Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
97 treff

Nynorskordboka 97 oppslagsord

aleine, åleine

adverb

Opphav

lågtysk alene, eigenleg ‘heilt einsam’

Tyding og bruk

  1. for seg sjølv;
    Døme
    • liggje, sitje, vere aleine
  2. Døme
    • eine og aleine

Faste uttrykk

  • bli aleine
    miste den eller dei nærmaste
    • ho vart aleine med tre born
Artikkelside

rotord

substantiv inkjekjønn

Opphav

av rot (1

Tyding og bruk

ord som kan stå aleine eller vere del av ei stamme (1, 5), og som er utan avleiingar eller bøyingsending;
jamfør rot (1, 7)
Døme
  • ordet ‘skjærselden’ er samansett av rotorda ‘skjær’ og ‘eld’
Artikkelside

rot 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt rót

Tyding og bruk

  1. del av ei plante som går ned i jorda
    Døme
    • bjørka har lange røter;
    • frå rot til topp
  2. plante med særleg godt utvikla underjordisk del
  3. nedste del av noko som utgjer eit feste til noko anna;
  4. i overført tyding: noko som har festa seg som noko stabilt og akseptert;
    grunnlag, tilknyting, rotfeste (1, 2)
    Døme
    • planen har ikkje rot i røyndomen;
    • ein kultur med djupe røter
  5. utgangspunkt for noko;
    Døme
    • rota til alt vondt;
    • rota til problema ligg i fortida deira
  6. i matematikk: tal i høve til eit anna tal som det blir likt når ein multipliserer det med seg sjølv (éin eller fleire gonger)
    Døme
    • rota av 16 er 4
  7. i språkvitskap: del av ord som kan stå aleine eller vere del av ei stamme (1, 5), og som er utan avleiingar eller bøyingsending;
    jamfør rotord

Faste uttrykk

  • ha si rot i
    stamme frå
  • rykkje opp med rota
    fjerne for godt;
    utrydde
  • ròtne på rot
    gå i oppløysing;
    forfalle
    • skogen ròtna på rot
  • slå rot
    • utvikle røter og byrje å vekse
      • planta har slått rot og vil kanskje begynne å blomstre til sommaren
    • utvikle tilhøyrsle til ein stad;
      kjenne seg heime;
      til skilnad frå å vere rotlaus
      • dei slo raskt rot i den nye byen
    • feste seg, få grobotn
      • tankane slo rot
Artikkelside

singel 4, single 2

adjektiv

Uttale

sinˊgel

Opphav

av engelsk; same opphav som singel (4

Tyding og bruk

  1. i kortspel: einskild;
    (ein) einaste;
    Døme
    • ha kongen singel
  2. om person: som ikkje er i eit fast parforhold
Artikkelside

stussleg

adjektiv

Opphav

truleg av stuss (4

Tyding og bruk

  1. som ikkje vekkjer interesse eller engasjement;
    keisam, trist
    Døme
    • det er stussleg å vere aleine;
    • det var ein stussleg sommar
  2. i dårleg forfatning
    Døme
    • ein stussleg stad med lite omskifte
Artikkelside

slengjar, slengar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. indvid eller gjenstand som finst aleine og tilfeldig
    Døme
    • det var lite fisk, berre nokre slengjarar
  2. personstemme på ein kandiat overført frå ei anna valliste
    Døme
    • ho kom inn i kommunestyret på grunn av mange slengjarar
  3. person som går og sleng;
Artikkelside

langsam

adjektiv

Opphav

frå tysk

Tyding og bruk

  1. sein, seinvoren;
    Døme
    • langsame rørsler;
    • det har vore ein langsam prosess
    • brukt som adverb
      • gå langsamt
  2. Døme
    • eit langsamt arbeid;
    • det er langsamt å vere aleine;
    • det blir langsamt for ungane å sitje i ro
Artikkelside

forlaten

adjektiv

Tyding og bruk

som nokon har reist ifrå (eller svikta);
Døme
  • forlatne hus;
  • kjenne seg einsam og forlaten;
  • det stod ein forlaten koffert på perrongen
Artikkelside

einsam

adjektiv

Opphav

av einsaman, omlaga etter -sam; jamfør ein (2 og saman

Tyding og bruk

  1. som saknar samvære;
    Døme
    • kjenne seg einsam;
    • i einsame stunder
  2. Døme
    • det er så einsamt der

Faste uttrykk

  • einsam ulv
    person som held seg for seg sjølv
Artikkelside

heile stellet

Tyding og bruk

alt saman;
Sjå: stell
Døme
  • gjennomføre heile stellet aleine
Artikkelside