Avansert søk

Nynorskordboka 4 oppslagsord

planlaus

adjektiv

Opphav

Tyding og bruk

utan plan

Døme

planlaus utbygging

brukt som adverb:
- arbeide planlaust

vill

adjektiv

Opphav

norrønt villr

Tyding og bruk

som veks eller lever i fri naturtilstand;
udyrka, utamd
Døme
- ville planter og dyr;
- temje ein vill hest;
- ville hundar
- brukt som adverb:
  denne planta veks ikkje vilt;
  det finst plassar der kattar lever vilt
aud, ulendt
Døme
- på ville fjellet;
- ville og forrivne fjell;
- eit vilt landskap
som ikkje kan orientere seg;
forvilla (1)
Døme
- gå seg vill
- - døgnvill
  - rådvill
som manglar kontroll eller hemningar;
styrlaus, kaotisk, oppjaga (2)
Døme
- ein vill dans;
- kampen vart villare og villare;
- vere på vill flukt;
- vill av raseri;
- vere vill etter tobakk;
- føre eit vilt liv;
- dei ulike meldingane skapte vill forvirring
- brukt som adverb:
  slå vilt om seg
som strir mot sunn fornuft;
planlaus, sprø (3), sanselaus (2)
Døme
- det var heilt vilt;
- er du heilt vill?
- ein vill plan;
- vere vill og galen;
- høyre eit vilt rykte
brukt som forsterkande adverb
Døme
- få besøk av vilt framande;
- vere vilt glad;
- ei vilt jublande folkemengd

Faste uttrykk

i sin villaste fantasi
innanfor det ein kan førestille seg;
med all si førestillingsevne
eg hadde ikkje i min villaste fantasi trudd eg skulle vinne
på ville vegar
1. på ein stad der ein ikkje skal vere;
  på avvegar
  gjerdet vart øydelagt av ein bil på ville vegar;
  treffe på ein grevling på ville vegar
2. på villspor når det gjeld moral, fornuft, fakta eller liknande
  når vanlege folk ikkje har råd til mat, då er vi på ville vegar;
  eg er redd ho har hamna på ville vegar i livet

uorganisert

adjektiv

Tyding og bruk

som ikkje er medlem av nokon fagorganisasjon
Døme
- uorganiserte arbeidarar
som ikkje er med i foreiningar, klubbar eller liknande
Døme
- uorganisert ungdom
som ikkje går føre seg på ein organisert og systematisk måte;
uordna, planlaus;
spontan
Døme
- uorganisert leik;
- møte uorganisert motstand

tilfeldig

adjektiv

Opphav

etter tysk zufällig; jamfør tilfelle

Tyding og bruk

som hender ved eit tilfelle (2);
som ikkje er fast eller regelbunden
Døme
- få seg eit tilfeldig arbeid;
- ein tilfeldig forbipasserande ringde politiet
som går føre seg på måfå;
planlaus, vilkårleg
Døme
- eit tilfeldig valt døme;
- eit tilfeldig utval personar