Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 89 oppslagsord

fengsel

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt fangelsi, etter lågtysk; av fange (

Tyding og bruk

fengselsstraff;
fangenskap
Døme
- få, bli dømd til eitt års fengsel
bygning der arresterte eller (oftast) dømde personar sit eller sonar straff;
fangehus, fengselsbygning
Døme
- sitje i fengsel;
- setje, kaste nokon i fengsel
i overført tyding: band (1, stengsel, ufridom
Døme
- leve (som) i eit fengsel

Artikkelside

ytst

adjektiv

Opphav

norrønt ýztr; jamfør ytre (

Tyding og bruk

som er lengst ute;
som ligg lengst borte (frå midten);
motsett inst
Døme
- bu på den ytste garden;
- reise til dei ytste øyane;
- sitje på ytste odden;
- frå den ytste landsenden;
- skrelle av det ytste skalet;
- ta plaster på den ytste delen av fingeren
- brukt som adverb:
  balansere ytst på kanten;
  han sat ytst på benken;
  fiske ytst ute på neset;
  ytst hadde han ein tjukk genser
av høgste grad;
sterkast, best, mest ekstrem
Døme
- i den ytste einsemd;
- i den ytste naud;
- desse synspunkta blir rekna til ytste venstrefløy
med mest ugagnleg utfall;
verst
Døme
- til dei ytste konsekvensar;
- i ytste fall kan han straffast med fengsel

Faste uttrykk

den ytste dagen
domedag
gjere sitt ytste
gjere det ein kan;
yte sitt beste
til det ytste
til grensa av det moglege;
i aller høgste grad
spenninga er driven til det ytste;
utnytte noko til det ytste;
han er harmfull til det ytste

Artikkelside

vilkårsbunden

adjektiv

Tyding og bruk

som er eller skjer på visse vilkår

Faste uttrykk

vilkårsbunde fengsel
fengselstraff som berre blir sona om den dømde gjer nye brotsverk
vilkårsbunden dom
dom som berre blir fullbyrda om den dømde gjer nye brotsverk;
vilkårsdom;
jamfør fullbyrdingsutsetjing

Artikkelside

subsidiær

adjektiv

Opphav

frå latin ‘hjelpe-, vara-'

Tyding og bruk

som kjem i staden for;

alternativ (, 2)

Døme

få 50 000 kr i bot, subsidiært fem dagars fengsel

Artikkelside

sone straffa si

Tyding og bruk

sitje i fengsel;

bøte for ei misferd;

Sjå: straff

Artikkelside

straffeanstalt

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

anstalt eller bygning for lovbrytarar som har fått fengselsstraff eller straffarbeid;

fengsel (2)

Artikkelside

straffange, straff-fange

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som sonar ei straff i fengsel

Artikkelside

straff

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

rådgjerd eller gjengjeld for brotsverk, misgjerd eller ulydnad;

refsing, tukting

Døme

mild straff;
få straff som fortent

- disiplinærstraff
- dødsstraff
- fengselsstraff
- tilleggsstraff

Faste uttrykk

sone straffa si
sitje i fengsel;
bøte for ei misferd

Artikkelside

sitje, sitte

sitja, sitta

verb

kløyvd infinitiv: -a

Opphav

norrønt sitja

Tyding og bruk

kvile setet eller bakdelen med overkroppen meir eller mindre oppreist
Døme
- sitje på ein stol;
- katten sit ute på trappa
setje seg
Døme
- vil du ikkje sitje?
vere plassert
Døme
- sitje øvst ved bordet
vere i verksemd med eller halde på med i sitjande stilling
Døme
- sitje og arbeide
stå roleg, vere i kvilestilling
Døme
- hønene sit på vaglet;
- det sat ei fluge i taket
bu, opphalde seg, vere
Døme
- sitje att med mange barn;
- sitje i fengsel;
- nøkkelen sat i låsen;
- redsla sat i han;
- han sat heime heile dagen;
- ho sat på garden så lenge ho levde;
- lua sat på snei;
- det sit eit godt hovud på den guten
vere fast
Døme
- slå i ein spikar så han sit;
- sjukdomen sat lenge i;
- ha mistanken sitjande på seg
stå føre ei viss verksemd
Døme
- sitje i billettluka;
- sitje i ei nemnd;
- sitje med makta;
- sitje på Stortinget
- brukt som adjektiv:
  den sitjande regjeringa
ha rett storleik;
høve, passe
Døme
- dressen sit som støypt
slite med jamn bruk
Døme
- sitje hol i buksebaken;
- sitje ned ein sofa

Faste uttrykk

sitje ... i det
vere i ei viss økonomisk stode
han sit godt i det;
familien sat svært dårleg i det
sitje att
måtte bli att på skulen etter skuletid som straff;
sitje igjen
sitje igjen
måtte bli att på skulen etter skuletid som straff;
sitje att
sitje inne
vere i fengsel
sitje langt inne
vere vanskeleg å oppnå
sigeren sat langt inne
sitje med
ha eller disponere noko
sitje med armane i kross
vere passiv
sitje modell
posere (2)
sitje ned
setje seg ned
sitje oppe
vere oppe om natta
sitje på
- sitje inne med, ha
- tvihlade på noko
- få skyss
sitje som eit skot
passe perfekt;
vere ein fulltreffar
dressen sit som eit skot;
musikken sat som eit skot

Artikkelside

sperre inne

Tyding og bruk

Sjå: sperre

stengje inne;
isolere;
jamfør innesperra (1)
setje i fengsel;
jamfør innesperra (2)

Artikkelside

Resultat per side: