Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
17 treff

Nynorskordboka 17 oppslagsord

vekstsenter

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

tettstad eller by der styresmaktene prøver å fremje den økonomiske og kulturelle veksten
Artikkelside

vekstklima

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

vêrtilhøve som verkar inn på veksten
Døme
  • vekstklima med lite nedbør og vind
Artikkelside

veksthemming, veksthemjing

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. det å stoppe eller bremse veksten til ei plante
  2. i medisin: tilstand som fører til at ein blir kortvaksen (2)
Artikkelside

vekst

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt vǫxtr; jamfør vokster

Tyding og bruk

  1. om menneske, dyr og planter: det å vekse (1);
    det å bli større;
  2. det å bli større i tal eller omfang;
    Døme
    • eit område i vekst;
    • ei næring i sterk vekst;
    • veksten i bustadprisane
  3. i overført tyding: det å bli meir erfaren og reflektert;
    Døme
    • kunstnarisk vekst;
    • personleg vekst
  4. Døme
    • levande vekstar;
    • tre, buskar og andre vekstar
  5. Døme
    • han er stor av vekst;
    • vere liten av vekst
  6. noko som har vakse fram
Artikkelside

nurk 2

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

stans i veksten;
vantrivnad
Døme
  • åkeren er i nurken
Artikkelside

svak

adjektiv

Opphav

av lågtysk swak

Tyding og bruk

  1. som har liten styrke;
    Døme
    • ha svake musklar;
    • han er svakare enn andre barn;
    • ein svak vind;
    • motoren var for svak
  2. som toler lite;
    sjukleg, skrøpeleg
    Døme
    • ha svake nervar;
    • ho er framleis svak etter operasjonen
  3. som har liten innverknad eller kraft
    Døme
    • ei svak gruppe;
    • svak motstand
    • brukt som substantiv:
      • dei svake i samfunnet
    • brukt som adverb:
      • sjå behova til dei svakast stilte
  4. som har liten makt eller autoritet
    Døme
    • ei svak regjering;
    • få kritikk for svak leiing
  5. som ein nesten ikkje legg merke til
    Døme
    • ei svak lukt;
    • ein svak nedgang i talet på selde bustader;
    • veksten var svakare enn venta
    • brukt som adverb:
      • eit svakt opplyst rom;
      • ho klemde handa hans svakt
  6. lite fast;
    ettergjevande
    Døme
    • vere svak i trua
  7. lite solid;
    usikker
    Døme
    • ha svak økonomi
  8. lite vellukka;
    dårleg
    Døme
    • ein svak prestasjon;
    • svake resultat;
    • laget har hatt ein svak start på sesongen;
    • dette er den svakaste boka hennar;
    • regelverket er for svakt
    • brukt som adverb:
      • den norske krona står svakt
  9. i grammatikk: med regelviss bøying;
    til skilnad frå sterk (11)

Faste uttrykk

  • det svake kjønn
    utdatert nemning for kvinner
  • svak bøying
    bøying med tillagd ending i preteritum;
    linn bøying;
    til skilnad frå sterk bøying
  • svak side
    feil, mangel
    • ei svak side ved rapporten;
    • undersøkinga har svake sider
  • svake substantiv
    substantiv som endar på trykklett vokal;
    linne substantiv;
    til skilnad frå sterke substantiv
  • svake verb
    verb som får bøyingsending i preteritum;
    linne verb;
    til skilnad frå sterke verb
  • vere svak for
    gjerne ville ha;
    ikkje kunne motstå
    • ho er svak for det søte
Artikkelside

solfangar

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. dekke av gjennomsynleg materiale som blir plassert over planter på friland for å framskunde veksten og auke avlinga
    Døme
    • solfangaren gjev høgare veksttemperatur og tidlegare avlingar
  2. innretning i system som fangar opp energi frå solvarmen
Artikkelside

stagnere

stagnera

verb

Opphav

frå latin, av stagnum ‘vatn som står stilt’

Tyding og bruk

stoppe opp, gå i stå;
Døme
  • veksten stagnerer;
  • utviklinga stagnerte;
  • ho har stagnert som kunstnar
Artikkelside

formel

substantiv hankjønn

Opphav

av latin formula ‘lita form’

Tyding og bruk

  1. fast setning eller frase nytta i seremoniar og liknande;
    Døme
    • juridisk formel;
    • bruke faste formlar i brev
  2. konsist, generelt uttrykk, ofte symbolsk, som samanfattar ein regel (2) eller ei lov (1, 6)
    Døme
    • formlar for sannsynsrekning
  3. oppskrift på løysing;
    Døme
    • finne ein formel for fred i verda;
    • ynskje ein hadde ein formel for å gjere kundane nøgde

Faste uttrykk

  • kjemisk formel
    teiknuttrykk som viser samansetnaden av eit stoff
    • vatn har kjemisk formel H2O
  • matematisk formel
    setning uttrykt med matematiske teikn
    • lage ein matematisk formel for veksten i kolonien
Artikkelside

dempe

dempa

verb

Opphav

frå lågtysk , opphavleg ‘få (eld) til å dampe, ryke (og dermed slokne)'; samanheng med damp

Tyding og bruk

  1. gjere svakare, mildare eller mindre;
    Døme
    • dempe lyden;
    • dempe veksten i arbeidsløysa
    • brukt som adjektiv
      • det var dempa musikk i bakgrunnen
  2. gradvis få til å stoppe
    Døme
    • dempe ballen;
    • pendelsvingingane blir dempa
    • brukt som adjektiv
      • dempa svingingar

Faste uttrykk

  • dempe seg
    vere mindre høgmælt;
    roe seg
    • demp deg!
    • læraren bad dei dempe seg
Artikkelside