eller
konjunksjon
Opphav
norrønt ella(r), elliga(r), opphavleg ‘av annan skapnad, på annan måte’Tyding og bruk
- brukt til å jamstille to ledd som står for gjensidig utelukkande alternativ
Døme
- liv eller død;
- no eller aldri;
- ver still, eller så …!
- brukt til å jamstille to eller fleire ledd som står for nokså likeverdige alternativ
Døme
- lite eller ingenting;
- to eller tre;
- eitt kilo eller så;
- køyre bil, ta buss eller anna
- brukt til å binde saman to ledd som tyder det same
Døme
- Oslo, eller Kristiania som byen heitte på den tida;
- ho fekk ei bot på 25 euro eller 250 kroner
- brukt sist i ja/nei-spørsmål for å uttrykkje at det er eit anna, men ofte mindre sannsynleg, alternativ
Døme
- går det bra, eller?
- skal du sjå kampen i dag, eller?
Faste uttrykk
- anten … eller …
- brukt for å uttrykkje at berre eitt av alternativa gjeld eller er mogleg
- anten du eller eg må dra
- brukt for å innleie vilkårssetningar og indirekte spørjesetningar
- anten du kjem eller går, er det ingen som ser det;
- ho visste ikkje anten han kom eller ikkje
- brukt etter nekting: verken (2
- dei var ikkje heime anten faren eller mora
- korkje … eller …brukt for å uttrykkje at ingen av alternativa som følgjer, gjeld eller er moglege;
verken … eller …- korkje ete eller drikke;
- han korkje kan eller vil gjere noko;
- katten var ikkje å finne, korkje oppe, nede, inne eller ute;
- dei var ikkje heime, korkje mora eller faren
- verken … eller ...brukt for å uttrykkje at ingen av alternativa som følgjer, gjeld eller er moglege;
korkje … eller …- verken det eine eller det andre;
- katta var ingen stad å finne, verken oppe, nede, inne eller ute;
- ho verken et eller drikk;
- dei var ikkje heime, verken far eller mor;
- ho ville verken sjå eller høyre meir