Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 32 oppslagsord

dato

substantiv hankjønn

Opphav

frå latin ‘(det) som er gjeve’, bøyingsform av datum

Tyding og bruk

(nummer for) viss dag (i månaden)
Døme
- på same dato;
- ein passande dato;
- datoen i dag;
- seie ein eksakt dato;
- finne ein endeleg dato til arrangementet;
- oppgje stad og dato
tid for opphav (1)
Døme
- problemet er ikkje av ny dato;
- ein tradisjon av gammal dato

Faste uttrykk

dags dato
i dag
per dags dato;
til dags dato har det ikkje hendt;
avtalen gjeld frå dags dato
gå ut på dato
1. gå over haldbarheitsdatoen
  vara har gått ut på dato;
  ete mat som har gått ut på dato
2. bli foraldra, gammaldags eller avleggs
  meiningar som har gått ut på dato;
  togskjenene har for lengst gått ut på dato
setje ein dato
bestemme kva dag noko skal skje
setje ein dato for bryllaupet;
arrangøren har ikkje sett ein dato enno

Artikkelside

dag

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt dagr; samanheng med døgn

Tyding og bruk

del av døgnet da det er lyst
Døme
- dag og natt;
- dagen gryr;
- langt på dag;
- han kom utpå dagen
brukt i helsing
Døme
- god dag!
- ha ein fin dag!
arbeidsdag
Døme
- arbeide full dag;
- vere ferdig for dagen
døgn som tidsrom
Døme
- ein dags tid;
- om 14 dagar;
- året har 365 dagar
døgn som tidspunkt;
dato
Døme
- kva for dag har vi i dag?
- tredje dag jul;
- til lykke med dagen!
- ord for dagen
brukt om ubestemt fastsetjing av tid
Døme
- frå den dagen;
- ein svart dag;
- ein dag hende det
tid nett no
Døme
- enno i dag;
- ungdomen av i dag;
- dagens problem
i fleirtal: brukt om tidbolk
Døme
- i dei dagar;
- i gamle dagar;
- han har gode dagar;
- huset har sett betre dagar
i fleirtal: liv, levetid
Døme
- ho er blitt berømt på sine gamle dagar
brukt som etterledd i fleirtal i nemning på arrangement, tilskiping som varer to dagar eller meir
Døme
- Olavsdagane

Faste uttrykk

all sin dag
all si tid;
heile livet
han var stokk konservativ all sin dag
dagen lang
heile dagen
ho jobba dagen lang for å bli ferdig til fristen
dags dato
i dag
per dags dato;
til dags dato har det ikkje hendt;
avtalen gjeld frå dags dato
den dag i dag
ennå
kva som skjedde med han, veit ho ikkje den dag i dag
ein av dagane
med det første;
snart
restlageret kjem til å bli seld ut ein av dagane
gje ein god dag i
ikkje bry seg om;
gje blaffen i
han gav ein god dag i arbeidet sitt
ha dagen
vere heldig;
lykkast
for å vinne, må ein ha dagen
her ein dag
nyleg
han ringde henne her ein dag
i alle dagar
brukt i uttrykk for undring
i alle dagar, kva er dette for noko?
kva i alle dagar skulle dei gjere no?
kvifor i alle dagar skulle vi gjere det?
i desse dagar
no, kva dag som helst
klart som dagen
innlysande
no minnest eg alt klart som dagen
kome for dagen
bli funnen eller kjend
eit stort arkiv har kome for dagen
leggje for dagen
vise
studentane har lagt for dagen ei stor interesse
no om dagen
no for tida
no til dags
no for tida
opp i dagen
1. på jordyta;
  synberr
  plastleidninga ligg opp i dagen
2. tydeleg, klart fram
  løyndomane kjem opp i dagen
sjå dagen
bli til
damelaget såg dagen i 2010
sjå dagens lys
1. bli fødd
2. bli til røyndom;
  bli skapt
  jazzfestivalen såg dagens lys i 1964
ta av dage
drepe
vere dags for
vere tid for eller på tide med
år og dag
lang tid
det er år og dag sidan eg såg han

Artikkelside

utskrivingsdato

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

dato for utskrivinga av eit bestemt skriv;

utferdingsdato

Artikkelside

tidspunkt

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

(fastsett) tid (1, 3), klokkeslett, dato eller liknande
Døme
- traktaten tek til å gjelde på eit bestemt tidspunkt
augeblink (2), stund (1)
Døme
- det var eit velvalt tidspunkt for å opne butikk

Artikkelside

poststempel

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

stempel med dato og namn på poststad (1) trykt på postsending

Artikkelside

postdatere

postdatera

verb

Opphav

av post-

Tyding og bruk

setje ein seinare dato enn den verkelege på brev, dokument eller liknande;

motsett antedatere

Artikkelside

gå ut på dato

Tyding og bruk

Sjå: dato

gå over haldbarheitsdatoen
Døme
- vara har gått ut på dato;
- ete mat som har gått ut på dato;
- denne mjølka er utgått på dato
bli foraldra, gammaldags eller avleggs
Døme
- meiningar som har gått ut på dato;
- togskjenene har for lengst gått ut på dato;
- dette systemet er utgått på dato

Artikkelside

termin

substantiv hankjønn

Opphav

frå tysk; av latin terminus ‘grense’

Tyding og bruk

avgrensa tidsrom
Døme
- butikken gjekk i pluss i første termin
- - budsjettermin
  - forskingstermin
fastsett tidsfrist;
forfallsdag
Døme
- avdraga er fordelte på fleire terminar
sum (avdrag eller renter) som ein skal betale innan termin (2)
Døme
- betale førre termin
rekna dato for fødsel (1)
Døme
- ho har termin i slutten av juni;
- barnet kom to dagar før termin