Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
9 treff

Nynorskordboka 9 oppslagsord

vinsmaking

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å smake på ulike vinar (for å vurdere kvaliteten)
Døme
  • det er omvising og vinsmaking på slottet
Artikkelside

slott

substantiv inkjekjønn

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

stor og prydeleg bygning som er eller har vore bustad for ein adeleg eller kongeleg person
Døme
  • Slottet i Oslo;
  • i England er det mange gamle slott;
  • huset var eit slott å kalle
Artikkelside

silhuett

substantiv hankjønn

Uttale

siluetˊt

Opphav

frå fransk; etter namnet til ministeren Étienne de Silhouette, 1709–1767, som utstyrte slottet sitt med sjølvlaga silhuettar

Tyding og bruk

  1. bilete som berre gjev omrisset av det avbilda
  2. omriss av noko eller nokon (mot lys bakgrunn);
    Døme
    • sjå silhuetten av noko mot himmelen
Artikkelside

gravenstein

substantiv hankjønn

Opphav

frå tysk; etter namnet på slottet Gråsten i Sønderjylland, der eplesorten stammar frå

Tyding og bruk

ein sort vintereple
Døme
  • vanleg raud gravenstein;
  • gul gravenstein
Artikkelside

kongeflagg

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

flagget til ein regjerande monark
Døme
  • kongeflagget vaiar på taket av slottet
Artikkelside

kongeleg

adjektiv

Tyding og bruk

  1. som gjeld, høyrer til eller er knytt til eit kongehus
    Døme
    • kongeleg familie;
    • det kongelege slottet;
    • eit utval oppretta ved kongeleg resolusjon
  2. brukt som substantiv: person som er medlem av eit kongehus
    Døme
    • ho fekk eit møte med dei kongelege
  3. som høver for ein konge;
    mektig
    Døme
    • eit kongeleg utsyn;
    • kongeleg mottaking
    • brukt som adverb
      • more seg kongeleg
Artikkelside

illuminere

illuminera

verb

Opphav

frå latin illuminare ‘lyse opp’

Tyding og bruk

  1. lyse opp på ein dekorativ måte
    Døme
    • slottet var illuminert
  2. fargeleggje eller forgylle bilete og førebokstavar i eit handskrift
Artikkelside

galla

substantiv hankjønn

Opphav

gjennom fransk, frå spansk; samanheng med galant

Tyding og bruk

  1. høgtideleg fest
    Døme
    • galla på slottet
  2. den mest formelle kleskoden ved invitasjon til fest
    Døme
    • antrekk galla
  3. den finaste festdrakta, til bruk på galla (1)
    Døme
    • vere kledd i galla
Artikkelside

hemmeleg

adjektiv

Opphav

gjennom bokmål, frå dansk, jamfør norrønt heimiligr ‘heimsleg, særskild, privat’; opphavleg av lågtysk he(i)m(e)lik ‘som høyrer til heimen, familien, fortruleg’

Tyding og bruk

  1. som berre er kjend av éin eller ein liten, innvigd krins
    Døme
    • ha hemmelege planar;
    • halde hemmelege val;
    • dei hadde eit hemmeleg teikn;
    • slottet er fullt av hemmelege gangar;
    • ein hemmeleg agent;
    • halde noko hemmeleg
  2. som ikkje visest;
    Døme
    • nære eit hemmeleg hat mot nokon;
    • eg er hemmeleg forelska i han
Artikkelside