Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
31 treff

Nynorskordboka 31 oppslagsord

gjeng

substantiv hankjønn

Opphav

av engelsk gang

Tyding og bruk

  1. gruppe arbeidarar som er saman om eit arbeid;
  2. gruppe personar som held saman;
    Døme
    • vere med i gjengen;
    • den faste gjengen;
    • ein gjeng med ungdomar
  3. gruppe som driv med kriminalitet eller annan lyssky verksemd;
Artikkelside

gjenge 2

gjenga

verb

Tyding og bruk

lage gjenge (1, 2) (på)
Døme
  • gjenge opp eit røyr;
  • bolten er dårleg gjenga
Artikkelside

vaksen 2

adjektiv

Opphav

norrønt vaxinn, av vaxa ‘vekse’

Tyding og bruk

  1. som har nådd si fulle kroppslege mogning;
    som har nådd myndigalder;
    til skilnad frå mindreårig
    Døme
    • eit vakse menneske;
    • i vaksen alder;
    • aldri bli skikkeleg vaksen;
    • ein vaksen hannkatt
    • brukt som substantiv: jamfør vaksen (1
      • seie ifrå til dei vaksne;
      • dei vaksne er heime
  2. som er sett saman av vaksne personar
    Døme
    • huset høver for eit vakse par med eller utan ungar;
    • ein vaksen gjeng
  3. som ein forbind med vaksne personar
    Døme
    • snakke med vaksen stemme
    • brukt som adverb:
      • det var vakse gjort av henne
  4. stor eller vanskeleg
    Døme
    • det vart ei vaksen oppgåve å få overtydd dei;
    • ein vaksen porsjon
  5. som har vakse slik eller slik
    Døme
    • fint vaksen
  6. brukt som forsterkande adverb: særs, svært
    Døme
    • det var vakse morosamt

Faste uttrykk

  • godt vaksen
    som har relativt høg alder
    • då eg vart pensjonist, kjende eg meg godt vaksen;
    • grannen er ei godt vaksen dame
Artikkelside

valdeleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som skjer eller blir utført med brutal makt eller vald (2, 1);
    som inneheld mykje vald
    Døme
    • ein valdeleg revolusjon;
    • demonstrasjonen enda i ein valdeleg samanstøyt;
    • filmen er svært valdeleg
  2. som bruker eller er tilbøyeleg til å bruke vald
    Døme
    • ein valdeleg person;
    • ein kriminell og valdeleg gjeng
Artikkelside

festløve

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

person som festar (3 mykje;
jamfør løve (3)
Døme
  • ein gjeng bråkete festløver;
  • eg er inga festløve
Artikkelside

sleng 2

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

Artikkelside

veninnegjeng, venninnegjeng

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

gjeng (2) med veninner
Artikkelside

kule 2

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt kúla ‘kul, hevelse’

Tyding og bruk

  1. rund utvekst på tre
  2. Døme
    • ei hard kule
  3. Døme
    • heile kula
  4. omgang i spel
    Døme
    • ei kule poker
  5. varp, storfangst
    Døme
    • ei heil kule

Faste uttrykk

  • gå ei kule varmt
    bli ein oppheita situasjon;
    kome til ein konfrontasjon med høg temperatur
    • når det vart for mykje stress, kunne det gå ei kule varmt
Artikkelside

vinnarskalle

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. mentale eigenskapar som trengst for å vinne;
    Døme
    • ho har både talent og vinnarskalle
  2. person med vinnarskalle (1)
    Døme
    • ein gjeng med vinnarskallar
Artikkelside

uoppdregen

adjektiv

Tyding og bruk

som ter seg uhøvisk;
som har dårleg oppdraging (2);
motsett veloppdregen
Døme
  • ein gjeng uoppdregne gutungar
Artikkelside