Avansert søk

Enkelt søk

Nynorskordboka 286 oppslagsord

idrett

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt íþrótt

Tyding og bruk

kroppsøving, særleg slik som krev kroppsleg dugleik, styrke og/eller uthald;
sport (1)
Døme
- drive idrett;
- idretten treng større løyvingar
om eldre forhold: form for åndeleg eller kroppsleg verksemd
Døme
- dei gamle idrettane holmgang og diktekunst

Artikkelside

veksling

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å veksle (1) pengar
Døme
- ha småpengar til veksling;
- veksling av dollar til kroner
skifte (1, 1) mellom ulike aktivitetar, tilstandar, gjenstandar og liknande
Døme
- vekslinga mellom dag og natt
i idrett: det å veksle (4) i ein stafett (2);
stad der ein vekslar
Døme
- miste stafettpinnen i vekslinga;
- tilskodarane samla seg ved vekslinga
ledd eller mekanisme som skiftar retning, rørsle, kraft eller liknande

Artikkelside

veksle

veksla

verb

Opphav

frå tysk, jamfør norrønt víxla ‘byte’; sjå veksel

Tyding og bruk

byte (3, 2) pengesetlar, mynt eller verdipapir med ein bestemt verdi til setlar, mynt eller verdipapir med ein annan pålydande, men same samla verdi, til dømes frå setlar til mynt;
byte (3, 2) ein pengesum i ein valuta (1) til same verdi i ein annan valuta
Døme
- veksle ein tiar i to femmarar;
- veksle inn punda i norske pengar
gjensidig gjere same handling;
gje eller yte kvarandre noko gjensidig;
utveksle
Døme
- dei veksla blikk;
- ho vekslar alltid eit par ord med personalet;
- det vart veksla skot
skifte (2, 1) eller byte (3, 2) mellom to eller fleire aktivitetar, tilstandar, gjenstandar og liknande
Døme
- sol veksla med regn;
- veksle mellom teori og praksis;
- det veksla mellom smil og tårer
i idrett: skifte frå ein utøvar til ein annan i ein stafett (2);
avløyse kvarandre
i skeiseløp: skifte bane under eit løp, frå indre til ytre eller omvendt

Faste uttrykk

veksle på/om
stadig byte på
dei veksla på å vere den beste i klassa;
dei vekslar om å ha ordet

Artikkelside

utklassing

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

særleg i idrett: det å vinne stort over nokon;

jamfør utklasse

Døme

4–0 er rein utklassing

Artikkelside

uavgjord

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er avgjord (2)
Døme
- saka er uavgjord
i idrett: som står eller endar med same resultat for dei konkurrerande partane
Døme
- ein uavgjord kamp;
- til pause stod det uavgjord
- brukt som adverb:
  spele uavgjort 2–2

Artikkelside

barneidrett

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

organisert idrett for barn

Døme

ei ekstraløyving til barneidretten i kommunen;
barneidretten skal vere prega av leik

Artikkelside

forsvarsspelar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

i idrett: spelar som har plass i forsvaret på eit lag;

forsvarar (3)

Artikkelside

vekt

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt vekt; frå lågtysk

Tyding og bruk

kraft som ein lekam verkar på eit underlag med;
tyngd (1)
Døme
- gå opp i vekt;
- selje fisk etter vekt;
- bere vekta av noko;
- leggje vekta si på senga;
- fordele vekta på båe sider av båten;
- flytte vekta over på det andre beinet
- - eigenvekt
  - fødselsvekt
  - kroppsvekt
  - nettovekt
  - slaktevekt
i overført tyding: kjenslemessig byrd;
tyngd (4)
Døme
- slite under vekta av ansvaret;
- kjenne vekta av eit langt liv
vektsystem
Døme
- bruke titalssystemet i mål og vekt
så mykje av ei vare som ein veg i éin gong
Døme
- ei vekt smør
reiskap eller instrument til å vege (2, 1) med
Døme
- leggje noko på vekta;
- bruke ei vekt for å få rett mengd mjøl
- - badevekt
  - fjørvekt
  - skålvekt
gjenstand med ei viss vekt, brukt til å trene kroppsstyrke med
Døme
- trene med vekter;
- lyfte vekter
i astrologi: person som er fødd i stjerneteiknet Vekta (mellom 24. september og 23. oktober)
Døme
- han er vekt
i idrett: vektklasse i visse idrettar, særleg kampidrettar
- - bantamvekt
  - cruiservekt
  - flugevekt
  - lettvekt
  - tungvekt

Faste uttrykk

i laus vekt
om vare: som ikkje er pakka og vegen på førehand
selje grønsaker i laus vekt;
prisen på matpoteter i laus vekt
leggje vekt på
la (noko) telje sterkt;
gje stor viktigheit
ho legg vekt på erfaring;
ved tilsetting blir det lagt vekt på personlege eigenskapar;
partiet legg vekt på økonomisk likskap

