Розширений пошук

Простий пошук

Словник букмола 49 oppslagsord

klok

прикметник

Походження

norrønt klókr; fra lavtysk

Значення та вживання

som har god forstand;
forstandig, klartenkt
Приклад
- en klok person;
- hesten er et klokt dyr;
- en klok avgjørelse;
- hun har et klokt hode
- brukt som adverb:
  handle klokt
som har mye kunnskap;
lærd, kunnskapsrik, vis (2, 1)
Приклад
- søke råd hos et klokt menneske;
- svaret gjorde meg ikke stort klokere
som har alminnelig fornuft;
normal (2, 2), vettig
Приклад
- han kan ikke være riktig klok

Фіксовані вирази

bli klok på
få innsikt i;
forstå (1)
prøve å bli klok på et spill;
dem er det ikke lett å bli klok på
gjøre klokt i
være tjent med
du gjør klokt i å vente litt;
vi gjør klokt i å forvente det verste
klok av skade
erfaren som følge av tidligere feilgrep eller ulykke
klok av skade så jeg meg ekstra nøye for
klok kone
kvinne som praktiserer folkemedisin
en av byens kloke koner
være like klok
forstå like lite som før (etter et svar, en forklaring eller lignende)
læreren prøvde å forklare, men elevene var like kloke etterpå

Сторінка статті

uklok

прикметник

Значення та вживання

som ikke er klok;

lite gjennomtenkt;

ufornuftig

Приклад

et uklokt utspill;
jeg har tatt noen ukloke avgjørelser

Сторінка статті

uvis

прикметник

Значення та вживання

lite vis (, 1) eller klok (1);

uklok, dum, uviselig

Приклад

uvise folk;
et uvist valg

Сторінка статті

snill

прикметник

Походження

norrønt snjallr ‘dyktig, klok, god’

Значення та вживання

lett å omgås med;
lydig
Приклад
- være snill og medgjørlig;
- vær nå snill gutt!
- en snill hest;
- være blant de snilleste i klassen
god, kjærlig
Приклад
- en snill og omsorgsfull far;
- du må være litt snillere med lillebroren din
- brukt som adverb:
  det var snilt gjort
gavmild
Приклад
- få noe av en snill onkel
vennlig, forekommende
Приклад
- snille og hjelpsomme naboer;
- vil du være så snill å gjøre meg en tjeneste?
i utrop:
Приклад
- men snille deg, det kan da ikke du noe for!
- skjenk i kaffe, er du snill!

Фіксовані вирази

vær så snill
brukt i spørsmål der en ber andre om noe;
til forskjell fra vær så god
kan jeg få litt vann, vær så snill?

Сторінка статті

riktig

прикметник

Походження

fra tysk, opprinnelig ‘som følger en rett linje’

Значення та вживання

rett (3, 2), korrekt (2)
Приклад
- rett og riktig;
- finne det riktige svaret;
- alt gikk riktig for seg;
- det er riktigere å si at butikken har flyttet;
- framgangsmåten var den eneste riktige;
- gå riktig vei;
- svaret var riktig nok, selv om oppsettet var feil
helt ut;
ordentlig
Приклад
- det ble ikke riktig jul i år;
- et riktig uvær
- brukt som adverb:
  riktig pent;
  riktig gode venner;
  en riktig snill gutt;
  det var riktig livlig
brukt som adverb: akkurat, nettopp
Приклад
- han er ikke riktig klok;
- det var riktig noe for deg
brukt som sisteledd i sammensetninger: som samsvarer med eller passer til det førsteleddet nevner
- - moteriktig
  - tidsriktig

Сторінка статті

gå

дієслово

Походження

norrønt ganga, innvirkning fra østnordisk og lavtysk i infinitiv gå og presens går

Значення та вживання

med person eller vesen som subjekt: flytte seg skritt for skritt, ferdes til fots, spasere, begi seg av sted, fare
Приклад
- gå en tur;
- de gikk seg en tur rundt vannet;
- han går noen ærend i byen;
- lære seg å gå;
- postmannen kom gående nedover vegen;
- gå til fots;
- vi har gått en del på ski i påsken;
- barna gikk arm i arm nedover vegen;
- skal vi ta trikken eller gå?
- sykler du hit eller går du?
- vi måtte gå en omvei;
- gå på hendene;
- gå vekk!
- gå utenom trafikken;
- katta går rundt på egenhånd
brukt for å uttrykke at en handling eller tilstand vedvarer
Приклад
- gå og vente;
- gå og drive;
- gå og tulle;
- gå i lære;
- gå på loffen;
- gå på jakt;
- gå på frieri;
- gå dårlig kledd;
- gå i fjerde klasse;
- gå i barndommen;
- gå i sitt tjuende år
pleie å bruke
Приклад
- han går alltid med skjerf
med særlig vekt på utgangspunktet eller målet
Приклад
- la oss gå!
- gå på byen;
- gå ut på byen;
- gå til ro;
- gå til sengs;
- gå til sjøs;
- gå i teateret;
- gå på kino;
- gå i selskap;
- gå i krigen;
- gå i graven;
- gå og bade;
- gå til side;
- gå sin vei;
- gå i land;
- gå om bord
med ting, sak, forhold som subjekt, og med grunnbetydning flytte seg eller bli flyttet;
røre seg, fare;
utvikle seg, endres
Приклад
- hjulet går rundt;
- gå som smurt;
- det gikk så det sprutet;
- det går fisk i elva;
- gå for fulle seil
være i bevegelse, i gang, fare;
sette seg i bevegelse
Приклад
- toget går om fem minutter;
- gå i gang med;
- sjøen går høy;
- kjeften går;
- praten går;
- gå i hi;
- gå i skyttergravene;
- gå prestisje i;
- gå politikk i;
- gå mote i;
- vogna går på skinner;
- gå leia;
- båten går på England;
- skipet gikk på en mine;
- det gikk kaldt nedover ryggen på meg;
- avisen går i trykken;
- gå i lås;
- sola går opp;
- sola går ned;
- vasen gikk i gulvet;
- det gikk et ras;
- gå av mote;
- gå løs på noen;
- gå til angrep på
bli borte;
forsvinne
Приклад
- lyset gikk
bli ødelagt, ryke (3)
Приклад
- pæra er gått;
- hanken er gått;
- sikringen er gått;
- gå sund;
- gå i stykker;
- gå til grunne;
- gå tapt;
- gå til spille;
- gå dukken
om tid: li (2
Приклад
- tiden går;
- dagene går
passere, ha sin gang, ligge, strekke seg;
forlate, svinne hen
Приклад
- gå opp i røyk;
- elva går gjennom dalen;
- veien går i svinger
herje (1)
Приклад
- det gikk et uvær over bygda;
- det går omgangssyke
sirkulere, omsettes
Приклад
- pengene går fort;
- varene går unna
være i omløp;
versere (1)
Приклад
- det går frasagn om det;
- sladderen gikk livlig;
- det går rykter på byen
være mulig, kunne skje, la seg gjøre
Приклад
- alt går!
- det skal gå
utvikle seg i en viss retning
Приклад
- det gikk til helvete;
- alt går meg imot;
- her går alt som vanlig;
- gå bra til slutt;
- det gikk bedre enn ventet;
- det gikk som jeg trodde;
- det gikk ikke så bra
fungere (2)
Приклад
- uret går ikke;
- motoren går ikke
bli ansett som
Приклад
- han går for å være klok;
- dette går for å være stor kunst;
- gå for det samme;
- gå ut på ett;
- han går under navnet Pelle
rekke (3, nå (4
Приклад
- skjørtet går til knærne;
- boka går fram til 1900
romme (1)
Приклад
- det går 10 l i bøtta;
- gå tretten på dusinet av
gjære (2, 1)
Приклад
- ølet går
bli vist, oppført (for tiden)
Приклад
- går det noe interessant på kino?
ha som grunntone
Приклад
- alle finske sanger går i moll

Фіксовані вирази

den går ikke!
den historien, forklaringen godtas ikke
gå an
la seg gjøre, være mulig
det går godt an å gjøre det;
det må gå an å ha en åpen og fri debatt
gå av
1. bli avfyrt;
  smelle
  skuddet gikk av
2. dele seg;
  knekke (1, 1)
  akselen gikk av på midten
3. slutte (i stilling) etter nådd aldersgrense;
  trekke seg fra posisjon
  hun gikk av etter en lang karriere;
  regjeringen gikk av
gå av med seieren
vinne
gå av stabelen
1. bli sjøsatt
2. finne sted
  prisseremonien gikk av stabelen i januar
gå bort
1. bli borte;
  forsvinne
2. besøke andre
3. dø (1)
  hun gikk bort etter lengre tids sykdom
gå fløyten
gå tapt;
ikke bli noe av
egenkapitalen gikk fløyten
gå for langt
gå for vidt;
overdrive
nei, nå går du for langt!
gå for presten
gå til konfirmantundervisning
gå for seg
hende, bære til
gå for vidt
gå for langt;
overdrive
gå fra
slutte å følge eller etterleve
gå fra avtale;
gå fra standpunktet
gå fra hverandre
skilles
de gikk fra hverandre etter et langt ekteskap
gå fra konseptene
miste fatningen
gå fra vettet
bli gal;
gå fra forstanden;
miste vettet
hun ble så sint at hun gikk fra vettet
gå fram
gjøre noe på en viss måte
gå fram av
være tydelig fra (sammenhengen)
gå framover
ha framgang
samfunnet gikk framover og tidene ble stadig bedre
gå fri
slippe straff;
slippe unna
gå i seg selv
granske seg selv, for eksempel for å erkjenne skyld
du må gå i deg selv for å unngå at dette skjer igjen
gå i stå
stoppe opp
samtalen gikk helt i stå
gå i vasken
ikke bli noe av
London-turen gikk i vasken
gå igjen
1. stadig dukke opp
2. vise seg etter døden;
  spøke (1)
gå imot
1. gå til angrep på eller forsvare
  gå imot fienden
2. kjempe mot;
  motarbeide
  gå imot forslaget
gå inn
1. om avis, blad: slutte å komme ut
2. om tips, spådom: bli oppfylt
gå inn for
være talsmann for, støtte; satse, legge vinn på
gå inn på
1. ta (nærmere) for seg
  gå inn på spørsmålet
2. samtykke i
  gå inn på en avtale
gå inn under
bli regnet som del av eller tilhørende
skoler som gikk inn under privatskoleloven
gå med
1. bli brukt av forsyninger, råvarer o.l.
  det gikk med 30 kilo rabarbra
2. (om person) stryke med;
  dø
gå med på
samtykke i
gå med på kompromisser for varig fred
gå ned
1. synke
  båten gikk ned
2. gla
  sola gikk ned
3. minke
  mengden gikk ned
gå om
dreie seg om;
handle om
det går om stoff, arbeidsløshet og sosial nød
gå opp
1. øke
  prisene gikk opp
2. (om regnestykke, kabal) få en fullstendig løsning
3. rakne
  gå opp i sømmene
gå opp for
(plutselig) forstå
gå opp i
i matematikk: få et helt tall som kvotient når en deler et tall på et mindre tall
gå opp i opp
om to eller flere ting: veie hverandre opp, jevne (seg) ut
gå over
ta slutt;
bedre seg
det går over hvis du bare er tålmodig
gå over til
anta; konvertere
gå på
1. sette i gang med
  gå på med krum hals;
  gå på med dødsforakt
2. få som resultat
  landslaget gikk på et kjempetap
3. være avhengig av, bruke
  gå på stoff;
  gå på medisin
4. gjelde
  kritikken går ikke på person, men på sak
gå rundt
1. kantre, velte, tippe over
2. ha god nok økonomi til å klare alle utgifter
  det var så vidt det gikk rundt i januar
gå sammen
1. ha følge
  de gikk sammen mot byen
2. passe sammen;
  harmonere
  fargene går ikke sammen
gå seg bort
gå seg vill
gå seg fast
gå til en verken kan komme fram eller tilbake
gå seg vill
rote seg bort;
forville seg
gå til
1. sette i verk;
  komme i gang med
  gå til angrep;
  gå til streik;
  gå til valg
2. bære til, skje;
  ha seg
  hvordan det gikk til, kunne han ikke si
gå tilbake
1. minke i størrelse eller kvalitet;
  bli mindre eller dårligere
  partiet gikk tilbake i oppslutning
2. falle tilbake til tidligere tilstand
  gå tilbake til gamle synder;
  gå tilbake på løfte;
  gå tilbake på en avtale
3. vende tilbake til et sted eller en tilstand
  gå tilbake til huset
gå under
forlise, synke; gå til grunne, bli ødelagt
gå unna
1. holde seg borte fra;
  vike for noen eller noe
2. foregå i raskt tempo;
  gå fort
  forberedelsene gikk unna på et par timer
3. få rask avsetning
  varene gikk unna
gå ut
1. ikke være gyldig lenger;
  overskride, utløpe
  fristen går ut på mandag;
  avtalen gikk ut i fjor
2. dra til utested
  jeg går som oftest ut i helgene
gå ut fra
bygge på, regne med
gå ut med
gjøre (budskap, opplysninger) offentlig kjent
gå ut mot
kritisere (noen) sterkt
gå ut over
virke på, være til ulempe for
gå ut på
dreie seg om
hva går det av deg?
hvordan bærer du deg at?
ikke gå an
1. ikke la seg gjøre
2. ikke sømme seg
la gå
1. ikke hindre;
  gi lov til
  de lot ham gå
2. det får så være at (noe er slik)
  la gå, det kunne være artig å prøve
la gå at
det får så være at (noe er slik)
la gå!
1. om bord i båt: kast!
  la trossa gå!
2. ok, som du vil!
noe som går
sykdom som mange får samtidig
det er noe som går
noe å gå på
om tid, midler, krefter: buffer, slakk
som en går og står
slik en i øyeblikket er kledd;
uforberedt
så gikk vi da
la oss gå

Сторінка статті

rådig

прикметник

Походження

norrønt ráðigr ‘klok’

Значення та вживання

som kan disponere;
som har råderett
Приклад
- være rådig over noe
- - egenrådig
  - enerådig
  - selvrådig
som vet eller kan gi råd (4, 2);
rådsnar
- - snarrådig
  - tvilrådig
  - villrådig

Сторінка статті

vettig, vettug

прикметник

Походження

norrønt vitugr; av vett

Значення та вживання

forstandig, klok

Приклад

et vettig svar;
han fikk ikke et vettig ord ut av henne;
du er ikke vettig!

Сторінка статті

forstandig

прикметник

Походження

fra lavtysk; av forstand

Значення та вживання

som har eller vitner om god forstand;

fornuftig, klok (1), vettig

Приклад

et forstandig svar;
forstandig oppførsel

Сторінка статті

fornuftig

прикметник

Значення та вживання

med fornuft;

som det er fornuft i;

klok (1), hensiktsmessig, vettig

Приклад

et fornuftig forslag;
det var fornuftig av deg;
jeg fikk ikke ett fornuftig ord ut av henne;
en fornuftig framgangsmåte;
de fant det fornuftigst å fordufte

Сторінка статті

Словник нюношка 64 oppslagsord

klok

прикметник

Походження

norrønt klókr; frå lågtysk

Значення та вживання

som kan skjøne noko;
forstandig, fornuftig, tenksam, omtenkt, vitig
Приклад
- ein klok person;
- kloke auge;
- ho har eit klokt hovud;
- seie nokre kloke ord
- brukt som adverb:
  investere klokt
som har mykje kunnskap;
lærd, vis (2;
røynd (2
Приклад
- søkje råd hos eit klokt menneske;
- svaret gjorde meg ikkje klok
som har vanleg fornuft;
vitig, normal (2, 2)
Приклад
- ikkje vere retteleg klok

Фіксовані вирази

bli klok på
få innsikt i;
forstå (1)
eg klarer ikkje bli heilt klok på deg;
ein blir aldri heilt klok på hovudpersonen i boka
gjere klokt i
vere tent med
ein gjer klokt i å lytte;
du gjer nok klokt i å vere litt varsam
klok av skade
røynd som følgje av tidlegare mistak eller ulukke
klok av skade bad eg om hjelp opp trappa
klok kone
kvinne som praktiserer folkemedisin
ei klok kone oppi dalen
vere like klok
skjøne like lite som før (etter eit svar, ei forklaring eller liknande)
etter å ha kika på kartet var dei like kloke

Сторінка статті

uklok

прикметник

Значення та вживання

som ikkje er klok;

lite gjennomtenkt;

ufornuftig

Приклад

partiet driv ein uklok politikk;
dei har teke fleire ukloke avgjerder

Сторінка статті

til 3

прийменник

Походження

norrønt til

Значення та вживання

brukt til å uttrykkje mål eller sluttpunkt for ei rørsle
Приклад
- ho køyrde ungane til skulen;
- dei reiste til Arendal;
- du må gå til dokteren;
- han følgde henne til døra;
- dei drog frå stad til stad;
- han spelte ballen til spissen
- brukt som adverb:
  folk strøymde til;
  mange kom til for å hjelpe
brukt om rørsle i ei viss retning eller det å vende mot noko eller nokon
Приклад
- ta av til høgre ved det gule huset;
- dei veik til sides;
- eg vakna til ein ny dag;
- dei synte til ei tidlegare sak;
- ho smilte til kollegaen;
- han snudde ryggen til dei;
- huset har utsyn til sjøen;
- brått stod vi andlet til andlet
brukt til å uttrykkje overgang til noko nytt
Приклад
- vinden auka frå liten kuling til full storm;
- han vil bli til noko stort;
- dei såg teikn til betring;
- trollet vart til stein
- brukt som adverb:
  pasienten frisknar til;
  isen frys til
brukt for å uttrykkje tilstand
Приклад
- kontoret står til rådvelde;
- huset er til leige;
- mange var til stades
- brukt som adverb:
  det står bra til med henne;
  dei held til i kjellaren
brukt for å uttrykkje eit intervall
Приклад
- han arbeidde frå sju til tre;
- det kostar frå fem til ti tusen;
- vi har budd her frå 2013 til i dag;
- kontoret er ope frå ti til to;
- reisa tek to til tre timar;
- deltakarane er frå åtte til tolv år
brukt for å uttrykkje grense for noko
Приклад
- åkeren når ned til elva;
- eg stod i vatn til knea;
- eg vil bli hos deg til døden skil oss
brukt om tid og tidspunkt
Приклад
- alt til si tid;
- vi blir ferdige til våren;
- dei flyttar inn til jul;
- kan du vente til seinare?
- dei møttest til same tid kvar dag;
- eg skjønar meg ikkje på ungdomen no til dags;
- slik har det vore til alle tider
brukt for å uttrykkje føremål
Приклад
- ho fekk boka til gjennomsyn;
- eg treng ein reiskap til å grave med;
- vi kledde oss til fest;
- har du pengar til taxi?
- dei ordna alt til eigen fordel
brukt for å uttrykkje evne, høve eller utveg
Приклад
- kommoden har ein skuff til å låse;
- er du i form til å sykle?
brukt for å uttrykkje årsak
Приклад
- episoden var opphav til mykje krangling;
- han hadde god grunn til å gråte;
- ho var til stor glede for foreldra
brukt for å uttrykkje samband
Приклад
- eg høyrer til her;
- eleven knytte seg til læraren;
- ho er veldig bunden til bestemora;
- vi drikk vatn til maten;
- han blir rekna til familien;
- det ligg til slekta
brukt for å uttrykkje samanlikning
Приклад
- du er ikkje gammal nok til å vere med;
- jakka er for god til å kaste;
- ho er klok til å vere så lita
brukt for å uttrykkje eigedomstilhøve
Приклад
- har du nøkkelen til huset?
- ho er mor til jenta;
- det er hunden til naboen
Приклад
- han ligg til sengs med influensa;
- no må de setje dykk til bords;
- det kom framande til gards;
- vi reiser til fjells i helga;
- vi har hytta til låns;
- bilen er til sals;
- eg har løn til gode;
- heldigvis kom dei til rette;
- flekken kom til syne i dagslys

Фіксовані вирази

få til
greie, lykkast med, oppnå
får du til reknestykka?
sleppe til
få plass;
få vere med
han slepp ikkje til på kjøkenet
slumpe til
hende tilfeldig
ein tidlegare kjærast ho slumpa til å møte att
slå til
1. gje noko eller nokon eit slag
  ho slo til han
2. gripe (hardt) inn;
  gå til aksjon
  ranarar slo til mot kiosken i natt
3. hende plutseleg;
  inntreffe
  det slo til med rekordvarme i helga
4. gjere noko på ein (uventa) flott måte
  bassisten slo til med glitrande spel
5. akseptere eit tilbod;
  godta, seie ja
  vi slo til og kjøpte båten
6. gå i oppfylling;
  bli som venta
  spådomane har slått til
7. gje godt resultat (i jordbruk, jakt eller fiske)
  avlinga slo til i år
ta til
byrje
det tok til å mørkne
vere til
finnast, eksistere
reglane er til for at vi skal følje dei;
frukten var berre til pynt;
gleda over berre å vere til
vise til
peike på;
gje opp (som kjelde eller liknande)
dei viste til særs gode resultat;
han viser til statistikk

Сторінка статті

uvis

прикметник

Значення та вживання

lite vis (, 1) eller klok;

uklok, dum (1);

uvitande (2)

Приклад

uvise folk;
seie uvise ting

Сторінка статті

snill

прикметник

Походження

norrønt snjallr ‘dugande, god, klok’

Значення та вживання

god å omgåast med;
lydig
Приклад
- vere snill og medgjerleg;
- ver snill no, gut!
- ein snill hund;
- no er ho mildare og snillare enn nokon gong
god, kjærleg
Приклад
- ei snill og omsorgsfull mor;
- du er den snillaste eg veit
- brukt som adverb:
  det var snilt gjort
gjevmild
Приклад
- få noko av ein snill onkel
hjelpsam, venleg
Приклад
- snille grannar;
- vil du vere så snill å gjere meg ei teneste?
i utrop:
Приклад
- snille deg, det treng du ikkje gjere!
- slå på lyset, er du snill!

Фіксовані вирази

ver så snill
brukt i spørsmål der ein ber andre om noko;
til skilnad frå ver så god
kan eg få litt vatn, ver så snill?

Сторінка статті

riktig

прикметник

Походження

etter bokmål; frå tysk, opphavleg ‘som følgjer ei rett linje’

Значення та вживання

rett (3, 2), korrekt (2)
Приклад
- eit riktig svar;
- det er ikkje riktig å sperre han inne;
- historia gjev eit riktigare bilete av situasjon
brukt som adverb: heilt ut;
retteleg
Приклад
- det vart riktig ein triveleg fest;
- eg skjønar det ikkje riktig;
- det smakte riktig godt
brukt som adverb: akkurat, nettopp
Приклад
- han er ikkje riktig klok
brukt som sisteledd i samansetningar: som samsvarer med eller høver til det førsteleddet nemner
- - moteriktig
  - sitjeriktig

Сторінка статті

underforstå

дієслово

Значення та вживання

oppfatte eller rekne med noko ut frå samanhengen utan at det er direkte sagt

Приклад

ein må underforstå at dette gjeld alle;
han påstår alle er dumme, underforstått: Berre han sjølv er klok

Сторінка статті

spak 2

прикметник

Походження

norrønt spakr ‘klok, varsam’

Значення та вживання

om folk: fredsam, roleg, stillvoren
Приклад
- ho var spak og smålåten
om folk: som er lett å ha med å gjere;
medgjerleg
Приклад
- bråkmakaren vart spak da politiet kom
om dyr: som er varig tamd;
tam (1), tyd (2)
om luft og sjø: utan sterke rørsler;
still, veik
Приклад
- vinden var spak

Сторінка статті

vis 2

прикметник

Походження

norrønt víss; samanheng med vite

Значення та вживання

som skjønar noko godt;
særs klok;
lærd
Приклад
- dei vise menn frå Austerland
- brukt som substantiv:
  ein dåre kan spørje meir enn ti vise kan svare
om ytring eller handling: som vitnar om god forstand
Приклад
- gje eit vist råd til nokon

Фіксовані вирази

bli vis med
bli merksam på;
bli kjend med
dei vart vis med den politiske bodskapen

Сторінка статті

ugle

іменник жіночий

Походження

norrønt ugla

Значення та вживання

rovfugl i ordenen Strigiformes med stort og rundt hovud, store auge og kort, krumt nebb

- haukugle
- kattugle
- perleugle
- sporveugle

Фіксовані вирази

klok som ei ugle
svært klok
ugler i mosen
noko mistenkjeleg;
noko som ikkje stemmer

Сторінка статті

Результати на сторінці: