Avansert søk

Enkelt søk

Bokmålsordboka 537 oppslagsord

mat

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt matr

Betydning og bruk

føde (1, særlig i tillaget stand;
kost (3, 1), kosthold
Eksempel
- mat og drikke;
- takke for maten;
- spise kald mat;
- han liker å lage mat;
- vi må få oss litt mat før vi går ut
- - brødmat
  - innmat
  - skolemat
måltid
Eksempel
- vi må få ferdig denne oppgaven før maten
brødskive
Eksempel
- ha ost på maten
mette (1;
næring (1)
Eksempel
- det er lite mat i suppa;
- det kommer mat i kornet

Faste uttrykk

be for maten
be bordbønn
mat for mons
mat som en har ønsket seg;
noe en liker ekstra godt;
godbit
dette er sannelig mat for mons!

Artikkelside

mate

verb

Betydning og bruk

putte mat i munnen på;
gi mat;
fôre
Eksempel
- mate spedbarnet med skje;
- pasienten må mates;
- hun mater hønene
forsyne med materiale, råstoff eller lignende
Eksempel
- mate en datamaskin med opplysninger

Faste uttrykk

mate seg
om korn: få kjerne (1, 1);
modnes

Artikkelside

wokke, vokke

verb

Uttale

våk`ke

Betydning og bruk

steke mat i en wok (1)

Eksempel

wokke grønnsaker

Artikkelside

våt

adjektiv

Opphav

norrønt vátr; beslektet med vann (

Betydning og bruk

som inneholder mye vann eller annen væske;
som er gjennomtrengt av vann eller annen væske;
bløt (2, 1)
Eksempel
- våte klær;
- hunden var våt i pelsen;
- være våt til skinnet;
- regnet gjorde håret hennes helt vått;
- ungene var dryppende våte;
- vasse gjennom en våt myr;
- snøen var kliss våt
som er dekket av vann eller væske
Eksempel
- saften laget en våt flekk på gulvet;
- fingeren var våt av blod;
- asfalten var våt;
- øynene hans var våte
som har mye nedbør;
regnfull
Eksempel
- en våt sommer;
- et vått klima

Faste uttrykk

det våte element
vann, væske; sjø, hav
verken vått eller tørt
verken drikke eller mat
han hadde ikke fått i seg verken vått eller tørt
våt drøm
- erotisk drøm som leder til seksuell opphisselse eller sædavgang
  ha våte drømmer om sin utkårede
- stort ønske som sannsynligvis ikke går i oppfyllelse;
  ønskedrøm
  sol og badetemperaturer er foreløpig bare en våt drøm

Artikkelside

vårknipe

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Betydning og bruk

vanskelighet om våren, særlig mangel på mat og fôr

Eksempel

den sene våren førte til vårknipe i landbruket

Artikkelside

villris

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

plante i gressfamilien med korn som minner om ris (, 1), og som brukes til mat

Artikkelside

vellaget, vellagd, vellaga

adjektiv

Opphav

av vel (

Betydning og bruk

som er laget på en god måte;

av høy kvalitet;

utmerket, god, bra

Eksempel

vellaget mat;
filmen var særdeles vellaget

Artikkelside

velassortert

adjektiv

Opphav

av vel ( og assortere

Betydning og bruk

som har rikholdig og godt utvalg av varer, gjenstander, mat eller lignende

Eksempel

en velassortert forretning;
et velassortert koldtbord

Artikkelside

vellevnet

substantiv intetkjønn

Opphav

av vel (

Betydning og bruk

overdådig levevis med hensyn til mat og drikke

Eksempel

være bortskjemt etter mange års vellevnet

Artikkelside

velfødd

adjektiv

Betydning og bruk

som får godt med mat;

i godt hold

Eksempel

få et velfødd barn;
en velfødd gris

Artikkelside

Nynorskordboka 625 oppslagsord

mat

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt matr

Tyding og bruk

føde (1, særleg i tillaga stand;
kost (3, 1), kosthald
Døme
- mat og drikke;
- takke for maten;
- ete kald mat til lunsj;
- eg lagar det meste av maten heime;
- no må vi få oss litt mat
- - boksemat
  - hundemat
  - skulemat
måltid
Døme
- ta seg ein kvil etter maten
brødskive
Døme
- ha ost på maten
mette (1;
næring (1)
Døme
- det er lite mat i suppa;
- det kjem mat i kornet

Faste uttrykk

be for maten
be bordbøn
mat for mons
mat som ein har ynskt seg;
noko ein liker ekstra godt;
godbit
pannekaker er jammen mat for mons!

Artikkelside

mate

mata

verb

kløyvd infinitiv: -a

Opphav

av mat

Tyding og bruk

putte mat i munnen på;
gje mat;
fôre
Døme
- mate spedbarnet med skei;
- den sjuke lyt matast;
- han matar hønene
forsyne med materiale, råstoff eller liknande
Døme
- mate ein datamaskin med opplysningar

Faste uttrykk

mate seg
om korn: få kjerne (1);
mognast

Artikkelside

korkje vått eller tørt

Tyding og bruk

korkje mat eller drikke;

Sjå: våt

Døme

dei vart ikkje serverte korkje vått eller tørt

Artikkelside

wokke, vokke

wokka, vokka

verb

Uttale

våk`ke

Tyding og bruk

steikje mat i ein wok (1)

