Gå til hovedinnhold
Tilgjengelighet
ordbøkene.no, Bokmålsordboka og Nynorskordboka

Avansert søk

Enkelt søk
Om avansert søk
16 treff

Nynorskordboka 16 oppslagsord

musikkverk

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

kunstferdig samanstilt musikalsk heilskap av rytme, melodi og harmoni
Artikkelside

uroppføring

substantiv hokjønn

Tyding og bruk

første oppføring av eit musikkverk, skodespel eller liknande;
Døme
  • uroppføringa vart ein stor suksess
Artikkelside

uroppføre

uroppføra

verb

Opphav

av ur-

Tyding og bruk

oppføre musikkverk, skodespel eller liknande for aller første gong;
Artikkelside

suite

substantiv hankjønn

Uttale

svitˋte

Opphav

gjennom fransk; frå latin sequi ‘følgje’

Tyding og bruk

  1. samanhengande rad av til dømes rom
    Døme
    • leige ein suite på eit hotell
  2. musikkverk som består av mindre stykke i same toneart;
    utdrag av musikken til opera, ballett eller liknande
    Døme
    • ein suite frå musikken til Peer Gynt
Artikkelside

tolkar

substantiv hankjønn

Opphav

norrønt tulkari m ‘tolk’

Tyding og bruk

  1. person som legg fram sin analyse eller si tolking av noko;
    jamfør tolking (2)
  2. person som framfører dikt, musikkverk og liknande;
    jamfør tolke (4)
Artikkelside

sats

substantiv hankjønn

Opphav

frå tysk, av setzen ‘setje’

Tyding og bruk

  1. fastsett pris;
    takst, tariff
    Døme
    • nye satsar for eigedomsskatt
  2. avdeling av eit musikkverk
    Døme
    • symfonien hadde fire satsar
  3. fråspark som innleiing til eit hopp
    Døme
    • treffe i satsen
  4. setning som uttrykkjer ei allmenn sanning eller ein allmenn påstand
    Døme
    • ein matematisk sats
  5. i vin- og brennevinsproduksjon: blanding av råstoff (frukt, sukker og anna) og gjær
    Døme
    • 50 liter med sats
  6. eksplosiv blanding;
    jamfør tennsats
    Døme
    • satsen på ei fyrstikk
  7. om eldre forhold i typografi: linjer eller sider stilte saman av typar til ein tekst som skal prentast

Faste uttrykk

  • ta sats
    1. begynne eit sprang eller hopp;
      satse (2)
    2. ta mot til seg
      • dei tek sats og kastar seg inn i kappestriden
Artikkelside

finale

substantiv hankjønn

Opphav

frå italiensk

Tyding og bruk

  2. i musikk: sluttsats i eit musikkverk i sonateform;
    sluttscene i akt av opera;
    til skilnad frå ouverture (1)
  3. avsluttande kamp i ein meisterskap;
    Døme
    • kvalifisere seg til finalen

Faste uttrykk

  • punktum finale
    brukt for å markere at noko er ugjenkalleleg slutt
Artikkelside

strykekvartett

substantiv hankjønn

Tyding og bruk

  1. ensemble med to fiolinar, ein bratsj og ein cello
  2. musikkverk for strykekvartett (1)
Artikkelside

opera

substantiv hankjønn

Opphav

frå italiensk , av opera per musica ‘musikkverk’; jamfør opus

Tyding og bruk

  1. teaterstykke der ein syng replikkane (til orkestermusikk);
    jamfør operette og syngjespel
    Døme
    • operaen Orfeo av Monteverdi
  2. institusjon som set opp og framfører operaer
    Døme
    • vere tilsett ved operaen
  3. teaterbygning der ein set opp operaer
    Døme
    • gå i operaen
Artikkelside

hovudtema

substantiv inkjekjønn

Tyding og bruk

  1. største eller viktigaste tema;
    Døme
    • hovudtemaet på konferansen var omstilling;
    • dette er eit av hovudtemaa i boka;
    • hovudtemaet i politikken vår står fast
  2. første og viktigaste tema (2) i eit musikkverk
Artikkelside