Avansert søk

Vanleg søk

Nynorskordboka 38 oppslagsord

undring

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

det å undre;

forundring

Døme

bli frå seg av undring;
vere full av undring over noko

Artikkelside

ein skal høyre mykje før øyra dett av

Tyding og bruk

brukt for å uttrykkje sterk undring eller forarging;

Sjå: øyre

Artikkelside

rar

adjektiv

Opphav

gjennom lågtysk, frå latin rarus ‘sjeldsynt’

Tyding og bruk

som er uvanleg og derfor vekkjer undring eller merksemd;
merkeleg, underleg, pussig;
påfallande
Døme
- rare fakter;
- ein rar kar;
- her skal du få sjå noko rart!
- eg kjenner meg så rar;
- du blir berre rarare med åra;
- det er den raraste filmen eg har sett
- brukt som adverb:
  ho spring så rart;
  det ser rart ut
triveleg, hyggjeleg, artig;
moro
Døme
- det var rart å sjå deg att!

Faste uttrykk

det er rart med det
brukt som ettertenksam eller undrande stadfesting
det er rart med det, men ein ven seg til det meste
ikkje rar
ikkje god;
dårleg, ring
helsa var ikkje rar;
han fekk ikkje rare hjelpa;
det er ikkje rare greiene
mykje rart
mykje forskjellig
ha mykje rart i skuffene

Artikkelside

heve, hevje

heva, hevja

verb

kløyvd infinitiv: hevja

Opphav

norrønt hefja, truleg av tysk heben; jamfør dansk hæve

Tyding og bruk

setje høgare;
lyfte
Døme
- heve taktstokken;
- gjestene hever glaset til skål;
- dei har hevd taket med 50 centimeter;
- vingen hevde blikket og fann spissen ledig framfor målet
gjere betre;
styrke, auke
Døme
- heve nivået
- brukt som adjektiv:
  få ein hevd levestandard
få utbetalt
Døme
- heve løn;
- heve ein sum i banken
gjere slutt på;
oppheve, annullere, bryte
Døme
- heve ein kontrakt;
- heve trulovinga;
- heve møtet

Faste uttrykk

heve augebryna
syne skeptisk undring
heve seg
stige
deigen hever seg;
brystet hevde seg;
landet har hevt seg etter istida;
dei høge toppane hever seg over slettelandet
heve seg over
ikkje bry seg om
han hevde seg over folkesnakket
heve stemma
snakke høgare
heve taffelet
ende måltidet
kjenne seg hevd over
1. kjenne seg betre enn
  han kjende seg hevd over mengda
2. meine at reglar, normer og liknande ikkje gjeld ein sjølv
  dei kjende seg hevde over lov og styresmakter
med hevd hovud
stolt, sjølvmedviten
på tå hev
1. på tærne
  stå på tå hev
2. i skjerpa, vaken tilstand
  spelarane var på tå hev frå kampstart
vere hevd over
1. vere upåverka av
  ho er hevd over kritikk;
  dei er hevde over slike løyer
2. ikkje vere til å ta feil av
  dette er hevt over all tvil

Artikkelside

snurrig

adjektiv

Opphav

frå lågtysk

Tyding og bruk

som vekkjer undring;

pussig, rar (1), snodig

Døme

ein snurrig type;
snurrige påfunn

Artikkelside

slegen

adjektiv

Opphav

av slå (

Tyding og bruk

som er sett ut av spel;

overvelda;

slått (

Døme

han har vorte ein slegen mann;
dei slegne motstandarane;
eg vart slegen av angst;
dei vart slegne av undring

Artikkelside

stor

adjektiv

Opphav

norrønt stórr

Tyding og bruk

som tek mykje plass eller rom;
diger, dryg, svær;
motsett liten (1);
jamfør større, størst
Døme
- ei stor bygd;
- store hus;
- vekse seg stor og sterk;
- vere stor for alderen;
- ein stor flokk;
- ein stor familie;
- eit stort smil
som gjer mykje av seg;
monaleg, omfattande
Døme
- ei stor verksemd;
- Noreg har vore ein stor tørrfiskeksportør;
- tene store pengar;
- ein stor del av folket;
- stor skilnad;
- gjere stor skade;
- i stor målestokk;
- gjere nokon ei stor teneste;
- ikkje ete stort
- brukt som adverb
  han gledde seg stort over suksessen;
  glede seg stort til noko;
  dominere stort
- brukt som substantiv
  selje og kjøpe i stort
brukt ved oppgjeving av ein sum, eit mål, ei vekt
Døme
- eit stort beløp;
- huset er 104 m² stort
vesentleg (1), viktig
Døme
- eit av dei store politiske spørsmåla føre valet;
- det store spørsmålet er …;
- dra opp dei store linjene;
- i store drag;
- ei stor glede
høg (1, 3)
Døme
- ha store tankar om nokon eller noko
sterk (6), drastisk, kvass (2, 3)
Døme
- bruke store ord
som har høg (sosial) stilling
Døme
- vere ein stor mann i kommunen
dugande, vidkjend
Døme
- ho har vorte ein stor forskar;
- ein stor idrettsutøvar
- brukt som substantiv
  det blir nok noko stort av henne
ordentleg, retteleg
Døme
- du er ein stor tosk;
- han var ein stor unge all sin dag
fin, flott
Døme
- ikkje vere stort van;
- halde ein stor middag
full, heil;
fullstendig
Døme
- den store kjærleiken;
- det store tomrommet
ikkje småleg (1)
Døme
- vere stor nok til å vedgå ein feil
brukt i utrop for å gje uttrykk for overrasking eller liknande
Døme
- du store Gud!
- du store verda!
- du store min!

Faste uttrykk

gjere store auge
sperre auga opp av undring
i det store og heile
alt i alt, stort sett, jamt over
ikkje stort anna
ikke særlig mer;
nesten berre
ikkje sjå stort anna enn bilar på turen
ikkje stort over
ikkje særleg meir enn
ho kan ikkje vere stort over 20 år;
det kan ikkje vere stort over 20 grader
sjå stort på
vurdere i grov trekk utan å hefte seg ved detaljar;
vere mild og overberande
sjå stort på det
store og små
vaksne og barn
store oktav
oktav (2) under vesle oktav og to oktavar under einstroken oktav
stort sett
vurdert i heilskap med mindre vekt på dei einkilde detaljane;
vanlegvis
vere stor i kjeften
bruke sterke ord;
vere skrytete
vere stor på det
vere kry eller overlegen

Artikkelside

storøygd

adjektiv

Tyding og bruk

som har eller gjer store auge

Døme

ein storøygd smågut;
vere storøygd av undring

Artikkelside

spørjande

adjektiv

Tyding og bruk

som uttrykkjer spørsmål eller undring

Døme

eit spørjande blikk;
spørjande miner

brukt som adverb:
- han såg spørjande på meg

Artikkelside

skapar

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt skapari

Tyding og bruk

person som skaper eller har skapt noko
Døme
- skaparen av eit kunstverk
guddom som har skapt eller skaper noko;
Gud
Døme
- tenk på din skapar;
- det er Skaparen som styrer for oss
brukt i utrop for å uttrykkje overrasking, undring eller liknande
Døme
- du milde skapar!

Artikkelside

Resultat per side: