Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
35 treff

Nynorskordboka 35 oppslagsord

kanon 1

substantiv hankjønn

Uttale

kaˊnon

Opphav

frå gresk ‘(måle)stong, rettesnor’

Tyding og bruk

  1. regel, føresegn (i den katolske kyrkja)
  2. skrifter i Bibelen som er rekna for ekte og autoritative heilt frå oldkyrkja;
    til skilnad frå apokryf (1
  3. liste over helgenar
  4. fleirstemd song der alle stemmene har same melodi, men byrjar ulikt
  5. samling av (skjønn)litterære verk som er rekna for å vere dei beste gjennom tidene
    Døme
    • kanon for verdslitteraturen;
    • norsk litterær kanon
Artikkelside

kanon 2

substantiv hankjønn

Uttale

kanoˊn

Opphav

av italiensk cannone, opphavleg ‘stort røyr’, av canna ‘røyr’; samanheng med kanal

Tyding og bruk

  1. artillerivåpen som skyt med flat kulebane
    Døme
    • fyre av ein kanon
  2. apparat, maskin(del) som skyt ut noko
  3. hardt skot i ballspel
    Døme
    • skyte ein kanon
  4. toppfolk (til dømes i idrett eller politikk)
    Døme
    • vere ein av dei store kanonane

Faste uttrykk

  • laus kanon
    person som handlar på ein uføreseieleg måte
    • ein kan ikkje ha ein laus kanon som statsråd;
    • han er ein laus kanon på dekk som manglar impulskontroll
  • skyte sporv med kanonar
    bruke for sterke råder mot ein veik motstandar eller i ei lita sak
Artikkelside

kanon 3

adjektiv

Tyding og bruk

  1. svært bra
    Døme
    • stemninga var heilt kanon;
    • oi, oi, dette blir kanon!
  2. svært rusa av alkohol
    Døme
    • han har hug til å drikke seg kanon
  3. brukt som forsterkande adverb: svært
    Døme
    • drikke seg kanon full
Artikkelside

kanonløp 2, kanonlaup

substantiv inkjekjønn

Opphav

av kanon (3

Tyding og bruk

svært godt løp (2)
Døme
  • gjere eit kanonløp på 1500-meteren
Artikkelside

kanonstart

substantiv hankjønn

Opphav

av kanon (3

Tyding og bruk

svært god start
Døme
  • ein kanonstart på sesongen;
  • skisenteret fekk ein kanonstart
Artikkelside

kanonbra

adjektiv

Opphav

av kanon (3

Tyding og bruk

svært bra
Døme
  • ein kanonbra revy
Artikkelside

super

adjektiv

Opphav

jamfør super-

Tyding og bruk

svært bra;
Døme
  • dei har eit supert hus;
  • eit supert opplegg;
  • fleire supre modellar
Artikkelside

kanonlag

substantiv inkjekjønn

Opphav

av kanon (3

Tyding og bruk

i idrett: svært godt lag (6)
Artikkelside

kanonform

substantiv hokjønn

Opphav

av kanon (3

Tyding og bruk

svært god form;
Døme
  • vere i kanonform
Artikkelside

apokryf 2

adjektiv

Uttale

apokryˊf

Opphav

av gresk apo- ‘av’ og kryptein ‘skjule’

Tyding og bruk

  1. i teologi: som ikkje høyrer med til kanon (1, 2);
    til skilnad frå kanonisk
    Døme
    • dei apokryfe skriftene
  2. om utsegn og historier: uekte, tvilsam
    Døme
    • ei apokryf historie om ein egyptisk farao
Artikkelside