Avansert søk

Nynorskordboka 15 oppslagsord

verb

av latin eks- og plaudere ‘klappe’

sprengjast brått etter oppbygging av trykk;
springe, smelle (2;
jamfør detonere (1
Døme
- dynamitten eksploderer;
- bilen eksploderte etter kollisjonen;
- fyrverkeriet eksploderte på alle kantar
la kjensler få brått utløp
Døme
- eksplodere av sinne;
- eksplodere i glede
auke tempo eller kraft brått
Døme
- rommet eksploderer i musikk;
- eksplodere i ein spurt;
- arbeidsløysa har eksplodert

substantiv hokjønn

stjerne (1) som eksploderer og dermed lyser veldig sterkt

substantiv hokjønn

(lita) bombe som spreier vond lukt når ho eksploderer eller blir knust
i overført tyding: noko som luktar vondt
Døme
- dei gamle joggeskoa er ei stinkbombe

substantiv hokjønn

kraft som sprengstoff utviklar når det eksploderer
i overført tyding: evne til å gjere seg gjeldande;
gjennomslagskraft (2)
Døme
- eit rykte med ei viss sprengkraft

substantiv hankjønn

av italiensk rocchetta, av rocca ‘tein’, opphavleg same opphav som rokk (

prosjektil med sylinderform, som får stor fart og kan fly høgt eller langt ved hjelp av ein reaksjonsdriven motor eller liknande
Døme
- skyte opp rakettar;
- rakettane fór opp mot himmelen
våpen med eit sylinderforma ytre og med ein rakettmotor og sprengladning;
rakettvåpen
Døme
- landet har skote opp fleire rakettar;
- fleire hus vart øydelagde av rakettane
- - atomrakett
  - kryssarrakett
  - panservernrakett
sylinder av papp som med ein drivladning og krut eksploderer i lufta og gjev fine fargar;
fyrverkeri (1)
Døme
- skyte opp rakettane på nyårsaftan
fartøy med rakettmotor og plass til menneske og utstyr for reiser i verdsrommet
Døme
- dei har sendt ein rakett til Mars;
- dei tre astronautane drog i raketten til månen
- - månerakett
  - romrakett
naudrakett

ein rakett i baken/rumpa/ræva
noko som aukar aktiviteten, innsatsen, farten eller liknande
tidsfristen sette verkeleg ein rakett i rumpa på han;
skal ho få gjort noko, må ho få ein rakett i ræva;
dei er så treige, dei treng ein rakett i baken

substantiv inkjekjønn

norrønt brak; som førsteledd frå svensk

sterk og knakande lyd av noko som fell, eksploderer eller liknande;
braking;
dunder (2, 1);
smell (2, 1)
Døme
- velte bordet med dunder og brak;
- ho vakna av bulder og brak oppe i fjellsida;
- isen brast med knak og brak
brukt som førsteledd i samansetningar: med kraftig verknad;
i ord som braknederlag, braktap, braksiger og brakval

med eit brak
- med høg lyd
  slå døra igjen med eit brak
- i overført tyding: brått og ettertrykkeleg
  vakne med eit brak;
  ein forfattar som slo gjennom med eit brak