulle segl
setje alle segl til
- ha alle segla heiste og dermed segle i stor fart
- setje alle krefter inn;
  setje alle klutar til
  dei har sett alle segl til for å stoppe fråflytjinga
setje segl
- heise segla på eit fartøy opp sånn at det kan segle
- setje i gang, starte
ta rev i segla
- trekkje felt i eit segl ned mot bommen for å få mindre seglflate
- gå meir varsamt fram;
  moderere seg
under segl
på reise;
undervegs
fullriggaren var under segl mot fjerne strender
vind i segla
medgang;
suksess
firmaet har vind i segla for tida

under segl

Tyding og bruk

på reise;

undervegs;

Sjå: segl

Døme

fullriggaren var under segl mot fjerne strender

rykkje opp med rota

Tyding og bruk

fjerne for godt;

utrydde;

Sjå: rot

Resultat per side: