Avansert søk

Nynorskordboka 192 oppslagsord

fjerne 2

fjerna

verb

Tyding og bruk

ta bort, få unna
Døme
- fjerne flekker;
- ho fjerna sakene sine
avsetje (1)
Døme
- fjerne nokon frå stillinga

Faste uttrykk

fjerne seg
kome bort (frå);
forsvinne
fjerne seg frå det gamle miljøet

fjerne 1

substantiv hankjønn eller inkjekjønn

Tyding og bruk

det å vere fjern;

noko som er fjernt;

jamfør jordfjerne

fjern

adjektiv

Opphav

gjennom eldre dansk fjær, frå lågtysk vern(e); jamfør norrønt fjar(ri)

Tyding og bruk

som ligg langt unna
Døme
- fjerne himmelstrok;
- fjerne slektningar;
- dette verkar fjernt for meg;
- det har eg ikkje den fjernaste idé om
- brukt som substantiv
  frå fjern og nær;
  sjå noko i det fjerne
langt unna i tid
Døme
- i ei fjern fortid
tankespreidd, åndsfråverande;
utilnærmeleg
Døme
- du verkar så fjern;
- vere fjern i blikket

ustell

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

dårleg stell;

dårleg styring;

vanrøkt, uorden

Døme

det er berre ustell på garden;
fjerne ustellet i hagen

rette 3

retta

verb

Opphav

same opphav som rette (

Tyding og bruk

rå bot på;
hjelpe, betre
Døme
- rette på eit mishøve;
- vi skal sørgje for at vi rettar opp dei feila vi har gjort
fjerne eller peike på feil og manglar;
korrigere
Døme
- rette trykkfeil;
- læraren retta stilar;
- rette på uttale;
- skrivefeila bør rettast
jamne seg, kome seg, bli bra
Døme
- det rettar seg vel

Faste uttrykk

rette bakar for smed
la noko gå ut over ein uskuldig person

taue

taua

verb

Opphav

av engelsk tow

Tyding og bruk

dra (1), slepe (, 1), særleg skip eller bilar

Døme

etter ulykka vart bilen taua til nærmaste verkstad;
Kystvakta tauer skipet mot land

Faste uttrykk

taue bort
fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;
taue inn (1)
politiet har makt til å taue bort ulovleg parkerte bilar
taue inn
1. fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;
  taue bort
  kommunen må taue inn bilar utan skilt
2. bringe inn til politistasjonen;
  pågripe
  dei som ikkje oppførte seg bra, vart taua inn av politiet
3. få fatt i;
  fange (3, 2)
  vi prøvde å taue inn ein ny kasserar i foreininga

taue inn

Tyding og bruk

Sjå: taue

fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;
taue bort
Døme
- kommunen må taue inn bilar utan skilt
bringe inn til politistasjonen;
pågripe
Døme
- dei som ikkje oppførte seg bra, vart taua inn av politiet
få fatt i;
fange (3, 2)
Døme
- vi prøvde å taue inn ein ny kasserar i foreininga

vike 1

vika

verb

Opphav

norrønt víka, víkja

Tyding og bruk

dra seg bort frå;
flytte seg til sides eller attende
Døme
- fienden vik attende;
- vike av frå kursen;
- blikket hennar veik til sides;
- sjå på noko utan å vike med blikket
fjerne seg til føremon for noko anna;
gje bort, overlate (3), avstå (2)
Døme
- vike plassen som leiar;
- solskinet fekk vike for regn og ruskevêr;
- eg lyt vike for å sleppe til andre;
- andre omsyn måtte vike for kortsiktig avkastning;
- den koselege gata måtte vike for store kontorbygg;
- dagen måtte vike for natt
ikkje handle eller vere i tråd med noko;
unnlate å følgje opp eller ta tak i noko
Døme
- vike frå ansvaret sitt;
- bli tvinga til å vike frå eigne prinsipp;
- boka vik unna det verkelege spørsmålet
ikkje kome i vegen for;
stanse og vente på;
jamfør vikeplikt
Døme
- ein må vike for ambulansen;
- her må bilar vike for syklistar;
- normalt skal ein vike for trafikk frå høgre;
- motorbåtar skal vike for seilskuter
gje etter for;
bøye av
Døme
- vike for lova;
- til slutt måtte ho vike av for presset;
- eg vik ikkje ein millimeter

Faste uttrykk

på vikande front
i ferd med å gje opp, gje etter eller liknande;
på defensiven

taue bort

Tyding og bruk

fjerne eit køyretøy frå ein stad ved hjelp av bergingsbil eller liknande;

Sjå: taue

Døme

politiet har makt til å taue bort ulovleg parkerte bilar

segl 2

substantiv inkjekjønn

Opphav

norrønt segl

Tyding og bruk

stor duk (1), ofte trekanta eller firkanta, som er festa i ei mast (1) eller liknande på ein båt, eit skip eller anna fartøy, og som fangar vinden og driv fartøyet framover
Døme
- vinden fylte segla
- - bramsegl
  - råsegl
  - skværsegl
utspent duk eller presenning som skal fange opp noko, eller som skal verne mot noko
- - brannsegl
  - solsegl

Faste uttrykk

berge/stryke/reve segl
1. ta inn segla eller minske storleiken på segla på eit fartøy
  mannskapet reva segla;
  vi må berge segla i dette vêret;
  dei strauk segla for å få kontroll over skipet
2. setje ned tempoet, bremse
for fulle segl
1. med alle segla heiste og dermed i høg fart
  skonnerten kom mot oss for fulle segl
2. med stor fart, kraft og energi
  julesalet går for fulle segl
setje alle segl til
1. ha alle segla heiste og dermed segle i stor fart
2. setje alle krefter inn;
  setje alle klutar til
  dei har sett alle segl til for å stoppe fråflytjinga
setje segl
1. heise segla på eit fartøy opp sånn at det kan segle
2. setje i gang, starte
ta rev i segla
1. trekkje felt i eit segl ned mot bommen for å få mindre seglflate
2. gå meir varsamt fram;
  moderere seg
under segl
på reise;
undervegs
fullriggaren var under segl mot fjerne strender
vind i segla
medgang;
suksess
firmaet har vind i segla for tida

Resultater per side: