Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
15 treff

Nynorskordboka 15 oppslagsord

tønne, tynne 1

substantiv hokjønn

Opphav

norrønt tunna, av mellomalderlatin tunna ‘vinfat’; samanheng med tonn og tunnel

Tyding og bruk

  1. stor, rund behaldar med bogne vegger
    Døme
    • ei tønne med sild
  2. tønne i frammasta på seglskip der ein står og held utkik (2;
  3. om eldre forhold: mål for mengd som går i ei tønne (1) (mellom 115,8 og 139,4 liter, etter vareslag)
    Døme
    • ei tønne poteter
  4. om eldre forhold: flatemål som eigenleg svarer til det arealet som kan bli tilsådd med éi tønne såkorn, i Noreg = 3,937 dekar

Faste uttrykk

  • som sild i tønne
    tettpakka
    • publikum stod som sild i tønne
  • tomme tønner ramlar mest
    dei som kan og veit minst, er ofte dei mest høgrøysta
Artikkelside

utkikstønne, utkikkstønne, utkikstynne, utkikkstynne

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

tønne i frammasta på seglskip der ein står og held utkik (2
Artikkelside

vakt 1

substantiv hokjønn

Opphav

frå lågtysk; samanheng med vake (2

Tyding og bruk

  1. det å vake eller vakte;
    det å halde utkik og gripe inn om naudsynt;
    det å passe på;
    det å verje (2 noko eller nokon
    Døme
    • han heldt vakt over den sjuke heile natta;
    • ho sit vakt ved bålet;
    • hunden stod på vakt ved døra
  2. tidsrom da ein held vakt (1, 1);
    Døme
    • til sjøs er døgnet delt inn i seks vakter;
    • kan du ta siste vakta?
    • eg går av vakt klokka sju;
    • dr. Aasen har vakt i natt
  3. stad eller lokale der det blir halde vakt
    Døme
    • melde seg i vakta
  4. person som held vakt;
    Døme
    • dei prøvde å snikje seg forbi vakta;
    • dei har sett ut vakter rundt heile bygget

Faste uttrykk

  • på vakt mot
    påpasseleg (og mistenksam) mot
    • vi må vere på vakt mot forsøk på svindel
Artikkelside

post 2

substantiv hankjønn

Opphav

av italiensk posto; av latin ponere ‘setje, stille’

Tyding og bruk

  1. tilvist stad for vaktteneste, utkik, kontroll eller liknande
    Døme
    • stå på post;
    • vere på sin post;
    • postane i eit orienteringsløp
  2. mannskap på post (2, 1);
    Døme
    • kalle attende posten på høgd 212
  3. underavdeling i sjukehus
    Døme
    • avdelinga har tre postar med 20 senger kvar
  4. lønt stilling (5);
    jobb
    Døme
    • søkje halv post;
    • seie opp posten sin

Faste uttrykk

  • vere på post
    vere på vakt, vere årvak
    • her har ikkje leiinga vore på post
Artikkelside

utkikstårn, utkikkstårn

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

tårn som ein held utkik frå
Artikkelside

utkiksstad, utkikksstad

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

stad ein held utkik frå
Artikkelside

utkikspost, utkikkspost

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. person som held utkik
  2. stad der ein held utkik;
Artikkelside

utkiksplass, utkikksplass

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

plass ein held utkik frå
Artikkelside

utkik 2, utkikk 2

substantiv hankjønn

Opphav

frå nederlandsk

Tyding og bruk

det å sjå ikring;
speide eller granske for å oppdage noko
Døme
  • halde utkik frå tårnet;
  • vere på utkik etter ledig husrom
Artikkelside

spane 1

spana

verb
kløyvd infinitiv: spana

Opphav

frå svensk; samanheng med spane (2

Tyding og bruk

vere på utkik (på ein offentleg stad);
Døme
  • politiet spanar i narkotikamiljøet
Artikkelside