Artikkelside

dra, drage

draga

verb

kløyvd infinitiv: draga

Opphav

norrønt draga

Tyding og bruk

trekkje (1), føre frå ein stad til ein annan;
rykkje (til seg)
Døme
- dra vogna;
- dra nokon i erma;
- dra nokon i håret;
- dra gardina for;
- dra gardina frå;
- dra garn;
- dra sei;
- dra skit inn i stova;
- dra ut ei tann;
- dra opp til uvêr;
- hale og dra;
- dra attende eit framlegg;
- dra tilbake ein hær;
- gardinene var dregne for;
- dra lodd;
- dra lut
hale, slepe (noko tungt);
dragse
Døme
- dra på bagasje
fare lausleg over med handa;
stryke
Døme
- dra handa over andletet
ta våpen ut av slira (og truge med)
Døme
- dra kniven;
- dra sverdet
risse, markere
Døme
- dra ein strek;
- dra ei grense;
- dra opp retningslinjer;
- dra samanlikningar
gjere lenger;
strekkje (2, tøye
røre på muskel for å uttrykkje kjensle
Døme
- dra på akslene;
- dra på smilebandet
verke tillokkande (på);
samle
Døme
- byen dreg;
- dra fulle hus
gjere haltande rørsle
Døme
- dra føtene etter seg
drive (3, 6)
Døme
- motoren dreg saga;
- dra slipesteinen
i idrett: leie, føre (i ei gruppe på fleire)
Døme
- Kvalheim drog feltet halve løpet
subtrahere, trekkje (12)
Døme
- dra 3 frå 5
suge, trekkje (til seg)
Døme
- dra anden;
- dra pusten;
- magneten dreg jernet til seg;
- omnen dreg godt;
- skoa dreg vatn;
- skoa dreg fukt
vinne, samle
Døme
- dra lærdom;
- dra nytte av;
- dra renter;
- dra smør av kyrne
utleie, rekne (ut)
Døme
- dra kjensel på;
- dra konklusjonar;
- dra slutningar;
- dra ut kvadratrota;
- dra i tvil
mone, forslå
Døme
- mengda dreg;
- jamnen dreg
reise (3, fare (2
Døme
- dra bort;
- dra ut;
- dra på tur;
- dra sin veg;
- dra i krigen

Faste uttrykk

dra etter seg
1. føre (noko) med seg
2. ha som verknad
dra fram
gjere kjend, poengtere (moment)
dra frå
1. reise frå;
  forlate (1)
  eg vil ikkje dra frå deg
2. gjere avstand større
  dra frå konkurrentane
3. føre til sides
  han drog frå gardinene og kika ut
dra i hop
1. i overført tyding: semjast, samarbeide
  dei dreg godt i hop
2. samle; skye over
dra i langdrag
vare lenge
saka drog i langdrag
dra inn
1. blande inn (moment til dømes)
2. oppheve, avskipe, beslagleggje
dra innover seg
utsetje seg for, få
dra innpå
gjere avstand mindre
dra innpå hovudfeltet
dra lasset
gjere det meste av arbeidet
han måtte dra lasset aleine
dra nytte av
bruke til nytte for seg
dra oppi åra
eldast
dra over
skye over
dra over med
bere over med, tolerere
dra på
skunde seg
dra på det
snakke seint, vere sein med å svare
dra på åra
eldast
dra seg
1. dovne seg
  han låg og drog seg
2. auke, vekse
dra seg attende
bryte sambandet med omgangskrins eller liknande
dra seg bort
flytte seg;
kreke seg
han drog seg bort til glaset
dra seg fram
flytte seg;
kreke seg
han drog seg fram til døra
dra seg til
1. gå mot eit høgdepunkt;
  bli alvor
  kampen vil dra seg til også om tredjeplassen
2. kome seg, friskne
dra seg unna
bryte sambandet med omgangskrins eller liknande
dra seg ut
avslutte arbeid, innsats eller liknande;
ikkje lenger delta i
dra seg ut av krigen;
dra seg ut av selskapslivet
dra sin siste sukk
døy (1)
dra til
1. slå (nokon), gje eit slag
  han drog til henne
2. stramme
  ho drog til tauet
dra til ansvar
gjere (nokon) ansvarleg
dra ut
1. vare lenge
2. hale ut
  dra ut tida
dra veksel på
ha fordel av;
tene på
ein vil dra vekslar på det datafaglege miljøet
kome dragande med
fortelje, presentere (noko uønskt)
kome dragande med ei historie;
kome dragande med kritikk
liggje og dra seg
late seg
dei låg og drog seg til lunsj

Artikkelside

symjar, svømmar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

person som kan symje (1), særleg om person som driv symjing som idrett

Døme

ho er ein god symjar;
eit stemne for dei beste symjarane i landet

Artikkelside

Resultater per side: