Avansert søk

Vanleg søk

Bokmålsordboka 67 oppslagsord

iscenesettelse, isenesettelse

substantiv hankjønn

iscenesetting

substantiv hunkjønn eller hankjønn

isenesetting

substantiv hankjønn eller hunkjønn

Betydning og bruk

det å sette i scene

Artikkelside

sette i scene

Betydning og bruk

Se: scene, sette

planlegge og lede oppføringen av et teaterstykke
sette i gang
Eksempel
- kuppforsøket er satt i scene fra utlandet

Artikkelside

for åpen scene

Betydning og bruk

Se: åpen, scene

med sceneteppet trukket fra
Eksempel
- applaus for åpen scene
som alle kan observere
Eksempel
- krangle for åpen scene

Artikkelside

stunt

substantiv intetkjønn

Uttale

stunt eller stønt

Opphav

fra engelsk ‘akrobatkunst’

Betydning og bruk

farlig scene i film;
vågestykke
oppsiktsvekkende påfunn
Eksempel
- et show med mange stunt og sterke effekter

Artikkelside

sluttscene, sluttsene

substantiv hankjønn

Betydning og bruk

siste scene (2) i film eller forestilling

Eksempel

sluttscenen var dramatisk

Artikkelside

stagedive

verb

Uttale

steiˊdsjdaive

Opphav

fra engelsk stage dive ‘scene dykke’

Betydning og bruk

kaste seg fra scenen ut over tilhørerne på en (rocke)konsert, og bli båret på hendene til tilhørerne;

gjøre et scenestup

Artikkelside

standup

substantiv hankjønn

Uttale

stæˊndøpp

Opphav

kortform av engelsk stand up comedy ‘komedie der en står opp’

Betydning og bruk

det å stå alene på en scene og framføre (tilsynelatende improviserte) humoristiske monologer og vitser
standupkomiker

Artikkelside

sitte/stå som spikret

Betydning og bruk

Se: spikre

sitte fast;
stå helt urørlig
Eksempel
- døra satt som spikret;
- guttene stod som spikret
være festet i hukommelsen
Eksempel
- en scene fra filmen sitter som spikret

Artikkelside

sette opp

Betydning og bruk

Se: sette

stille opp
Eksempel
- sette opp et gjerde;
- sette opp en plakat
skrive
Eksempel
- sette opp en liste;
- sette opp et dokument
heve, øke
Eksempel
- sette opp prisene
feste opp
Eksempel
- sette opp håret
vise
Eksempel
- sette opp en fornærmet mine
sette i scene (1)
Eksempel
- sette opp et teaterstykke

Artikkelside

forestille seg

Betydning og bruk

tenke seg noe;

se for seg;

Se: forestille

Eksempel

jeg har vanskelig for å forestille meg henne på en scene;
du kan vel forestille deg reaksjonen

Artikkelside

Nynorskordboka 61 oppslagsord

adrenalinkick, adrenalinkikk

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

kick som aukar produksjonen av adrenalin (1)

Døme

du får eit adrenalinkick når du trur du kan vinne;
det å stå på ei scene gjev eit adrenalinkick

Artikkelside

filmscene, filmsene

substantiv hankjønn eller hokjønn

Tyding og bruk

scene (2) i film

Artikkelside

stagedive

stagediva

verb

Uttale

steiˊdsjdaive

Opphav

frå engelsk stage dive ‘scene dykke’

Tyding og bruk

kaste seg frå scena ut over tilhøyrarane på ein (rocke)konsert, og bli boren på hendene til tilhøyrarane;

gjere eit scenestup

Artikkelside

standup

substantiv hankjønn

Uttale

stæˊndøpp

Opphav

kortform av engelsk stand up comedy ‘komedie der ein står opp’

Tyding og bruk

det å stå aleine på ei scene og framføre (tilsynelatande improviserte) humoristiske monologar og vitsar
standupkomikar

Artikkelside

sorti

substantiv hankjønn

Opphav

frå fransk, av sortir ‘gå ut’

Tyding og bruk

bortgang eller utgang, særleg frå ei scene;

det å gå av frå ei stilling eller avslutte ein karriere;

avslutning

Døme

ein verknadsfull sorti;
ein trist sorti

Artikkelside

teater

substantiv inkjekjønn

Opphav

gjennom fransk og tysk; opphavleg frå gresk, av theasthai ‘sjå (på)'

Tyding og bruk

hus eller utandørsanlegg med tilskodarplassar og scene som er bygd for framføring av skodespel, opera eller liknande
Døme
- gå i teateret;
- byggje eit nytt teater
institusjon eller føretak som framfører skodespel, revyar eller liknande
Døme
- oppsøkjande teater;
- drive eit teater;
- skrive for teateret
scenekunst
Døme
- godt teater

Faste uttrykk

spele teater
- opptre som skodespelar
- gjere seg til

Artikkelside

setje, sette

setja, setta

verb

kløyvd infinitiv: -a

Opphav

norrønt setja; opphavleg kausativ til sitja

Tyding og bruk

plassere noko eller nokon på ein stad
Døme
- setje barnet på fanget;
- ho set maten på bordet;
- dei sette skoa i gangen;
- ho har sett kua på båsen;
- han er sett i fengsel;
- setje namnet sitt under noko
få eller ha i ei viss stilling eller ein viss tilstand
Døme
- setje døra på gløtt;
- setje sinna i kok;
- dei set fyr på bålet
lage, danne
Døme
- setje flekk på duken;
- ho set musikk til eit dikt;
- han sette ein deig
plante
Døme
- setje poteter
tilføre, gje
Døme
- setje vaksine
satse, våge
Døme
- setje 1000 kr på ein hest
i typografi: stille saman typar til ord og linjer
Døme
- manuskriptet kan setjast;
- sitata er sette i kursiv
få i gang, ta til med, byrje
Døme
- setje folk i arbeid;
- setje nokon på sporet;
- han set i gang;
- ho sette på sprang
krysse, frakte (med båt)
Døme
- setje over elva;
- setje nokon i land;
- setje nokon over sundet
føre, leie
Døme
- setje nokon inn i noko
hisse, pusse
Døme
- setje hunden på nokon
verdsetje, vurdere
Døme
- setje nokon høgt
avtale, fastsetje
Døme
- setje ein frist;
- setje streng straff for noko;
- setje noko ut av kraft
gje i oppdrag
Døme
- setje nokon til ein jobb;
- setje bort eit arbeid
la kome i verksemd
Døme
- møtet er sett

Faste uttrykk

bli sett ut
bli sjokkert og handlingslamma
ho blir heilt sett ut av spørsmålet
set at
tenk om, enn om
set at det gjekk gale;
set at x er mindre enn 1
setje att
gå ifrå;
etterlate
ho sette att bilen og gjekk om bord i båten
setje av
leggje til side;
spare
setje av pengar
setje barn på
gjere gravid
setje barn til verda
få barn;
fø
setje etter nokon
fare, renne etter nokon
setje fast
- feste
  setje noko fast
- arrestere
- målbinde
  han var ikkje god å setje fast i ordskifte
setje fram
- bere fram
  setje fram mat
- hevde
  setje fram ein påstand
setje i
ytre seg med kraft
setje i eit skrik;
setje i å gråte
setje i brann
- setje fyr på;
  tenne på
  ho fekk bilen sin sett i brann;
  dei truga med å setje byen i brann
- kalle fram sterke kjensler
  ein songar som sette mange hjarte i brann
setje i hop
få til å henge saman;
montere
setje i hop eit byggjesett
setje i scene
- planleggje og leie arbeidet med ei teaterframsyning
- setje i gang
  ein praksis sett i scene av regjeringa
setje i verk
få i gang;
realisere
setje i verk eit tiltak
setje inn
- plassere under tak
  setje inn sykkelen
- fengsle
  han vart sett inn for fyll og bråk
- plassere, montere
  han skal setje inn videokamera i butikken;
  nye vindauge vart sette inn
- plassere på konto
  setje inn pengar i banken
- la kome på trykk
  setje inn ein annonse i avisa
- gni og få til å blande seg
  setje inn lêret med feitt
- ta til med stor kraft eller intensitet
  uvêret set inn;
  stormen sette inn for fullt
- bidra med;
  gjere ein ekstra innsats
  setje inn alle krefter;
  ikkje ha maktmiddel å setje inn;
  setje alt inn på noko
- lage mål
  setje inn ei skåring
setje inn støyten
satse fullt og heilt
han sette inn støyten i andre omgang
setje livet inn
risikere å døy
dei sette livet inn for fridomen
setje livet til
omkome, døy (i ulykke eller liknande)
setje ned
- minske
  setje ned prisane
- utnemne
  setje ned ein komité
setje om
omsetje (3) (frå eitt språk til eit anna)
setje opp
- stille opp
  setje opp eit gjerde;
  setje opp ein plakat
- skrive
  setje opp eit dokument;
  han sette opp eit reknestykke
- høgje, auke
  setje opp prisane
- feste opp
  setje opp håret
- vise
  setje opp eit surt andlet
- setje i scene (1)
  setje opp eit teaterstykke
setje over
- plassere på omn for å koke noko
  setje over potetene
- endre sambandslinje
  setje over til studio
setje over styr
bruke ukontrollert mykje;
sløse, øydsle bort
setje pris på
verdsetje, like;
setje høgt
setje på
- få til å virke
  sette på bremsene
- velje ut (husdyr) til al
  setje på større bøling
setje på ende
lage oppstyr;
rote
setje huset på ende
setje på gata
gjere huslaus; seie opp (leigetakar)
setje på porten
kaste ut, gje avskil (frå arbeidplass)
arbeidarane på smelteverket vart sette på porten
setje på sporet
vise veg, hjelpe til rette
setje saman
få til å henge saman
setje saman eit program
setje seg
- plassere kroppen i sitjande stilling
  setje seg til bords;
  ho setter seg ned;
  han sette seg inn i bilen;
  dei har sett seg rundt bordet
- få seg sjølv i ein viss tilstand eller situasjon
  setje seg i gjeld;
  setje seg høge mål
- begynne, kome i gang
  toget sette seg i rørsle
- danne seg
  det sette seg verk i såret
- bli fast
  fyllinga må få tid til å setje seg
setje seg fast
bli sitjande fast
setje seg føre
bestemme seg for
kome i mål med det ein har sett seg føre
setje seg inn i
orientere seg om
han sette seg inn i arbeidsoppgåvene
setje seg opp mot
gjere motstand mot
dei set seg opp mot tradisjonen
setje seg på bakbeina
gå imot, nekte, protestere
partiet sette seg på bakbeina i saka om barnehagar
setje skrekk i
skremme
setje til
ha i
setje til meir væske i løysninga
setje ut
- vente med;
  utsetje (1)
  setje ut saka
- spreie
  setje ut rykte
- plassere ut i naturen for å auke bestanden
  setje ut yngel
- plassere fangstreiskap
  setje ut snarer
- overlate oppdrag til andre
  setje ut prosjektet
setje ut av spel
tvinge ein motstandar til å gje opp
setje ut i livet
realisere ein plan;
setje i verk

Artikkelside

scene, sene 2

substantiv hankjønn eller hokjønn

Uttale

seˋne

Opphav

gjennom latin; frå gresk skene ‘bu, telt’

Tyding og bruk

avgrensa område, ofte oppbygd frå golvet, der ei framsyning blir vist;
jamfør podium
Døme
- alle skodespelarane kom fram på scena;
- scena viser ei daglegstove;
- lokalet hadde ei dårleg scene
avsnitt i ein film eller ei akt i eit teaterstykke
Døme
- tredje scena i andre akta
hending, situasjon
Døme
- rørande scener utspelte seg etter kampslutt
oppgjer, oppstyr
Døme
- lage scener

Faste uttrykk

for open scene
- med sceneteppet frådrege
  applaus for open scene
- som alle kan observere
  ei oppgjerd for open scene
gå til scena
bli skodespelar
setje i scene
- planleggje og leie arbeidet med ei teaterframsyning
- setje i gang
  ein praksis sett i scene av regjeringa

Artikkelside

oppføre

oppføra

verb

Opphav

etter tysk; jamfør føre (

Tyding og bruk

syne fram (på scene);
framføre, spele
Døme
- teateret oppførte eit nytt stykke
byggje, reise (2, 1);
føre opp (1)
Døme
- bygningen vart oppført i fjor
føre inn i dokument, register eller liknande
Døme
- ho står oppført med ein formue på 30 millionar

Faste uttrykk

oppføre seg
- bere seg åt, te seg;
  opptre (3)
  oppføre seg bra
- arte seg;
  opptre (2)
  isotopane oppfører seg som vanlege atom

Artikkelside

open

adjektiv

Opphav

norrønt opinn ‘vend oppover’; samanheng med opp

Tyding og bruk

ikkje lukka eller stengd
Døme
- eit ope vindauge;
- skjorta er open i halsen;
- vegen over fjellet er open for biltrafikk;
- ei open bok
ikkje dekt til;
utan ly
Døme
- ein open båt;
- her er så ope for vinden
med god plass og fritt utsyn;
vid
Døme
- i open sjø;
- ein open plass der folk møtest
som ikkje er fylt;
tom, ledig
Døme
- skjemaet har eit ope rom til underskrifta;
- stillinga står open ut året
tilgjengeleg for allmenta
Døme
- museet er ope på søndagar;
- førelesingane på universitetet er opne;
- eit ope møte
som ikkje skjuler avgjerder og handlingar
Døme
- arbeide for eit ope samfunn
utan atterhald;
endefram (1);
ærleg (1)
Døme
- vere open mot nokon
- brukt som adverb:
  snakke ope om noko
klar, tydeleg;
openberr
- brukt som adverb:
  han har lenge vore ope homofil
mottakeleg
Døme
- vere open for nye synspunkt;
- ha eit ope blikk for mangfaldet i samfunnet
ikkje avgjord;
uløyst
Døme
- eit ope spørsmål
som ein kan utvide eller byggje ut
Døme
- opne ordklassar
om vokal: som blir laga med låg tungestilling;
om staving: som sluttar på vokal

Faste uttrykk

for open scene
- med sceneteppet frådrege
  applaus for open scene
- som alle kan observere
  ei oppgjerd for open scene
for opne dører
med tilgjenge for publikum
rettssaka gjekk for opne dører
halde auge og øyre opne
følgje nøye med
halde ope
la butikk eller anna verksemd vere open for kundar
liggje ope i dagen
vere heilt tydeleg
det ligg ope i dagen at det er duka for strid
med opne auge
medviten om kva ein gjer
feil som er gjort med opne auge;
gå inn i ein vanskeleg situasjon med opne auge
ope brev
brev til ein person eller institusjon som blir offentleggjort i pressa
ope landskap
- landskap utan skog, åsar eller fjell som stengjer for utsyn
- kontorlandskap
ope sår
- sår som ikkje har fått skorpe på seg
- vond konflikt
ope vatn
isfritt vatn
på open gate
i full offentlegheit så forbipasserande kan sjå det
ranet skjedde på open gate
spele med opne kort
ikkje løyne noko
ta imot med opne armar
ta imot med velvilje og glede
under open himmel
ute i det fri

Artikkelside

Resultat per side: