Gå til hovudinnhald
Tilgjenge
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Vanleg søk
Søkjehjelp
13 treff

Bokmålsordboka 9 oppslagsord

ikke den skarpeste kniven i skuffen

Betydning og bruk

ikke blant de klokeste;
mindre intelligent;
Artikkelside

skuffe 2

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Opphav

samme opprinnelse som skuff

Betydning og bruk

  1. skovl- eller spadelignende redskap;
    jamfør snøskuffe
  2. solid kasse på traktor eller lignende til å flytte løsmasse med
    Eksempel
    • skuffa på en gravemaskin
Artikkelside

av første skuffe

Betydning og bruk

førsteklasses;
Se: skuff
Eksempel
  • en roman av første skuffe
Artikkelside

av verste skuffe

Betydning og bruk

av verste sort;
helt elendig;
Se: skuff
Eksempel
  • en skurk av verste skuffe
Artikkelside

skrivebordsskuff

substantiv hankjønn

skrivebordsskuffe

substantiv hunkjønn eller hankjønn

Betydning og bruk

  1. skuff i skrivebord til å oppbevare skrivesaker og dokumenter i
  2. tenkt sted der en sak, idé, rapport, tekst eller lignende legges eller tas fram fra, avhengig av interesse
    Eksempel
    • forskningsrapporten havnet i skrivebordsskuffen

Faste uttrykk

  • skrive for skrivebordsskuffen
    skrive litterære tekster uten å ha til hensikt å få dem utgitt
Artikkelside

låse

verb

Opphav

norrønt læsa

Betydning og bruk

  1. stenge, feste eller sikre noe med lås (1)
    Eksempel
    • låse døra;
    • porten blir låst kl. 22;
    • hun låser alltid sykkelen
    • brukt som adjektiv
      • en låst mobilskjerm
  2. lukke noen eller noe inn i eller ut av bygning, rom eller annet avlukke ved hjelp av lås (1)
    Eksempel
    • hun låser ham ut av leiligheten;
    • vaktmesteren låste dem inn;
    • han låste seg ute;
    • låse ned papirene i en skuff

Faste uttrykk

  • låse opp
    åpne noe som har vært lukket eller stengt med lås
    • låse opp døra;
    • låse opp telefonen med fingeravtrykk
  • låse seg
    1. sette seg fast;
      kile seg fast
      • kjeven låste seg;
      • bilen bråbremset så hjulene låste seg
    2. bli stående fast;
      binde seg
      • forhandlingene har låst seg;
      • jeg vil ikke låse meg til et bestemt standpunkt på forhånd
Artikkelside

skuffeseksjon

substantiv hankjønn

Opphav

av skuff

Betydning og bruk

møbel eller del av skap med skuffer
Eksempel
  • en skuffeseksjon på hjul;
  • et skap med skuffeseksjoner
Artikkelside

kartotekskuff

substantiv hankjønn

kartotekskuffe

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

skuff med kartotekkort
Artikkelside

kommodeskuff

substantiv hankjønn

kommodeskuffe

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

skuff i kommode
Eksempel
  • rydde i kommodeskuffene
Artikkelside

Nynorskordboka 4 oppslagsord

til 3

preposisjon

Opphav

norrønt til

Tyding og bruk

  1. brukt til å uttrykkje mål eller sluttpunkt for ei rørsle
    Døme
    • ho køyrde ungane til skulen;
    • dei reiste til Arendal;
    • du må gå til dokteren;
    • han følgde henne til døra;
    • dei drog frå stad til stad;
    • han spelte ballen til spissen
    • brukt som adverb:
      • folk strøymde til;
      • mange kom til for å hjelpe
  2. brukt om rørsle i ei viss retning eller det å vende mot noko eller nokon
    Døme
    • ta av til høgre ved det gule huset;
    • dei veik til sides;
    • eg vakna til ein ny dag;
    • dei synte til ei tidlegare sak;
    • ho smilte til kollegaen;
    • han snudde ryggen til dei;
    • huset har utsyn til sjøen;
    • brått stod vi andlet til andlet
  3. brukt til å uttrykkje overgang til noko nytt
    Døme
    • vinden auka frå liten kuling til full storm;
    • han vil bli til noko stort;
    • dei såg teikn til betring;
    • trollet vart til stein
    • brukt som adverb:
      • pasienten frisknar til;
      • isen frys til
  4. brukt for å uttrykkje tilstand
    Døme
    • kontoret står til rådvelde;
    • huset er til leige;
    • mange var til stades
    • brukt som adverb:
      • det står bra til med henne;
      • dei held til i kjellaren
  5. brukt for å uttrykkje eit intervall
    Døme
    • han arbeidde frå sju til tre;
    • det kostar frå fem til ti tusen;
    • vi har budd her frå 2013 til i dag;
    • kontoret er ope frå ti til to;
    • reisa tek to til tre timar;
    • deltakarane er frå åtte til tolv år
  6. brukt for å uttrykkje grense for noko
    Døme
    • åkeren når ned til elva;
    • eg stod i vatn til knea;
    • eg vil bli hos deg til døden skil oss
  7. brukt om tid og tidspunkt
    Døme
    • alt til si tid;
    • vi blir ferdige til våren;
    • dei flyttar inn til jul;
    • kan du vente til seinare?
    • dei møttest til same tid kvar dag;
    • eg skjønar meg ikkje på ungdomen no til dags;
    • slik har det vore til alle tider
  8. brukt for å uttrykkje føremål
    Døme
    • ho fekk boka til gjennomsyn;
    • eg treng ein reiskap til å grave med;
    • vi kledde oss til fest;
    • har du pengar til taxi?
    • dei ordna alt til eigen fordel
  9. brukt for å uttrykkje evne, høve eller utveg
    Døme
    • kommoden har ein skuff til å låse;
    • er du i form til å sykle?
  10. brukt for å uttrykkje årsak
    Døme
    • episoden var opphav til mykje krangling;
    • han hadde god grunn til å gråte;
    • ho var til stor glede for foreldra
  11. brukt for å uttrykkje samband
    Døme
    • eg høyrer til her;
    • eleven knytte seg til læraren;
    • ho er veldig bunden til bestemora;
    • vi drikk vatn til maten;
    • han blir rekna til familien;
    • det ligg til slekta
  12. brukt for å uttrykkje samanlikning
    Døme
    • du er ikkje gammal nok til å vere med;
    • jakka er for god til å kaste;
    • ho er klok til å vere så lita
  13. brukt for å uttrykkje eigedomstilhøve
    Døme
    • har du nøkkelen til huset?
    • ho er mor til jenta;
    • det er hunden til naboen
  14. Døme
    • han ligg til sengs med influensa;
    • no må de setje dykk til bords;
    • det kom framande til gards;
    • vi reiser til fjells i helga;
    • vi har hytta til låns;
    • bilen er til sals;
    • eg har løn til gode;
    • heldigvis kom dei til rette;
    • flekken kom til syne i dagslys

Faste uttrykk

  • få til
    greie, lykkast med, oppnå
    • får du til reknestykka?
  • sleppe til
    få plass;
    få vere med
    • han slepp ikkje til på kjøkenet
  • slumpe til
    hende tilfeldig
    • ein tidlegare kjærast ho slumpa til å møte att
  • slå til
    1. gje noko eller nokon eit slag
      • ho slo til han
    2. gripe (hardt) inn;
      gå til aksjon
      • ranarar slo til mot kiosken i natt
    3. hende plutseleg;
      inntreffe
      • det slo til med rekordvarme i helga
    4. gjere noko på ein (uventa) flott måte
      • bassisten slo til med glitrande spel
    5. akseptere eit tilbod;
      godta, seie ja
      • vi slo til og kjøpte båten
    6. gå i oppfylling;
      bli som venta
      • spådomane har slått til
    7. gje godt resultat (i jordbruk, jakt eller fiske)
      • avlinga slo til i år
  • ta til
    byrje
    • det tok til å mørkne
  • vere til
    finnast, eksistere
    • reglane er til for at vi skal følje dei;
    • frukten var berre til pynt;
    • gleda over berre å vere til
  • vise til
    peike på;
    gje opp (som kjelde eller liknande)
    • dei viste til særs gode resultat;
    • han viser til statistikk
Artikkelside

underseng

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

  1. nedste seng i køyeseng;
  2. ekstra seng som ein kan dra ut som ein skuff under ei anna seng
Artikkelside

støve ned

Tyding og bruk

Sjå: støve
  1. bli dekt eller fylt av støv
    Døme
    • møblene støva heilt ned
  2. bli gløymd
    Døme
    • forslaget støvar ned i ei skuff;
    • turutstyret støva ned i kjellaren
Artikkelside

støve

støva

verb

Opphav

av lågtysk stoven

Tyding og bruk

  1. fyke eller ryke av støv
    Døme
    • det støvar fælt når bilane køyrer forbi
  2. følgje spor;
    finne ved å søkje målretta;
    Døme
    • hunden støva opp vilt;
    • støve opp antikvitetar

Faste uttrykk

  • støve av
    tørke støv av;
    reingjere
    • han støva av pianoet og bokhyllene
  • støve ned
    1. bli dekt eller fylt av støv
      • møblene støva heilt ned
    2. bli gløymd
      • forslaget støvar ned i ei skuff;
      • turutstyret støva ned i kjellaren
Artikkelside