Døme

wokke grønsaker på høg varme

Artikkelside

våt

adjektiv

Opphav

norrønt vátr; samanheng med vatn

Tyding og bruk

som er gjennomtrengd av vatn eller anna væske;
som inneheld mykje vatn eller anna væske;
blaut (1)
Døme
- våte klede;
- hunden var våt i pelsen;
- vere våt til skinnet;
- ein våt klut;
- det våte håret klistra seg mot panna;
- graset var vått av dogg;
- vasse gjennom våte myrer;
- skoa var kliss våte
som er dekt av vatn eller væske
Døme
- det var vått på bakken;
- hendene var våte av gjørme;
- auga hennar var våte
som har mykje nedbør;
regnfull
Døme
- ein våt sommar;
- eit vått klima

Faste uttrykk

det våte elementet
vatn, væske;
sjø, hav
korkje vått eller tørt
korkje mat eller drikke
dei vart ikkje serverte korkje vått eller tørt
våt draum
- erotisk draum som leier til seksuell opphissing eller sædavgang
  i puberteten hadde han ofte våte draumar
- stort ynske som med sannsyn ikkje blir stetta
  ha ein våt draum om å vinne OL-gull

Artikkelside

vårknipe

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

knipe om våren, særleg mangel på mat og fôr

Døme

no er det vårknipe i landbruket grunna sein vår

Artikkelside

villris

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

plante i grasfamilien med korn som minner om ris (, 1), og som blir brukt til mat

Artikkelside

på ville vegar

Tyding og bruk

Sjå: vill

på ein stad der ein ikkje skal vere;
på avvegar
Døme
- gjerdet vart øydelagt av ein bil på ville vegar;
- treffe på ein grevling på ville vegar
på villspor når det gjeld moral, fornuft, fakta eller liknande
Døme
- når vanlege folk ikkje har råd til mat, då er vi på ville vegar;
- eg er redd ho har hamna på ville vegar i livet

Artikkelside

vill

adjektiv

Opphav

norrønt villr

Tyding og bruk

som veks eller lever i fri naturtilstand;
udyrka, utamd
Døme
- ville planter og dyr;
- temje ein vill hest;
- ville hundar
- brukt som adverb:
  denne planta veks ikkje vilt;
  det finst plassar der kattar lever vilt
aud, ulendt
Døme
- på ville fjellet;
- ville og forrivne fjell;
- eit vilt landskap
som ikkje kan orientere seg;
forvilla (1)
Døme
- gå seg vill
- - døgnvill
  - rådvill
som manglar kontroll eller hemningar;
styrlaus, kaotisk, oppjaga (2)
Døme
- ein vill dans;
- kampen vart villare og villare;
- vere på vill flukt;
- vill av raseri;
- vere vill etter tobakk;
- føre eit vilt liv;
- dei ulike meldingane skapte vill forvirring
- brukt som adverb:
  slå vilt om seg
som strir mot sunn fornuft;
planlaus, sprø (3), sanselaus (2)
Døme
- det var heilt vilt;
- er du heilt vill?
- ein vill plan;
- vere vill og galen;
- høyre eit vilt rykte
brukt som forsterkande adverb
Døme
- få besøk av vilt framande;
- vere vilt glad;
- ei vilt jublande folkemengd

Faste uttrykk

i sin villaste fantasi
innanfor det ein kan førestille seg;
med all si førestillingsevne
eg hadde ikkje i min villaste fantasi trudd eg skulle vinne
på ville vegar
- på ein stad der ein ikkje skal vere;
  på avvegar
  gjerdet vart øydelagt av ein bil på ville vegar;
  treffe på ein grevling på ville vegar
- på villspor når det gjeld moral, fornuft, fakta eller liknande
  når vanlege folk ikkje har råd til mat, då er vi på ville vegar;
  eg er redd ho har hamna på ville vegar i livet

Artikkelside

vilje 2

vilja

verb

kløyvd infinitiv: -a

Opphav

norrønt vilja

Tyding og bruk

brukt som sjølvstendig verb: ha lyst til;
ynskje, ha hug til
Døme
- ho veit ikkje kva ho vil;
- dei vil at eg skal kome;
- eg vil heim no;
- dei vil helst på hytta i ferien;
- gjer som du vil;
- no vil eg ikkje meir
- brukt som adjektiv:
  det var vilja verk;
  vilja drap
brukt som sjølvstendig verb: ha som føremål;
prøve på
Døme
- kva vil du med dette?
- eg vil deg ikkje vondt;
- kva vil de her?
- det er ikkje godt å seie kva ho vil med han
ha lyst til eller på;
ha hug til, ynskje
Døme
- eg korkje kan eller vil hjelpe deg;
- eg vil ha mat;
- alltid vilje vere best;
- vil du ha litt kaffi?
- eg vil klare det sjølv;
- når vil du ha besøk?
- dei vil hjelpe oss med flyttinga
brukt om framtid: kome til å
Døme
- det vil snart syne seg;
- dei gamle utgåvene vil ikkje kunne brukast i lag med den nye;
- dei vil eingong angre det;
- ho vil klare seg heilt fint på eiga hand;
- det vil ikkje bli noko problem, trur eg
brukt om tenkte tilfelle:
Døme
- det ville vere godt om han kom;
- kva ville du gjort?
- var eg deg, ville eg ikkje tenkt meir på det;
- kva ville folk tru om dei såg oss no?
- berre han ville ringje tilbake snart!
få til;
klare (3, 1), greie (3, 2)
Døme
- bilen ville ikkje rikke seg;
- klokka vil ikkje gå lenger;
- det vil seg ikkje for dei
brukt for å uttrykkje ei viss sikkerheit
Døme
- det vil helst gå godt;
- eg vil tru at du kjem;
- eg vil tippe at heimelaget vinn

Artikkelside

Resultater per side: