Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
10 treff

Nynorskordboka 10 oppslagsord

elende

substantiv inkjekjønn

Uttale

eˊlende eller  elenˊde

Opphav

frå tysk; jamfør elendig

Tyding og bruk

elendig tilstand;
Døme
  • naud og elende;
  • det overveldande elendet
Artikkelside

daude 1, død 1

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt dauði, dauðr; samanheng med døy

Tyding og bruk

  1. det å døy;
    Døme
    • eit liv etter døden;
    • døme til døden;
    • trufast inn i døden;
    • li ein smertefri død;
    • geita er dauden nær
  2. personifisering av daude (1, 1)
    Døme
    • stå andlet til andlet med døden;
    • dauden treffer oss alle;
    • bli innhenta av dauden
  3. noko som valdar daude (1, 1);
    Døme
    • dette blir min død;
    • bli straffa med døden
  4. i overført tyding: noko som forsvinn eller tek slutt;

Faste uttrykk

  • død og forderving
    ulukkeleg lagnad;
    misere, elende, liding
    • det lukta død og forderving;
    • bringe død og forderving;
    • spå død og forderving
  • døy ein naturleg død
    døy av sjukdom (i høg alder) utan uvanlege omstende
    • ho døydde truleg ein naturleg død;
    • dei fleste vil døy ein naturleg død
  • gå i døden for
    friviljug ofre livet for
    • gå i døden for menneskeverdet
  • liggje for døden
    vere døyande;
    liggje på dødsleiet
    • liggje for døden i ei veke;
    • det året han låg for døden
  • med døden til følgje
    som valdar død (1
    • ei ulykke med døden til følgje;
    • lekamsskading med døden til følgje
  • på død og liv
    same kva det kostar;
    med naudsyn;
    absolutt (2, 2), plent (1)
    • dei skal på død og liv på fjellet i ferien;
    • katta skal på død og liv vaske seg
  • på liv og død
    som gjeld livet;
    som står om overleving
    • ein kamp på liv og død
  • sjå døden i auga
    vere nære å døy
    • fiskarane har sett døden i auga mange gongar før;
    • dei såg døden i auga, men overlevde
  • til døde
    (gjere noko) med døden som resultat
    • svelte seg til døde;
    • trene seg til døde
  • til sin død
    heilt til ein døyr
    • bu åleine til sin død;
    • halde fast ved noko til sin død;
    • leve lykkeleg til sin død
Artikkelside

stakkarsdom

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

særs dårleg, særleg fattigsleg tilstand;
Døme
  • det var berre stakkarsdomen hos dei
Artikkelside

forderving

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

Faste uttrykk

  • død og forderving
    ulukkeleg lagnad;
    misere, elende, liding
    • det lukta død og forderving;
    • bringe død og forderving;
    • spå død og forderving
Artikkelside

låkskap

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

det å vere låk;
sjukdom, elende
Artikkelside

naudardom

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt nauðar- i samansetningar

Tyding og bruk

  2. Døme
    • leve i armod og naudardom
Artikkelside

misere

substantiv hokjønn

Uttale

misæˋre

Opphav

frå fransk; av latin miseria, av miser ‘ulykkeleg’

Tyding og bruk

ulykkeleg situasjon;
elende, naud
Døme
  • ei økonomisk misere
Artikkelside

jammer

substantiv hankjønn

Opphav

frå lågtysk eller tysk

Tyding og bruk

  1. det å jamre;
    jamring, ynk (1)
    Døme
    • høyre gråt og jammer;
    • ein stadig jammer over skattar og avgifter
  2. elendig stode, ulykke (2)
    Døme
    • verda er full av jammer og elende
Artikkelside

jammerdal

substantiv hankjønn

Opphav

etter latin in valle lacrymarum ‘i tåredalen’

Tyding og bruk

stad eller tilvære prega av elende, liding og sorg, særleg brukt om det jordiske tilværet i motsetnad til livet i himmelen
Døme
  • bli frelste frå denne verdas jammerdal;
  • dei utvandra frå jammerdalen for godt
Artikkelside

drukkenskap

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. det å vere avhengig av alkohol;
    Døme
    • livet hans var prega av drukkenskap og elende
  2. stort inntak av alkohol;
    Døme
    • få bot for drukkenskap
Artikkelside