Розширений пошук

Простий пошук

Словник букмола 53 oppslagsord

interessant

прикметник

Вимова

interesanˊg

Походження

av fransk intéresser; jamfør interesse

Значення та вживання

som vekker interesse;

fengslende, spennende

Приклад

en interessant artikkel;
gjøre undervisningen interessant;
bli kjent med mange interessante mennesker

Фіксовані вирази

gjøre seg interessant
gå inn for å bli lagt merke til
hva gjør en ikke for å gjøre seg interessant?

Сторінка статті

som

підрядний сполучник

Походження

norrønt sem; sent norrønt som og sum

Значення та вживання

brukt ved sammenligning;
som ligner, liksom, på samme måte som
Приклад
- han kler seg som en laps;
- skoene ser ut som de er av glass;
- du er like smart som hun er;
- han snakker som en bok;
- det blir som jeg har sagt
brukt om egenskap, rolle eller kategori
Приклад
- hun arbeider som ingeniør;
- som frivillig har han møtt mange interessante personer;
- jeg sender det som et vedlegg til e-posten;
- treslag som ask, eik og bjørk;
- metaller som gull, sølv, jern og kobber
brukt om oppgave eller formål
Приклад
- han bruker en blyant som taktstokk;
- dette får tjene som unnskyldning
innleder en leddsetning som uttrykker måte, tilstand eller begrunnelse
Приклад
- som situasjonen er i dag, kan vi ikke gjøre noe;
- sånn som det er nå, kan vi ikke ha det;
- trøtt som han var, gikk han rett i seng
innleder en leddsetning som uttrykker utvikling, tid eller handling;
mens, idet, etter hvert som
Приклад
- som dagene gikk, ble det lysere
innleder en adjektivisk leddsetning (tidligere kalt relativsetning) som sier noe om et annet ledd i samme frase
Приклад
- her er det jeg som bestemmer;
- boka, som var helt ny, var veldig spennende;
- hun gjorde det som hun trodde var best;
- han så en fugl som han ikke hadde sett før;
- det er selskapene som utnytter folk;
- dette er huset som han har vokst opp i
brukt sammen med adverb i superlativ for å forsterke
Приклад
- mens det stod på som verst;
- de var innom som snarest;
- i helgene er vi som oftest på hytta
brukt i utrop for å uttrykke høy grad
Приклад
- å, som jeg fryser;
- som jeg har savnet deg!

Фіксовані вирази

som om
innleder en leddsetning som uttrykker en hypotetisk sammenligning;
som
det så ut som om lynet hadde slått ned der;
han gikk videre som om ingenting hadde skjedd
som så
brukt for å beskrive en størrelse
fisken var så stor som så!
som sådan
generelt, i seg selv
resultatet som sådan er godkjent;
de var enige om avtalen som sådan

Сторінка статті

hus

іменник середній

Походження

norrønt hús

Значення та вживання

bygning (med tak og vegger) brukt til bo- eller tilholdssted for mennesker eller dyr, til å lagre noe i og lignende
Приклад
- bygge hus;
- ha både hus og hytte;
- et toetasjes hus;
- sette opp nye hus på gården
- - hundehus
  - kulturhus
  - rekkehus
  - sykehus
  - uthus
  - våningshus
bosted, hjem (1, 1)
Приклад
- i pressområder er det vanskelig å skaffe seg hus;
- husets folk;
- barna i huset;
- være herre i eget hus
personer som bor i et hus;
husstand, familie
Приклад
- en venn av huset;
- vekke hele huset
kongelig eller adelig familie eller slekt
- - fyrstehus
  - kongehus
del av nasjonalforsamling i visse land
Приклад
- representantenes hus
- - overhus
  - underhus
brukt som etterledd i sammensetninger som betegner noe som fungerer som overbygning
- - dekkshus
  - førerhus
brukt som etterledd i sammensetninger som betegner større forretningstiltak
- - handelshus
  - motehus
brukt som etterledd i sammensetninger som betegner en type beholder eller hylster
- - blekkhus
  - brillehus
brukt som etterledd i sammensetninger som betegner noe som beskytter
- - frøhus
  - sneglehus
i spill: kombinasjon av tre kort av én tallverdi og to kort med annen verdi i kortspill;
kombinasjon av tre terninger med samme antall øyne og to terninger med samme antall øyne i yatzy

Фіксовані вирази

fullt hus
1. sal, rom eller lignende med alle plasser opptatt
  spille for fullt hus
2. i poker: tre kort med samme tallverdi i kombinasjon med et par kort med annen verdi
3. beste mulige resultat
  hun skåret fullt hus
gå hus forbi
ikke bli lagt merke til, ikke bli oppfattet
navnet gikk meg hus forbi;
jentenes prestasjoner har gått hus forbi
gå mann av huse
gå ut alle som en (for å være med på noe)
holde åpent hus
ta imot gjester uten spesiell innbydelse
hus under hver busk
tilholdssted hvor som helst
i hus
under tak;
innendørs
få avlingen i hus;
vi kom i hus før været brøt løs
ikke til å være i hus med
umulig å bo sammen med
på huset
1. på arbeidsplassen;
  internt
  vi skal ta for oss forholdene her på huset
2. som blir betalt av en restaurant eller lignende
  vi håper vodkaen er på huset

Сторінка статті

gå

дієслово

Походження

norrønt ganga, innvirkning fra østnordisk og lavtysk i infinitiv gå og presens går

Значення та вживання

med person eller vesen som subjekt: flytte seg skritt for skritt, ferdes til fots, spasere, begi seg av sted, fare
Приклад
- gå en tur;
- de gikk seg en tur rundt vannet;
- han går noen ærend i byen;
- lære seg å gå;
- postmannen kom gående nedover vegen;
- gå til fots;
- vi har gått en del på ski i påsken;
- barna gikk arm i arm nedover vegen;
- skal vi ta trikken eller gå?
- sykler du hit eller går du?
- vi måtte gå en omvei;
- gå på hendene;
- gå vekk!
- gå utenom trafikken;
- katta går rundt på egenhånd
brukt for å uttrykke at en handling eller tilstand vedvarer
Приклад
- gå og vente;
- gå og drive;
- gå og tulle;
- gå i lære;
- gå på loffen;
- gå på jakt;
- gå på frieri;
- gå dårlig kledd;
- gå i fjerde klasse;
- gå i barndommen;
- gå i sitt tjuende år
pleie å bruke
Приклад
- han går alltid med skjerf
med særlig vekt på utgangspunktet eller målet
Приклад
- la oss gå!
- gå på byen;
- gå ut på byen;
- gå til ro;
- gå til sengs;
- gå til sjøs;
- gå i teateret;
- gå på kino;
- gå i selskap;
- gå i krigen;
- gå i graven;
- gå og bade;
- gå til side;
- gå sin vei;
- gå i land;
- gå om bord
med ting, sak, forhold som subjekt, og med grunnbetydning flytte seg eller bli flyttet;
røre seg, fare;
utvikle seg, endres
Приклад
- hjulet går rundt;
- gå som smurt;
- det gikk så det sprutet;
- det går fisk i elva;
- gå for fulle seil
være i bevegelse, i gang, fare;
sette seg i bevegelse
Приклад
- toget går om fem minutter;
- gå i gang med;
- sjøen går høy;
- kjeften går;
- praten går;
- gå i hi;
- gå i skyttergravene;
- gå prestisje i;
- gå politikk i;
- gå mote i;
- vogna går på skinner;
- gå leia;
- båten går på England;
- skipet gikk på en mine;
- det gikk kaldt nedover ryggen på meg;
- avisen går i trykken;
- gå i lås;
- sola går opp;
- sola går ned;
- vasen gikk i gulvet;
- det gikk et ras;
- gå av mote;
- gå løs på noen;
- gå til angrep på
bli borte;
forsvinne
Приклад
- lyset gikk
bli ødelagt, ryke (3)
Приклад
- pæra er gått;
- hanken er gått;
- sikringen er gått;
- gå sund;
- gå i stykker;
- gå til grunne;
- gå tapt;
- gå til spille;
- gå dukken
om tid: li (2
Приклад
- tiden går;
- dagene går
passere, ha sin gang, ligge, strekke seg;
forlate, svinne hen
Приклад
- gå opp i røyk;
- elva går gjennom dalen;
- veien går i svinger
herje (1)
Приклад
- det gikk et uvær over bygda;
- det går omgangssyke
sirkulere, omsettes
Приклад
- pengene går fort;
- varene går unna
være i omløp;
versere (1)
Приклад
- det går frasagn om det;
- sladderen gikk livlig;
- det går rykter på byen
være mulig, kunne skje, la seg gjøre
Приклад
- alt går!
- det skal gå
utvikle seg i en viss retning
Приклад
- det gikk til helvete;
- alt går meg imot;
- her går alt som vanlig;
- gå bra til slutt;
- det gikk bedre enn ventet;
- det gikk som jeg trodde;
- det gikk ikke så bra
fungere (2)
Приклад
- uret går ikke;
- motoren går ikke
bli ansett som
Приклад
- han går for å være klok;
- dette går for å være stor kunst;
- gå for det samme;
- gå ut på ett;
- han går under navnet Pelle
rekke (3, nå (4
Приклад
- skjørtet går til knærne;
- boka går fram til 1900
romme (1)
Приклад
- det går 10 l i bøtta;
- gå tretten på dusinet av
gjære (2, 1)
Приклад
- ølet går
bli vist, oppført (for tiden)
Приклад
- går det noe interessant på kino?
ha som grunntone
Приклад
- alle finske sanger går i moll

Фіксовані вирази

den går ikke!
den historien, forklaringen godtas ikke
gå an
la seg gjøre, være mulig
det går godt an å gjøre det;
det må gå an å ha en åpen og fri debatt
gå av
1. bli avfyrt;
  smelle
  skuddet gikk av
2. dele seg;
  knekke (1, 1)
  akselen gikk av på midten
3. slutte (i stilling) etter nådd aldersgrense;
  trekke seg fra posisjon
  hun gikk av etter en lang karriere;
  regjeringen gikk av
gå av med seieren
vinne
gå av stabelen
1. bli sjøsatt
2. finne sted
  prisseremonien gikk av stabelen i januar
gå bort
1. bli borte;
  forsvinne
2. besøke andre
3. dø (1)
  hun gikk bort etter lengre tids sykdom
gå fløyten
gå tapt;
ikke bli noe av
egenkapitalen gikk fløyten
gå for langt
gå for vidt;
overdrive
nei, nå går du for langt!
gå for presten
gå til konfirmantundervisning
gå for seg
hende, bære til
gå for vidt
gå for langt;
overdrive
gå fra
slutte å følge eller etterleve
gå fra avtale;
gå fra standpunktet
gå fra hverandre
skilles
de gikk fra hverandre etter et langt ekteskap
gå fra konseptene
miste fatningen
gå fra vettet
bli gal;
gå fra forstanden;
miste vettet
hun ble så sint at hun gikk fra vettet
gå fram
gjøre noe på en viss måte
gå fram av
være tydelig fra (sammenhengen)
gå framover
ha framgang
samfunnet gikk framover og tidene ble stadig bedre
gå fri
slippe straff;
slippe unna
gå i seg selv
granske seg selv, for eksempel for å erkjenne skyld
du må gå i deg selv for å unngå at dette skjer igjen
gå i stå
stoppe opp
samtalen gikk helt i stå
gå i vasken
ikke bli noe av
London-turen gikk i vasken
gå igjen
1. stadig dukke opp
2. vise seg etter døden;
  spøke (1)
gå imot
1. gå til angrep på eller forsvare
  gå imot fienden
2. kjempe mot;
  motarbeide
  gå imot forslaget
gå inn
1. om avis, blad: slutte å komme ut
2. om tips, spådom: bli oppfylt
gå inn for
være talsmann for, støtte; satse, legge vinn på
gå inn på
1. ta (nærmere) for seg
  gå inn på spørsmålet
2. samtykke i
  gå inn på en avtale
gå inn under
bli regnet som del av eller tilhørende
skoler som gikk inn under privatskoleloven
gå med
1. bli brukt av forsyninger, råvarer o.l.
  det gikk med 30 kilo rabarbra
2. (om person) stryke med;
  dø
gå med på
samtykke i
gå med på kompromisser for varig fred
gå ned
1. synke
  båten gikk ned
2. gla
  sola gikk ned
3. minke
  mengden gikk ned
gå om
dreie seg om;
handle om
det går om stoff, arbeidsløshet og sosial nød
gå opp
1. øke
  prisene gikk opp
2. (om regnestykke, kabal) få en fullstendig løsning
3. rakne
  gå opp i sømmene
gå opp for
(plutselig) forstå
gå opp i
i matematikk: få et helt tall som kvotient når en deler et tall på et mindre tall
gå opp i opp
om to eller flere ting: veie hverandre opp, jevne (seg) ut
gå over
ta slutt;
bedre seg
det går over hvis du bare er tålmodig
gå over til
anta; konvertere
gå på
1. sette i gang med
  gå på med krum hals;
  gå på med dødsforakt
2. få som resultat
  landslaget gikk på et kjempetap
3. være avhengig av, bruke
  gå på stoff;
  gå på medisin
4. gjelde
  kritikken går ikke på person, men på sak
gå rundt
1. kantre, velte, tippe over
2. ha god nok økonomi til å klare alle utgifter
  det var så vidt det gikk rundt i januar
gå sammen
1. ha følge
  de gikk sammen mot byen
2. passe sammen;
  harmonere
  fargene går ikke sammen
gå seg bort
gå seg vill
gå seg fast
gå til en verken kan komme fram eller tilbake
gå seg vill
rote seg bort;
forville seg
gå til
1. sette i verk;
  komme i gang med
  gå til angrep;
  gå til streik;
  gå til valg
2. bære til, skje;
  ha seg
  hvordan det gikk til, kunne han ikke si
gå tilbake
1. minke i størrelse eller kvalitet;
  bli mindre eller dårligere
  partiet gikk tilbake i oppslutning
2. falle tilbake til tidligere tilstand
  gå tilbake til gamle synder;
  gå tilbake på løfte;
  gå tilbake på en avtale
3. vende tilbake til et sted eller en tilstand
  gå tilbake til huset
gå under
forlise, synke; gå til grunne, bli ødelagt
gå unna
1. holde seg borte fra;
  vike for noen eller noe
2. foregå i raskt tempo;
  gå fort
  forberedelsene gikk unna på et par timer
3. få rask avsetning
  varene gikk unna
gå ut
1. ikke være gyldig lenger;
  overskride, utløpe
  fristen går ut på mandag;
  avtalen gikk ut i fjor
2. dra til utested
  jeg går som oftest ut i helgene
gå ut fra
bygge på, regne med
gå ut med
gjøre (budskap, opplysninger) offentlig kjent
gå ut mot
kritisere (noen) sterkt
gå ut over
virke på, være til ulempe for
gå ut på
dreie seg om
hva går det av deg?
hvordan bærer du deg at?
ikke gå an
1. ikke la seg gjøre
2. ikke sømme seg
la gå
1. ikke hindre;
  gi lov til
  de lot ham gå
2. det får så være at (noe er slik)
  la gå, det kunne være artig å prøve
la gå at
det får så være at (noe er slik)
la gå!
1. om bord i båt: kast!
  la trossa gå!
2. ok, som du vil!
noe som går
sykdom som mange får samtidig
det er noe som går
noe å gå på
om tid, midler, krefter: buffer, slakk
som en går og står
slik en i øyeblikket er kledd;
uforberedt
så gikk vi da
la oss gå

Сторінка статті

venn

іменник чоловічий

Походження

norrønt vinr; beslektet med latin venus ‘skjønnhet’

Значення та вживання

person som en har et nært forhold til, og som en pleier omgang med;
kamerat (1)
Приклад
- en god venn av meg;
- ha mange venner;
- skal vi være venner?
- jeg er ikke venn med deg lenger;
- god dag, gamle venn!
- ta opp kontakten med gamle venner;
- han er en nær venn av familien
- - barndomsvenn
  - bestevenn
  - hjertevenn
  - omgangsvenn
- brukt som kjæleord:
  hvordan går det, vennen?
  kjære vennen min;
  slo du deg, lille venn?
person eller dyr som har et forsonlig eller gemyttlig forhold til noen eller noe
Приклад
- skille mellom venn og fiende;
- bli venner igjen etter en krangel;
- ta kontakt med våre venner i pressen;
- hunder og katter kan være gode venner;
- vi skiltes dessverre ikke som venner;
- ikke skyt, vi kommer som venner!
kjæreste
Приклад
- få seg en ny venn
medlem av visse kristne trossamfunn
Приклад
- Smiths venner
- - pinsevenn
person som har en særlig interesse eller glede av noe
Приклад
- en naturens venn;
- en sann venn av gode historier
- - dyrevenn
  - norgesvenn
støttespiller (3), tilhenger (1);
jamfør venneforening
Приклад
- starte kronerulling blant teaterets venner;
- en mangeårig venn av forbundet
- - bondevenn
  - fredsvenn
person som har positiv omgang med noe
Приклад
- i dag var ikke laget helt venn med ballen;
- jeg har aldri vært spesielt god venn med kroppen min
brukt i ubestemt form flertall om enkeltperson
Приклад
- tross alle hans feil er jeg venner med ham;
- hun prøvde å bli venner med sidemannen

Фіксовані вирази

vår venn
brukt spøkefullt om person, dyr eller fenomen som alle kjenner (og har kjær)
på ettermiddagen fikk vi besøk av vår venn sola

Сторінка статті

snurrepiperi

іменник середній

Походження

fra lavtysk ‘verdiløse saker’

Значення та вживання

hverdagslig ting som har blitt sjelden over tid og derfor interessant å samle på;
raritet, kuriositet
Приклад
- han samlet på alt av antikviteter og snurrepiperier
unødvendige formaliteter eller detaljer;
pedanteri, dikkedarer
Приклад
- drive med juridisk snurrepiperi

Сторінка статті

artig

прикметник

Походження

av tysk artig opprinnelig ‘av god art’

Значення та вживання

interessant;
hyggelig, morsom
Приклад
- ha det artig;
- så artig!
- det hadde vært artig å prøve noe nytt;
- en artig kar
rar, snodig;
uvanlig
Приклад
- en artig skapning

Сторінка статті

stofflig

прикметник

Значення та вживання

materiell (2, konkret (3, 1);
jamfør stoff (1)
Приклад
- maleriet er stofflig og har fine farger
som angår emne;
jamfør stoff (3)
Приклад
- hva det stofflige angår, er boka interessant

Сторінка статті

trøtt, trett

прикметник

Походження

norrønt þreyttr, av þreyta ‘utmatte’

Значення та вживання

tom for krefter og energi;
matt (2, 2), slapp (2), sliten
Приклад
- bli trøtt og sliten av arbeidet;
- være trøtt i beina etter den lange gåturen
som kjenner trang til å sove;
søvnig
Приклад
- bli trøtt av medisinene;
- et trøtt smil;
- ha trøtte øyne;
- filmen gjorde ham så trøtt at han sovnet
som har gått lei noe;
kei (2, 1)
Приклад
- være trøtt av skolen;
- hun er trøtt av det ensformige livet sitt
- - krigstrøtt
  - livstrøtt
  - skoletrøtt
som gjør en trøtt (2);
uinteressant, kjedelig (1)
Приклад
- se på noen trøtte greier på tv;
- en trøtt klisjé

Фіксовані вирази

gå trøtt
miste interessen
hun gikk etterhvert trøtt av ham

Сторінка статті

oppslag

іменник середній

Значення та вживання

kunngjøring som er slått opp på en vegg eller lignende;
plakat
Приклад
- bekjentgjøre noe ved oppslag
bred eller godt synlig omtale i media
Приклад
- saken fikk store oppslag i avisene;
- få stort oppslag i pressen
idé, begynnelse, utkast (1)
Приклад
- oppslag til en interessant roman
det å slå opp;
det å avslutte en avtale;
opphevelse
Приклад
- oppslag av forlovelsen
på klær: legg (3, 1), krage (1, 1)
Приклад
- en jakke med store oppslag
oppslagsord

Сторінка статті

Словник нюношка 52 oppslagsord

interessant

прикметник

Вимова

interesanˊg

Походження

av fransk intéresser; jamfør interessere

Значення та вживання

som vekkjer interesse;

fengslande, spennande

Приклад

eit interessant føredrag;
ho møtte mange interessante menneske;
tanken er interessant

Фіксовані вирази

gjere seg interessant
gå inn for å bli lagd merke til
ho går og viftar med piercinga si og gjer seg interessant

Сторінка статті

trekkje, trekke

trekkja, trekka

дієслово

Походження

frå lågtysk

Значення та вживання

føre frå ein stad til ein annan;
hale (3, dra (1)
Приклад
- trekkje nokon inntil seg;
- trekkje dyna over seg;
- trekkje garnet;
- han trekte føre gardina;
- hesten trekte ei vogn etter seg;
- ho har trekt eit teppe over seg
flytte seg frå ein stad til ein annan
Приклад
- trekkje seg unna;
- gjestane trekte inn i huset;
- kan de trekkje litt nærare kvarandre?
- trekkje seg attende etter festen;
- trekkje ned til stranda
ta, suge eller lokke til seg;
tiltrekkje (1)
Приклад
- støvlane trekkjer vatn;
- trekkje frisk luft;
- store prisnedslag trekkjer kundar;
- popartisten trekte fulle hus
ta opp eller fram
Приклад
- trekkje lodd;
- trekkje eit kort frå bunken;
- trekkje fram ein pistol
dra med seg;
bringe inn i ein situasjon
Приклад
- prøve å trekkje med seg fleire;
- bli trekt inn i ein krangel
kome fram til
Приклад
- trekkje ei slutning;
- trekkje ei grense mellom jobb og privatliv;
- trekkje linjer mellom store hendingar
slutte å late gjelde;
skrote (2)
Приклад
- trekkje forslaget til ny trasé;
- trekkje attende ei løyving
avgjere ved slump
Приклад
- trekkje om kven som er vinnaren;
- bli trekt ut til å vere med
nøle medan ein snakkar
Приклад
- ho trekte litt på det før ho sa noko;
- han sit og trekkjer på svaret
dra føremon av;
utnytte (2);
jamfør trekkje/dra vekslar på
Приклад
- trekkje på kompetansen til arbeidarane
i matlaging: gjere i stand ein rett ved å la råemnet liggje i væske med temperatur opp mot kokepunktet
Приклад
- lat lutefisken trekkje i fem minutt;
- trekkje kaffi
redusere mengd eller storleik;
subtrahere
Приклад
- trekkje to frå fem;
- bli trekt for mykje i skatt
fare i flokk;
vere på ferd
Приклад
- reinen trekkjer til nye beiteområde;
- fuglane trekkjer sørover om hausten
gje trekk (1, 1), kjøle
Приклад
- det trekkjer frå døra;
- omnen trekkjer dårleg

Фіксовані вирази

trekkje av
trykkje på avtrekkjaren på skytevåpen
trekkje fram
snakke om;
nemne (2, 2), påpeike
trekkje fram eit interessant poeng
trekkje ned
løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
trekkje opp (4)
ungane gløymer å trekkje ned
trekkje om
setje eller sy trekk (2, 8) på
trekkje om den gamle sofaen
trekkje opp
1. stramme fjøra i ein mekanisme
  trekkje opp klokka
2. endre seg til det verre
  det trekkjer opp til storm
3. opne flaske med ein opptrekkjar
  kelneren trekte opp vinen ved bordet
4. løyse ut mekanismen som tømmer doskåla etter ein har vore på do;
  trekkje ned
  hugs å trekkje opp etter deg!
trekkje seg
ikkje vere med lenger
han trekte seg frå vervet i siste liten
trekkje seg saman
gjere seg mindre og meir kompakt;
krype saman, krympe (1)
kulda får blodårene til å trekkje seg saman
trekkje ut
vare lenge;
gå på overtid
samværet trekte ut

Сторінка статті

rygg

іменник чоловічий

Походження

norrønt hryggr

Значення та вживання

bakre del av overkroppen, frå nakken til halebeinet
Приклад
- rette ryggen;
- vere brei over ryggen;
- han låg på ryggen i blomsterenga;
- ho klappa hunden på ryggen;
- sitje på ryggen av ein hest
- - hesterygg
  - korsrygg
  - krokrygg
øvste del av langstrekt fjell, høgdedrag og liknande
Приклад
- vi følgde ryggen oppetter fjellet
- - fjellrygg
  - åsrygg
øvste kant eller del av noko
- - bølgjerygg
  - knivrygg
  - naserygg
del på stol, benk og liknande til å lene ryggen mot;
rygglene, ryggstø
bakside av bok, der arka er sydd eller limt saman
Приклад
- boka har losna i ryggen;
- på ryggen står tittel og forfattar av boka
- - skinnrygg
del av klesplagg som dekkjer ryggen
Приклад
- hol i ryggen på jakka
ryggsymjing
Приклад
- ho konkurrerte i bryst og rygg

Фіксовані вирази

bak ryggen på nokon
utan at vedkomande veit om det;
i smug
brekke ryggen
lide stor skade eller reduksjon
økonomien vil brekke ryggen om utviklinga fortset slik;
bransjen held på å brekke ryggen
falle nokon i ryggen
gå til åtak på nokon bakfrå;
svike
ha i ryggen
kunne lite på nokon eller noko til hjelp og støtte
ha ryggen fri
1. vere sikra mot kritikk og åtak fordi ein handla etter reglane eller på andre måtar har gardert seg
2. vere sikra mot fysisk angrep bakfrå
har ein tatt fanden/styggen på ryggen, lyt ein bere han fram
har ein vore overmodig eller dum, vil det straffe seg
leggje/setje ryggen til
hjelpe til
dette krev at alle legg ryggen til;
du må setje ryggen til om du skal klare dette
liggje med brekt rygg
ha lidd stor skade;
vere særs redusert
partiet låg med brekt rygg etter valet;
industrien ligg med brekt rygg
med ryggen mot veggen
utan mogelegheit til å dra seg attende;
på siste skanse
dei kjemper med ryggen mot veggen for å overleve;
han vart pressa og stod med ryggen mot veggen;
butikken slåst med ryggen mot veggen for ikkje å gå konkurs
midt i/på ryggen
slett ikkje;
midt i ræva
denne boka interesserer meg midt i ryggen;
VM bryr oss midt på ryggen
pisse/sleikje nokon oppetter ryggen
smiske for nokon
han sleikjer den nye sjefen oppetter ryggen
skyte rygg
1. bli sint, vise uvilje
  leiaren skyt rygg når nokon freister å kritisere han
2. krumme ryggen
  å skyte rygg er ein god øving for ryggen
sterk rygg
evne til å tole mykje
det skal sterk rygg til for å tole dette;
han har ein sterk rygg som orkar bere dette presset;
det krevst ein sterk rygg i denne jobben
styggen på ryggen
negativ tanke eller vane, til dømes depresjon eller rus, som plagar ein;
tung bør;
jamfør har ein tatt fanden/styggen på ryggen, lyt ein bere han fram
ta på ryggen
ta på seg ei bør eller eit tungt ansvar
vende nokon/noko ryggen
vise nokon eller noko frå seg;
halde seg borte frå nokon eller noko;
avvise, svikte
dei vende familien sin ryggen;
ho vender partiet ryggen
vende ryggen til nokon/noko
vise nokon eller noko frå seg;
halde seg borte frå nokon eller noko;
avvise, svikte
dei har vendt ryggen til tradisjonane;
han har snudd ryggen til familien sin

Сторінка статті

ven 1, venn

іменник чоловічий

Походження

norrønt vinr; samanheng med latin venus ‘venleik’

Значення та вживання

person ein har eit nært forhold til, og som ein har mykje omgang med;
særs god kjenning, kamerat (1)
Приклад
- ein god ven;
- ha mange vener;
- skal vi vere vener?
- møte slekt og vener;
- hei på deg, gode ven!
- ho er ein nær ven av familien;
- eg trur ikkje vi skal vere vener meir
- - barndomsven
  - besteven
  - hjarteven
  - omgangsven
- brukt som kjæleord:
  godt å sjå deg, venen min!
  kjære venen min;
  gjekk det bra, litle ven?
person eller dyr som har eit forsonleg eller godmodig forhold til nokon eller noko
Приклад
- skilje mellom ven og fiende;
- bli vener att etter usemja;
- vi treng dragkraft frå våre vener i pressa;
- hund og katt kan vere gode vener;
- ikkje skyt, vi kjem som vener
kjærast
Приклад
- få seg ein ny ven
medlem i visse kristne trussamfunn
Приклад
- Smiths vener
- - pinseven
person som har ei særleg interesse eller glede av noko
Приклад
- vere ven med naturen;
- ein sann ven av gode historier
- - dyreven
  - noregsven
støttespelar (3), tilhengjar (1);
jamfør veneforeining
Приклад
- starte kronerulling blant vener av museet;
- ein mangeårig ven av klubben
person som har positiv omgang med noko
Приклад
- vi var ikkje heilt ven med ballen i dag;
- eg har aldri vore ven med kroppen min
brukt i ubunden form fleirtal om enkelperson
Приклад
- ho har eg vore vener med lenge;
- han prøvde å bli vener med den nye sjefen

Фіксовані вирази

vår ven
brukt spøkefullt om person, dyr eller fenomen som alle kjenner (og har kjær)
maten hadde ikkje vorte like god utan vår ven grisen

Сторінка статті

snurrepiperi

іменник середній

Походження

frå lågtysk ‘verdilause saker’

Значення та вживання

kvardagsleg ting som har blitt sjeldan over tid og derfor interessant å samle på;
raritet, kuriositet
Приклад
- tråle loppemarknader etter spesielle funn og snurrepiperi
unødvendige formalitetar eller detaljar;
pedanteri, dikkedarar
Приклад
- dette er eit juridisk snurrepiperi

Сторінка статті

trøytt

прикметник

Походження

norrønt þreyttr; jamfør trøyte (

Значення та вживання

tom for krefter;
sliten (1), utmødd
Приклад
- bli trøytt og sliten av arbeidet;
- trøytt i føtene
som kjenner trong til å sove;
søvnig
Приклад
- bli trøytt etter middagen;
- di meir ein søv, di trøyttare blir ein
som har gått lei noko;
kei (2
Приклад
- vere trøytt av livet;
- han er trøytt av skulen
- - krigstrøytt
  - livstrøytt
  - skuletrøytt
som gjer ein trøytt (2);
keisam, uinteressant
Приклад
- trøytt stemning;
- ein trøytt type

Фіксовані вирази

gå trøytt
bli lei;
miste interessa
dei gjekk trøytte av kvarandre

Сторінка статті

slag 1

іменник середній

Походження

norrønt slag

Значення та вживання

(rask) rørsle med stor kraft med hand eller reiskap mot noko med stor kraft;
det å slå (2, 1);
bank (3, 1), kakk (2
Приклад
- slå harde slag med ei sleggje;
- gje eit slag med knyttneven;
- klokka slo tolv slag;
- eit godt slag med racketen;
- kvalen gjorde eit slag med sporden
- - hamarslag
  - knyttneveslag
det at noko eller nokon blir ramma (hardt);
(ufrivillig) kraftig støyt;
dunk, dask
Приклад
- falle og få eit slag i hovudet
jamn dunking frå noko;
rytmisk samandraging
Приклад
- slaga i maskinen;
- høyre slaga av bølgjene mot båtsida;
- hjartet slår om lag 70 slag i minuttet
- - pulsslag
  - taktslag
  - trommeslag
lei hending som råkar brått og kraftig;
ulykke
Приклад
- å bli aleine er eit hardt slag;
- det var eit slag for heile familien
plutseleg sjukdomsanfall på grunn svikt i livsviktige organ, oftast hjerne og hjarte
Приклад
- han har fått slag;
- døy av slag
- - heteslag
  - hjarteslag
  - hjerneslag
væpna kamp mellom fiendtlege styrkar;
militær trefning
Приклад
- slaget på Stiklestad;
- vinne eit slag;
- slaget om byen
krafttak for å oppnå noko eller vinne over noko eller nokon;
konflikt eller motsetnad mellom stridande interesser
Приклад
- slaget om sjåarane;
- ho vann slaget om gullet;
- opposisjonen tapte slaget
einskild omgang av leik eller spel;
parti (5)
Приклад
- eit slag krokket;
- skal vi ta eit slag kort?
ombretta kant på klede
Приклад
- slaget på ei jakke
laustsitjande overplagg utan ermar
- - regnslag
rørsle i rett linje etter kvar gang ein skiftar retning;
baut (2)
Приклад
- båten tok eit slag opp mot vinden;
- gjere eit slag bortover golvet
råske eller væte på noko
Приклад
- det har gått slag i handkleda
- - jordslag
spor (1, 1), far (2, 1)
Приклад
- sjå slag etter gaupe
om båtar: overgang mellom side og botn;
kimming (2)
brukt om samansetningar om noko som ein slår mot;
i ord som spikarslag

Фіксовані вирази

eit slag i lufta
gjerning som er heilt utan verknad
ha fritt slag
ha full handlefridom
i slag
i god form
han er verkeleg i slag i kveld;
eg kjenner meg ikkje i godt slag i dag
med eitt slag
brått, plutseleg
mellom slaga
mellom to periodar med høg aktivitet
deltakarane kvilte mellom slaga;
han tok ein matbit mellom slaga
på slaget
nøyaktig på tida
han stod på døra på slaget tolv
slag i slag
utan stogg imellom
slå eit slag for
ta eit ekstra tak for;
kjempe for
slå eit slag for miljøet

Сторінка статті

utfordrande

прикметник

Значення та вживання

som eggjar til strid eller motmæle;
provoserande
Приклад
- stille utfordrande spørsmål;
- utfordrande åtferd
seksuelt provoserande
Приклад
- utfordrande klede
- brukt som adverb:
  kle seg utfordrande
som er ei utfordring (2);
krevjande og interessant
Приклад
- ei utfordrande oppgåve

Сторінка статті

trøye 2

trøya

дієслово

Походження

norrønt þreyja; samanheng med trå (

Значення та вживання

få til å gå;
fordrive
Приклад
- trøye tida med lesing
gjere det hyggeleg og interessant for;
underhalde (2), more (1
Приклад
- trøye gjestene;
- trøye seg med lesing;
- ungane trøyer seg godt saman

Сторінка статті

trekkje fram

Значення та вживання

snakke om;

nemne (, 2), påpeike;

Sjå: trekkje

Приклад

trekkje fram eit interessant poeng

Сторінка статті

Результати на сторінці: